Publieke aanbestedingsfraude manifesteert zich binnen de Europese Unie steeds duidelijker niet langer uitsluitend als een vorm van economische criminaliteit, maar als een aantasting van institutionele integriteit en publiek vertrouwen. In Nederland wordt het verschijnsel traditioneel benaderd vanuit economische schade en marktverstoring, zonder een op aanbestedingsfraude toegespitste strafbepaling: de feiten worden opgeknipt in afzonderlijke commune delicten. Deze bijdrage betoogt dat die modulaire benadering het bredere patroon van netwerk- en systeemcorruptie uit beeld laat raken. Waar landen als België, Duitsland en Italië de integriteit van de aanbestedingsprocedure zelfstandig strafrechtelijk beschermen, ontbreekt in Nederland zo'n rechtsgoed. De vraag is of erkenning daarvan aangewezen is.

De Algemene Rekenkamer stelde in mei 2025 vast dat minimaal 867 strafrechtelijke vonnissen op een onjuiste naam staan en kwalificeerde het ontbreken van een toetsings- en handelingskader als ernstige onvolkomenheid. De podcast Het Verkeerde Oordeel reconstrueert hoe deze problematiek sinds ten minste 2010 binnen de justitiële organisaties bekend was en welke gevolgen persoonsverwisseling heeft voor betrokkenen. Inmiddels heeft de minister volgens de Rekenkamer duidelijkheid gegeven over de wijze van herstel, maar zijn de zaken nog niet opgelost, ontbreken afspraken met het Openbaar Ministerie en de Rechtspraak en is de totale omvang niet in beeld. Het onderzoek van de Auditdienst Rijk en de verdere afhandeling van de zaken lopen door. Op 19 november 2026 lichten de makers van de podcast hun bevindingen toe op het Anti-Corruptie Congres 2026 in Den Haag.

Corruptie wordt genormaliseerd, en de cijfers bevestigen dat: de Corruption Perceptions Index 2025 laat voor het eerst in jaren een daling van het wereldwijde gemiddelde zien, tot 42 van de 100 punten. Nederland blijft steken op 78 en verloor het afgelopen decennium vijf punten. Terwijl de VS zich terugtrekt uit de mondiale strijd tegen corruptie, nam het Europees Parlement op 26 maart de EU-anticorruptierichtlijn aan. Die verplicht Nederland onder meer om handel in invloed strafbaar te stellen, een nationale anticorruptiestrategie in te voeren en een centrale autoriteit op te richten. Via lidstaatopties kan Nederland verder gaan dan de minimumnormen, bijvoorbeeld door bestuurders persoonlijk aansprakelijk te houden en de klokkenluidersbescherming te verbeteren.