Anti-witwaspakket, Confiscatierichtlijn en FIU-Nederland in de justitiebegroting 2027
/De begroting van Justitie en Veiligheid 2027 behandelt de aanpak van criminele geldstromen op verschillende plaatsen: als onderdeel van de ondermijningsaanpak op artikel 33, in de ontvangstenraming voor afpakken, in de kengetallen van FIU-Nederland op artikel 31 en in het wetgevingsprogramma. Het kabinet noemt het doorbreken van criminele netwerken en geldstromen, onder meer door de anti-witwasaanpak te intensiveren en de mogelijkheden tot afpakken te verruimen, een prioriteit. De belangrijkste datum in de stukken is 10 juli 2027, wanneer het Europese anti-witwaspakket in werking treedt en de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme wordt ingetrokken. De implementatiewetgeving daarvoor en voor de Europese Confiscatierichtlijn ligt bij de Raad van State. Het Overzicht Uitvoerbaarheid Belastingdienst bij het Belastingplan voegt daar de uitvoeringskant aan toe: de FIOD heeft voor deze wetgeving extra capaciteit nodig. Deze blog zet de middelen, de kengetallen en de wetgevingsstand op een rij.
Het anti-witwaspakket
Op 10 juli 2027 treedt volgens de begroting het Europese pakket ter voorkoming van witwassen en het financieren van terrorisme in werking. Het bestaat uit twee verordeningen met directe werking, de AMLR (2024/1624) en de AMLAR (2024/1620), en de zesde anti-witwasrichtlijn AMLD6 (2024/1640), die nationaal wordt geïmplementeerd door de Implementatiewet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering. Daarmee wordt de huidige Wwft per die datum ingetrokken. In het wetgevingsprogramma staat de implementatie van de anti-witwasmaatregelen bij de Raad van State; het Implementatiebesluit AML-pakket en het Implementatiebesluit FIU-Nederland met het Wijzigingsbesluit Iwt zijn in interne voorbereiding. In de risicoparagraaf noemt het ministerie de implementatiewet als voorbeeld van EU-regelgeving waarvan veelal pas bij de implementatie blijkt welke financiële en personele capaciteit zij vraagt.
Binnen de aanpak criminele geldstromen is € 7 miljoen gereserveerd voor de implementatie in beleid en wetgeving van het anti-witwaspakket en de Confiscatierichtlijn; dat is volgens de begroting het budget dat nog niet aan partners is verstrekt. Bij de Voorjaarsnota werd € 12,5 miljoen vrijgemaakt voor EU-regelgeving, onder meer voor het anti-witwaspakket, de richtlijn huiselijk geweld en de richtlijn openbaarmaking winstbelasting, en op artikel 92 staat een reeks voor EU-regelgeving van € 21,6 miljoen in 2027 oplopend naar € 32,5 miljoen. De gereserveerde incidentele middelen voor de invoering van het pakket worden niet geheel in 2026 besteed en zijn via kasschuiven naar latere jaren verplaatst.
Confiscatie en afpakken
De implementatiewet voor de Europese richtlijn inzake bevriezing en confiscatie ligt volgens het wetgevingsprogramma bij de Raad van State. De begroting noemt bij de kasschuif van de Miljoenennota de dekking van de implementatiekosten van het anti-witwaspakket en de incidentele IT-kosten voor de implementatie van de richtlijn, die naar 2029 tot en met 2031 worden verplaatst. Over de inhoud van de implementatiewet, waaronder de confiscatieprocedure zonder voorafgaande veroordeling die de richtlijn voorschrijft, zeggen de begrotingsstukken niets; het Jaaroverzicht criminele geldstromen 2025 van het Openbaar Ministerie, dat eerder op dit platform is besproken, gaf daarover meer informatie.
De ontvangsten uit strafrechtelijk afpakken zijn voor 2026 tot en met 2031 geraamd op € 100 miljoen per jaar. De realisatie over 2025 bedroeg € 184,9 miljoen. De raming kent volgens de begroting een generale behandeling en bestaat uit een deel voor afpakopbrengsten uit het criminele circuit die naar de schatkist vloeien en een deel voor grote schikkingen. Het Centraal Justitieel Incassobureau begroot voor 2027 927 ontnemingsmaatregelen tegen een kostprijs van € 12.644 per zaak. Domeinen Roerende Zaken blijft belast met bewaring, verkoop en vernietiging van in beslag genomen voorwerpen (€ 23,8 miljoen in 2027) en het Beslag Informatie Systeem van het OM voor beheer en registratie van in beslag genomen goederen wordt via een kasschuif van € 13 miljoen uit 2027 verplaatst naar 2028 tot en met 2031.
