De Omgevingswet (Ow) geldt op het moment van publicatie van dit artikel twee jaar. Vanaf de inwerkingtreding op 1 januari 2024 tot het moment van afsluiten van deze bijdrage zijn al 4876 uitspraken gepubliceerd waarin het woord ‘Omgevingswet’ voorkomt. In dit tijdschrift is een eerdere kroniek van mijn hand gepubliceerd over de meest in het oog springende rechtspraak over de Ow tot dat moment. Ook dit jaar is er weer een mooie oogst aan relevante Ow-uitspraken. Dit artikel in twee delen bevat mijn keuze uit de voor de praktijk meest relevante Ow-uitspraken van 2025. In dit eerste deel worden de volgende onderwerpen behandeld: jurisprudentie over het overgangsrecht (onder andere divergerende rechtspraak over een discrepantie in het handhavingsovergangsrecht), algemene bestuursrechtelijke leerstukken in relatie tot de Ow, het vergunningvrij bouwen en besluitvorming over vergunningverlening. Bij dit laatste onderwerp komen de volgende zaken aan bod: procedurele aspecten, de omgevingsplanactiviteit (OPA) bouwwerken, de binnenplanse OPA, de buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA), de technische bouwactiviteit alsmede de milieubelastende activiteit. Ik sluit dit eerste deel af met enkele conclusies.

Milieucriminaliteit staat steeds hoger op de juridische agenda, maar effectieve bestrijding blijkt hardnekkig complex. Dat komt niet alleen door de internationale dimensie of de verwevenheid met georganiseerde misdaad, maar ook door een langdurige juridische en maatschappelijke blinde vlek: schade aan natuur werd lange tijd niet als misdaad gezien. In een recent interview met NRC schetst Daan van Uhm, hoogleraar Milieucriminaliteit aan de Open Universiteit, hoe die houding langzaam kantelt – en waarom een integrale benadering onontkoombaar is.