Europees strafrecht

Hoge Raad 27 oktober 2026, ECLI:NL:HR:2026:1739

De Hoge Raad verklaart de gedelegeerd Europees aanklager niet-ontvankelijk in zijn cassatieberoep tegen een beschikking van de rechtbank Amsterdam in een beklagprocedure over beslag op twee auto’s van een vennootschap. Het beslag is gelegd ter uitvoering van een Europees bevriezingsbevel van de Belgische autoriteiten in een onderzoek naar btw-fraude. De rechtbank verklaart zich onbevoegd om het klaagschrift te behandelen en bepaalt dat het wordt doorgezonden naar de rechtbank Noord-Holland. Artikel 5.5.18 Sv verklaart enkele bepalingen over het beklag van overeenkomstige toepassing; artikel 552d lid 2 Sv, dat het cassatieberoep regelt, hoort daar niet bij. Omdat tegen beschikkingen op grond van artikel 445 Sv alleen cassatieberoep openstaat in de bij wet bepaalde gevallen, en ook geen andere wet daarin voorziet, kan de Hoge Raad het beroep niet in behandeling nemen. Een recht op cassatie volgt evenmin uit de regeling over grensoverschrijdende onderzoeken en rechterlijke toetsing in de EOM-verordening.

Rechtbank Rotterdam 18 juni 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:14782

De rechtbank Rotterdam verklaart het beklag van een besloten vennootschap tegen een vordering van gegevens bij haar belastingadviseur ongegrond. De vennootschap wordt verdacht van het opzettelijk onjuist, onvolledig of niet doen van aangiften omzetbelasting. Volgens de klaagster was alleen het Europees Openbaar Ministerie bevoegd, omdat de verdenking grensoverschrijdende btw-fraude betreft. De rechtbank oordeelt dat het Nederlandse Openbaar Ministerie bevoegd blijft zolang het EOM geen onderzoek instelt of zijn evocatierecht uitoefent. Voor filtering door de rechter-commissaris ziet de rechtbank geen aanleiding, omdat concrete aanwijzingen voor verschoningsgerechtigde informatie ontbreken. Daarbij wijst de rechtbank op de vaste rechtspraak van de Hoge Raad dat de belastingadviseur in het strafrecht geen verschoningsrecht toekomt.

Op 22 mei 2024 trad Richtlijn (EU) 2024/1260 over ontneming en confiscatie van vermogensbestanddelen in werking. De richtlijn introduceert in het Nederlandse strafprocesrecht de confiscatie van uit misdrijf afkomstige voorwerpen zonder voorafgaande veroordeling, de zogenoemde non-conviction based confiscation (artikel 16 van de richtlijn). Die bepaling wordt geïmplementeerd met een nieuw artikel 36h in het Wetboek van Strafrecht en de artikelen 576 e.v. in het Wetboek van Strafvordering. Daarbij rijst de vraag wat deze vorm van confiscatie betekent voor iemand die een voorwerp te goeder trouw heeft verkregen.

Europol heeft in oktober 2026 het rapport Digital forensics: gap analysis gepubliceerd, een analyse van de digitaal-forensische capaciteit van opsporingsdiensten in de EU-lidstaten. De analyse is gecoördineerd door de Europese Commissie in samenwerking met Europol en volgt uit de Roadmap for lawful and effective access to data for law enforcement van 24 juni 2025. Volgens het rapport hebben Europese bedrijven een klein aandeel in de markt voor commerciële forensische tools, ontbreekt een standaard dataformaat en verschillen validatiepraktijken per lidstaat. Het rapport beveelt onder meer aan dat de Europese Unie de oprichting van een onafhankelijke testinstantie voor forensische tools overweegt. Bij cryptovaluta wijst het rapport op afhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers en op zaken waarin de rechter onvoldoende betrouwbaar bewijs aanwezig achtte, waarvan twee in Frankrijk. Voor de inzet van AI in forensisch onderzoek stelt het rapport eisen aan logging, reproduceerbaarheid en menselijke verificatie, met verwijzing naar de AI-verordening en de AVG.

Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft op 15 oktober 2026 arrest gewezen in zaak C‑842/24 (DNO Yemen), op prejudiciële vragen van de Franse Cour de cassation over de Jemen-sanctieverordening. De zaak gaat over een arbitraal vonnis waarin DNO is veroordeeld tot betaling van schadevergoeding aan het Jemenitische ministerie van Olie en Mineralen en aan de staatsonderneming YOGC. Over YOGC claimen zowel de legitieme Jemenitische regering als de Houthi-beweging zeggenschap, en personen uit die beweging staan op de sanctielijst. Het Hof oordeelt dat betaling aan een niet-gesanctioneerde publieke entiteit kan neerkomen op het indirect ter beschikking stellen van tegoeden aan gesanctioneerde personen, mits die personen daadwerkelijk in staat zijn de tegoeden te verkrijgen. Een louter hypothetisch risico is onvoldoende; het risico moet blijken uit objectieve, materiële aanwijzingen en voldoende waarschijnlijk zijn. Zeggenschap van gesanctioneerde personen wordt niet vermoed, en de nationale rechter moet aan de hand van specifieke, precieze en samenhangende aanwijzingen het risico beoordelen.