Op 23 april 2026 heeft de Raad van de Europese Unie het twintigste sanctiepakket tegen Rusland aangenomen, met 120 nieuwe individuele plaatsingen en sectorale maatregelen op het gebied van energie, financiële dienstverlening, crypto-activa en handel. Voor het eerst sinds de introductie in 2023 wordt het anti-circumventie-instrument van artikel 12f Verordening 833/2014 geactiveerd, gericht tegen Kirgizië wegens systematische wederuitvoer van CNC-machines en telecommunicatieapparatuur naar Rusland. Daarnaast worden 46 schepen aan de schaduwvlootlijst toegevoegd (totaal 632), gelden vanaf 1 januari 2027 vergaande beperkingen op LNG-terminaldiensten en worden twintig Russische banken plus enkele financiële instellingen in derde landen onder een transactieverbod gebracht. Op het terrein van crypto-activa wordt vanaf 24 mei 2026 een sectorale ban ingevoerd op transacties met Russische aanbieders van crypto-activadiensten, de stablecoin RUBx en de digitale roebel. Voor de Nederlandse strafrechtspraktijk vergroot het pakket de reikwijdte van de strafrechtelijke handhaving via artikel 1, onder 1° WED, in afwachting van het bestuursrechtelijke spoor dat het wetsvoorstel Wet internationale sanctiemaatregelen (Wis) daarnaast zal openen.

De tweede tranche van de Wet internationale sanctiemaatregelen (Wis) is ter openbare consultatie gepubliceerd en moderniseert het bedrijfsvoeringstoezicht van onder toezicht staande instellingen. Het voorstel verankert risicogebaseerde vereisten (risicobeoordeling, sanctierisicobeleid, informatie-inwinning, controle- en bewaarplichten) wettelijk in hoofdstuk 4 Wis, in plaats van in lagere regelgeving. De reikwijdte wordt uitgebreid naar bepaalde kansspelaanbieders, met de kansspelautoriteit als toezichthouder, en sluit aan bij de Europese antiwitwasverordening (AMLR). Kernverplichtingen worden bovendien ondergebracht onder de Wet op de economische delicten, waardoor naast bestuursrechtelijke ook strafrechtelijke handhaving mogelijk wordt, met boetes tot 10% van de netto-omzet. Specifieke consultatievragen zijn uitgezet over de positie van pensioenfondsen en schadeverzekeraars en de inrichting van de nationale risicobeoordeling, met een sanctiedag op 1 mei 2026.

Op 21 april 2026 heeft de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken haar verslag uitgebracht over de Wet internationale sanctiemaatregelen (Wis), die de Sanctiewet 1977 grotendeels vervangt. De Kamer stelt indringende vragen over het nieuwe duale handhavingsstelsel, waarin bestuursrechtelijke handhaving naast het strafrecht wordt geïntroduceerd, en over de verhouding tot Richtlijn (EU) 2024/1226. Ook de bijzondere handhavingsbevoegdheid en de ambtshalve aanwijzing van een bewindvoerder worden kritisch bevraagd, mede in het licht van de eerdere opmerkingen van de Raad van State. Daarnaast wordt aandacht gevraagd voor de aansluiting op het Europese AML/CFT-pakket, de waarborging van het verschoningsrecht van advocaten en notarissen en de uitvoerbaarheid bij ruim twintig betrokken organisaties. Opvallend is dat de commissie constateert dat een paragraaf over de financiële gevolgen in de memorie van toelichting ontbreekt.

Het Centraal Meldpunt Sancties (CMS) moet een einde maken aan de versnippering van sanctiemeldingen in Nederland. Het meldpunt wordt belegd bij het ministerie van Buitenlandse Zaken en moet niet alleen meldingen centraliseren, maar ook analyseren, voorlichting geven en informatie delen met 28 ketenpartners. De verwachtingen zijn hoog. De vraag is of het CMS een versneller wordt of een bottleneck.

De Wet internationale sanctiemaatregelen raakt de advocatuur op drie punten: de bevoegdheid om bedrijfsvoeringsregels te stellen is volgens het Dekenberaad bij het verkeerde orgaan belegd, de samenloop met de AMLR levert twee verschillende regimes op, en de doorgifteplicht naar het Centraal Meldpunt Sancties staat op gespannen voet met de geheimhoudingsplicht. Het risico: advocaten die gesanctioneerde cliënten niet meer durven bij te staan.

De Wet internationale sanctiemaatregelen introduceert bestuursrechtelijke handhaving naast het bestaande strafrecht. De Douane en BTI krijgen de bevoegdheid om zelfstandig bestuurlijke boetes op te leggen. Het Openbaar Ministerie verwelkomt dit duale stelsel, maar er zijn wezenlijke vragen over samenloop, afbakening en de beperkte rol van DNB en AFM. Dit blog analyseert hoe het nieuwe stelsel eruit gaat zien en waar de spanning zit.