De Prinsjesdagstukken laten zien hoe de uitvoering van de nieuwe sanctiewetgeving wordt ingericht. In het Overzicht Uitvoerbaarheid Belastingdienst 2026 staat de Wet internationale sanctiemaatregelen als maatregel met middelgrote impact en 66 fte per jaar tot en met 2030, en leidt de eerste tranche van de modernisering van de sanctiewet tot 40 fte extra bij de FIOD, die verantwoordelijk is voor de strafrechtelijke handhaving van sanctieschendingen inclusief omzeiling. Het wetgevingsprogramma van Justitie en Veiligheid zet het wetsvoorstel Internationale Sanctiemaatregelen in de fase van voorbereiding in de Tweede Kamer en WIS 2, met regels over het toezicht op de bedrijfsvoering van advocaten en notarissen bij de naleving van sanctiemaatregelen, in consultatie. De justitiebegroting kondigt aan dat cybercriminelen vaker op de EU-sanctielijst worden geplaatst. De Belastingdienst waarschuwt dat sanctiewetgeving, samen met het anti-witwaspakket en de Confiscatierichtlijn, een groeiend beroep doet op de opsporingscapaciteit van de FIOD.

Het wetgevingsprogramma in de begroting van Justitie en Veiligheid 2027 geeft per wetsvoorstel de fase van voorbereiding tot inwerkingtreding. Bij de Tweede Kamer liggen onder meer de strafbaarstelling van verheerlijking van terrorisme, de strafbaarstelling van seksuele intimidatie, de eerste aanvullingswet van het Wetboek van Strafvordering, de Wet internationale sanctiemaatregelen, de e-evidence-uitvoeringswet, de herziening van de bewaarplicht telecommunicatiegegevens en de strafmaatverhoging voor grootschalige harddrugs. Bij de Raad van State liggen de implementatie van het anti-witwaspakket en de Confiscatierichtlijn, de kroongetuigeregeling, de aanscherping van het taakstrafverbod en de Wet gegevensvergaring politie openbareordedomein. In consultatie zijn de strafbaarstelling van psychisch geweld, het stelsel beveiligen van personen, de tweede aanvullingswet en het verbod op gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties. De Eerste Kamer behandelt onder meer de modernisering van artikel 273f Sr en de Cyberbeveiligingswet. Nieuwe strafbaarstellingen voor lijkschennis, hogere strafmaxima en het afschaffen van tenuitvoerleggingstermijnen zijn in interne voorbereiding.

De adviezen bij het pakket Belastingplan 2027 bevatten drie punten die de rechtsbescherming en handhaving raken. De Raad voor de rechtspraak adviseert de keuze te heroverwegen om het verzoek bij de maatregel ingeprijsd valutaresultaat niet bij voor bezwaar vatbare beschikking af te doen, omdat het gesloten stelsel van rechtsmiddelen dan een tekort in de rechtsbescherming kan opleveren. Bij het wetsvoorstel start-ups en scale-ups komt een nieuwe bestuurlijke boete van de vijfde categorie, met beroep bij de rechtbank Rotterdam en hoger beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven, dat volgens de Raad structureel € 100.000 extra werklast verwacht. De Belastingdienst noemt die regeling niet handhaafbaar en niet fraudebestendig en het kabinet accepteert dat risico. Overige fiscale maatregelen 2027 doorbreekt de fiscale geheimhoudingsplicht voor gegevensuitwisseling over vergrijpboetes met de Nederlandse Emissieautoriteit; de Autoriteit Persoonsgegevens vond de verwerking van strafrechtelijke persoonsgegevens onvoldoende onderbouwd. Datzelfde voorstel zondert de Belastingdienst tijdelijk uit van de Awb-verplichting om in digitale notificaties het handelingsperspectief op te nemen.

Het nieuwe Wetboek van Strafvordering treedt volgens de begrotingsstukken van Justitie en Veiligheid op 1 april 2029 in werking. De vaststellingswetten met de Boeken 1 tot en met 8 zijn in maart 2026 in het Staatsblad gepubliceerd en de eerste aanvullingswet is in maart 2026 bij de Tweede Kamer ingediend; de tweede aanvullingswet en de invoeringswet volgen in 2027. Het wetgevingsprogramma telt daarnaast bijna dertig uitvoeringsbesluiten in voorbereiding, consultatie of bij de ministerraad, over onder meer heimelijke bevoegdheden, processtukken, strafbeschikkingen, videoconferentie en het politieverhoor met raadsman. De politie, het Openbaar Ministerie, de Rechtspraak en de FIOD noemen de invoering elk als meerjarige veranderopgave; ketenpartners melden een jaar voor de inwerkingtreding of zij gereed zijn. Voor de FIOD valt de invoering samen met de IV-ruimte die pas medio 2029 wordt verwacht. De justitiebegroting spreekt van een omvangrijk wetgevingsprogramma dat grote inspanning van de keten vergt voor digitale systemen, werkprocessen en opleiding.

De politie ontvangt in 2027 € 9,383 miljard aan rijksbijdragen, waarvan € 231 miljoen uit de coalitiemiddelen voor nationale veiligheid, oplopend naar € 462 miljoen structureel. Van die reeks is oplopend € 347 miljoen nodig om de bestaande financiële opgave van het korps te dekken; daardoor hoeft de personele bezetting volgens het begroting en beheerplan niet te worden begrensd. De resterende € 114 miljoen vanaf 2030 is bedoeld voor agenten in de wijk en online criminaliteit, maar is nog niet toegekend. De operationele sterkte groeit van 47.070 fte in 2026 naar 49.426 fte in 2027 en de politie verwacht rond 2029 op formatie te zijn. Op 1 januari 2027 treedt de Veiligheidsagenda 2027-2030 in werking met ondermijning, cybercrime, geweld in afhankelijkheidsrelaties en mensenhandel als thema's. De politie meldt dat de financiële sturingsinformatie niet altijd toereikend is en dat de implementatie van EU-regelgeving keuzes vraagt in de informatievoorziening.

De Raad voor de rechtspraak vraagt voor 2027 een bijdrage van € 1,633 miljard, € 51,6 miljoen meer dan in de begroting 2026 was voorzien, oplopend naar € 88,8 miljoen extra vanaf 2031. De belangrijkste oorzaak is de prognose van vreemdelingenzaken, die na het EU-migratiepact 23 procent boven de gefinancierde capaciteit ligt. De minister stelt de bijdrage voor 2027 vast op € 1,666 miljard inclusief loon- en prijsbijstelling, maar schrijft dat de financiering van belastingzaken achterblijft bij de instroomverwachting en dat de secretariaten van de commissies van toezicht niet volledig zijn gehonoreerd. In 2025 werd de doorlooptijdstandaard gehaald in 33 procent van de strafzaken bij rechtbanken en 23 procent bij gerechtshoven. De Rechtspraak noemt het arrest van de Hoge Raad over verschoningsrecht en filtering van gegevens, de Wet versterking waarborgfunctie Awb en het Migratiepact als ontwikkelingen met grote financiële gevolgen. Het kabinet verkent een aparte begroting voor de rechtspraak en een onafhankelijke benoeming van de Raad.