In een maatschappij waarin de complexiteit van industriële processen en de risico’s voor veiligheid en milieu toenemen, is een robuuste en proactieve toezicht aanpak van onschatbare waarde. De traditionele reactieve benadering van toezicht, die voornamelijk gericht is op regelnaleving en waarbij pas ingegrepen wordt nadat zich problemen hebben gemanifesteerd, heeft grote nadelen. Met een dergelijke aanpak loopt de toezichthouder vaak achter de feiten aan. En omdat bestaande algemene regels maar al te vaak niet goed aansluiten op de praktijk heeft het toezicht de neiging bij te dragen aan de ontkoppeling tussen systeemwereld en leefwereld.
Om deze beperkingen te ondervangen hebben de Brabantse omgevingsdiensten, veiligheidsregio’s en waterschappen een nieuwe methodiek ontwikkeld, die primair gericht is op risicobeheersing en minder op regelnaleving. Deze methodiek, die is gebaseerd op onderzoek naar systeemtoezicht in de gezondheidszorg, gaat ervan uit dat bedrijven zelf verantwoordelijk zijn voor de met de regels beoogde maatschappelijke outcome – meer in het bijzonder een schone en veilige leefomgeving – en op de borging hiervan door de toezichthouder worden aangesproken.