| Criminele geldstromen in de begrotingsstukken | Stand |
|---|---|
| Inwerkingtreding AML-pakket en intrekking Wwft | 10 juli 2027 |
| Implementatie anti-witwasmaatregelen EU (Iwt) | Raad van State |
| Implementatie richtlijn bevriezing en confiscatie | Raad van State |
| Implementatiebesluit AML-pakket; Implementatiebesluit FIU-Nederland en Wijzigingsbesluit Iwt | Interne voorbereiding |
| Wet plan van aanpak witwassen | Bekrachtiging, bekendmaking en inwerkingtreding |
| Verbetering bestrijding heling, witwassen en vermogensdelicten | Eerste Kamer, voorbereiding |
| Wijzigingswet verwijzingsportaal bankgegevens; wijzigingsbesluit | Raad van State; consultatie |
| Besluit toegang UBO-registers voor bestuursorganen en rechtspersonen met een overheidstaak | Ministerraad akkoord, nog niet bekrachtigd |
| Gereserveerd voor implementatie AML-pakket en Confiscatierichtlijn | € 7 miljoen (nog niet aan partners verstrekt) |
| Raming ontvangsten afpakken | € 100 miljoen per jaar; realisatie 2025 € 184,9 miljoen |
| Bureau Financieel Toezicht (Wwft-toezicht notarissen en gerechtsdeurwaarders) | € 14,7 miljoen in 2027, was € 11,6 miljoen |
Bron: Begroting Justitie en Veiligheid 2027, artikelen 32 en 33, tabellen 1, 26 en 88
FIU-Nederland
FIU-Nederland maakt deel uit van de Staat, is beheersmatig ondergebracht bij de politie als zelfstandig en operationeel onafhankelijk opererende entiteit en valt beleidsmatig onder Justitie en Veiligheid. De begroting geeft twee kengetallen: het aantal FIU-verzoeken stijgt van 773 gerealiseerd in 2025 naar 860 begroot in 2027 en 1.200 vanaf 2029, terwijl het aantal eigen onderzoeksdossiers na 2.994 in 2027 daalt naar 2.500 vanaf 2029. De begroting verklaart deze ontwikkeling niet. In de bijzondere bijdragen van Justitie aan de politie staat voor de FIU € 19 miljoen in 2027, oplopend naar € 22 miljoen in 2028 tot en met 2030; daarnaast ontvangt de politie € 3 miljoen per jaar voor de aanpak criminele geldstromen. Het Implementatiebesluit FIU-Nederland, dat samenhangt met het anti-witwaspakket, is in interne voorbereiding.
De uitvoeringskant: FIOD en Belastingdienst
De Belastingdienst schrijft in het Overzicht Uitvoerbaarheid dat het Europese AML-pakket, sanctiewetgeving en de implementatie van de richtlijn inzake bevriezing en confiscatie in toenemende mate een beroep doen op de inzet en capaciteit van de FIOD, en dat de mate waarin het strafrechtelijk instrumentarium kan worden gebruikt afhankelijk is van de extra capaciteit die daarvoor beschikbaar wordt gesteld. Het IV-landschap van de FIOD moet volgens de dienst worden gemoderniseerd om onder meer aan verscherpt toezicht op crypto te kunnen voldoen; ruimte voor nieuwe wensen wordt pas medio 2029 verwacht. In het pakket Belastingplan wordt de gegevensuitwisseling tussen de Belastingdienst en de Nederlandse Emissieautoriteit over vergrijpboetes geregeld, waarbij de fiscale geheimhoudingsplicht wordt doorbroken; dat onderwerp komt in de blog over rechtsbescherming in het Belastingplan aan de orde. Het project Doorstroomvennootschappen en witwassen en het Anti Money Laundering Centre van de FIOD komen in de begrotingsstukken niet voor.
Afsluiting
De implementatiewetten voor het anti-witwaspakket en de Confiscatierichtlijn liggen bij de Raad van State en moeten dit parlementaire jaar bij de Tweede Kamer worden ingediend om de inwerkingtreding van het pakket op 10 juli 2027 te halen; voor de Confiscatierichtlijn noemt de begroting geen datum. De afpakraming blijft op € 100 miljoen per jaar en de FIU-kengetallen lopen tot 2029 op. Het wetsvoorstel heling en witwassen ligt bij de Eerste Kamer en de Wet plan van aanpak witwassen wacht op bekrachtiging. De capaciteitsvraag van de FIOD is in de justitiebegroting niet geadresseerd.
