Overheidsverantwoordelijkheid en -aansprakelijkheid voor handelen dat fundamentele rechten en vrijheden van burgers raakt, is een veelbesproken thema dat onder een vergrootglas ligt. Een greep uit de onderwerpen waar in dit kader aan kan worden gedacht, betreft de toeslagenaffaire, de aardbevingsschade in Groningen, gezondheidsschade door milieuovertredingen, de inzet van profileringsinstrumenten of selectiemethoden die mogelijk leiden tot ongelijke behandeling of discriminatie en het optreden van de overheid rondom situaties waarbij het demonstratierecht wordt uitgeoefend. Van de overheid mag worden verwacht dat zij rechtsstatelijk optreedt, dat zij zich in haar (democratisch gelegitimeerde) optreden altijd rekenschap geeft van het algemeen belang, dat dit optreden de wettelijke grondslag niet te buiten gaat en dat de gelijke behandeling en het gelijke genot van de fundamentele rechten van burgers worden gewaarborgd. Als daarover twijfel ontstaat, zoals bij de toeslagenaffaire en de aardbevingsschade in Groningen, tast dat het vertrouwen van de burger in de overheid aan. Rechtsstatelijk overheidsoptreden is essentieel voor het vertrouwen van de burger in de overheid en het algehele functioneren van de democratische rechtsstaat.