Milieu, arbeid & veiligheid

Wie handelt conform een vergunning, hoeft zich in beginsel geen zorgen te maken over strafrechtelijke aansprakelijkheid. Deze vrijwarende werking van de vergunning is echter niet absoluut. De herziene EU-richtlijn milieucriminaliteit verplicht lidstaten strafrechtelijke aansprakelijkheid mogelijk te maken indien de vergunning in strijd is met materiële wettelijke vereisten of op frauduleuze wijze is verkregen. Door de in het wetsvoorstel ter implementatie van de richtlijn voorgestelde ruime interpretatie van het bestanddeel 'wederrechtelijk' zal strafrechtelijke aansprakelijkheid mogelijk vaker aan de orde zijn. Tegelijkertijd lijkt de Nederlandse wetgever met betrekking tot de frauduleus verkregen vergunning een te strenge maatstaf te hanteren.

Het Openbaar Ministerie heeft gevangenisstraffen voor de duur van 12 jaar geëist tegen een 45-jarige man uit Kapelle, een 58-jarige man uit Nisse en een 61-jarige man uit Burg-Haamstede. Daarnaast heeft het OM tegen een ieder van hen een geldboete gevorderd van 75.000 euro. De drie mannen vormden jarenlang de directie van het in de haven van Vlissingen gevestigde Bulk Terminal Zeeland (BTZ) en worden verdacht van grootschalige cocaïnehandel, valsheid in geschrifte, witwassen en deelname aan een criminele organisatie. In dezelfde strafzaak eist het OM voor witwassen 4 jaar gevangenisstraf en een geldboete van 50.000 euro tegen een 56-jarige man uit Litouwen.

Het Openbaar Ministerie legt geldboetes op in een milieufraudezaak rondom de verwerking en afzet van verontreinigde (zand)grond. Vier bedrijven uit Barneveld, die destijds tot hetzelfde concern behoorden, hebben zich volgens het OM tussen 2013 en 2016 schuldig gemaakt aan fraude met verontreinigde grond door voorschriften van omgevingsvergunningen en bepalingen van de Wet milieubeheer te overtreden en valsheid in geschrifte te plegen. Het OM legt de betrokken bedrijven strafbeschikkingen op in de vorm van geldboetes van in totaal 1.125.000 euro. Eerder ging de verdediging in verzet tegen de oplegging van de strafbeschikkingen. Dat verzet is nu ingetrokken, waardoor de zaak onherroepelijk is geworden en de opgelegde boetes door de bedrijven dienen te worden betaald.

De Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA-IOD) heeft woensdag 1 juli een sorteerbedrijf voor vis en een woning in IJmuiden doorzocht. De eigenaar wordt verdacht van zwarte handel in vis. Bij de doorzoekingen hebben rechercheurs onder andere administratie en 57.000 euro aan contant geld in beslag genomen. De verdachte is aangehouden voor verhoor. Het strafrechtelijk onderzoek staat onder leiding van het Functioneel Parket.

Het streven om milieucriminaliteit, overeenkomstig de herziene EU-richtlijn, meer doeltreffend, meer evenredig en meer afschrikwekkend te sanctioneren, vraagt om een reflectie op het waarom en hoe van straffen. Welke preventieve, herstelgerichte en expressieve functies zouden bij de strafoplegging moeten worden nagestreefd? Een op preventie gericht milieustrafrecht lijkt te vragen om een rationeel, economisch onderbouwd en gedragsgericht systeem. Ervaringen in andere landen laten zien dat een dergelijk systeem juridisch en praktisch haalbaar is, terwijl ook de reparative en restorative justice praktijken die daar worden toegepast aanknopingspunten bieden voor een nieuwe benadering in het Nederlandse milieustrafrecht.