Sancties in de Prinsjesdagstukken 2026: capaciteit bij de FIOD, WIS 2 en de EU-sanctielijst
/Het wetsvoorstel Wet internationale sanctiemaatregelen, dat de Sanctiewet 1977 moderniseert, is eerder dit jaar ingediend bij de Tweede Kamer en op dit platform besproken. De Prinsjesdagstukken voegen daar de uitvoeringskant aan toe. Het Overzicht Uitvoerbaarheid Belastingdienst 2026, gevoegd bij de aanbiedingsbrief van het pakket Belastingplan 2027, beschrijft wat de wet vraagt van de Belastingdienst en de FIOD in personele capaciteit. Het wetgevingsprogramma in de begroting van Justitie en Veiligheid 2027 geeft de fase van het wetsvoorstel en van een tweede voorstel, WIS 2, over het toezicht op de bedrijfsvoering van advocaten en notarissen bij de naleving van sanctiemaatregelen. De beleidsagenda noemt sancties daarnaast als instrument tegen cybercriminelen. Deze blog zet bij elkaar wat de begrotingsstukken over sancties zeggen; over de inhoud van de wetsvoorstellen zelf bevatten de stukken niets, zodat daarvoor wordt verwezen naar de eerdere blog en naar de consultatie van WIS 2.
Capaciteit bij de Belastingdienst en de FIOD
De Belastingdienst noemt de Wet internationale sanctiemaatregelen een van de drie maatregelen met middelgrote impact op de uitvoering waarvoor het afgelopen jaar een uitvoeringstoets is gepubliceerd, naast het wetsvoorstel start-ups en scale-ups en de tijdelijke verlaging van de motorrijtuigenbelasting. Middelgroot betekent volgens het overzicht dat het relatief veel van de organisatie vergt om de maatregel goed te implementeren, bijvoorbeeld door de omvang van het werkpakket, de noodzaak nieuwe processen te ontwerpen waarmee weinig ervaring bestaat, of de behoefte aan hooggekwalificeerde capaciteit. In de personele tabel staat de wet voor 66 fte per jaar van 2026 tot en met 2030 en 44 fte structureel.
Apart daarvan vermeldt het overzicht dat de modernisering van de sanctiewet, tranche 1, leidt tot een uitbreiding van 40 fte bij de FIOD, die de verantwoordelijkheid heeft voor de strafrechtelijke handhaving van sanctieschendingen, waaronder omzeiling van sancties. Het overzicht legt niet uit hoe de 40 fte bij de FIOD zich verhouden tot de 66 fte in de tabel, en evenmin wat tranche 1 onderscheidt van eventuele latere tranches. In de paragraaf over toezicht en opsporing rekent de Belastingdienst sanctiewetgeving tot de wetgeving, onder meer uit de EU, die in toenemende mate een beroep doet op de inzet en capaciteit van de FIOD, en schrijft zij dat de mate waarin gebruik kan worden gemaakt van het strafrechtelijk instrumentarium afhankelijk is van de extra capaciteit die daarvoor beschikbaar wordt gesteld.
| Sancties in de Prinsjesdagstukken | Wat de stukken melden |
|---|---|
| Wetsvoorstel Internationale Sanctiemaatregelen | Fase: Tweede Kamer, voorbereiding (wetgevingsprogramma JenV) |
| WIS 2: toezicht op de bedrijfsvoering van onder anderen advocaten en notarissen ter naleving van sanctiemaatregelen | Fase: consultatie en toetsing (wetgevingsprogramma JenV) |
| Impact op de Belastingdienst | Middelgroot; 66 fte per jaar 2026-2030, 44 fte structureel |
| FIOD, modernisering sanctiewet tranche 1 | 40 fte extra; strafrechtelijke handhaving van sanctieschendingen inclusief omzeiling |
| Voorwaarde volgens de Belastingdienst | Inzet strafrecht afhankelijk van beschikbaar gestelde extra capaciteit |
| Cybercrime | Cybercriminelen worden vaker op de EU-sanctielijst geplaatst (beleidsagenda JenV) |
| Justitiebegroting | Geen budgetreeks of capaciteit voor sanctiehandhaving vermeld |
Bron: Overzicht Uitvoerbaarheid Belastingdienst 2026; Begroting Justitie en Veiligheid 2027, beleidsagenda en tabel 88
WIS 2 en de juridische beroepen
Het wetgevingsprogramma vermeldt WIS 2 als "regels over het toezicht op de bedrijfsvoering van onder andere advocaten en notarissen ter naleving van sanctiemaatregelen", in de fase consultatie en toetsing. Meer zegt de begroting er niet over. Het voorstel staat in de rij met andere voorstellen die de beroepsuitoefening van advocaten raken: de Wet landelijke toezichthouder advocatuur in consultatie, het verdrag van de Raad van Europa ter bescherming van het advocatenberoep bij de Raad van State, en het Bureau Financieel Toezicht, dat de Wwft-naleving door notarissen en gerechtsdeurwaarders controleert en in 2027 € 14,7 miljoen krijgt tegenover € 11,6 miljoen in 2026. De begroting legt geen verband tussen die verhoging en sanctietoezicht. In het pakket Belastingplan zelf komt de sanctiewet alleen voor als capaciteitspost.
Sancties als instrument in de justitiebegroting
De beleidsagenda van Justitie en Veiligheid noemt sancties op één plaats als beleidsinstrument: bij de aanpak van cybercrime worden cybercriminelen vaker op de EU-sanctielijst geplaatst, naast de inzet op verhoging van strafmaxima voor ernstige cyberdelicten en de aanpak van bad hosting. De politie meldt in haar begroting en beheerplan dat sinds 2026 meer vormen van spionage strafbaar zijn en dat statelijke actoren vaker een rol spelen bij cybercrime. Voor de FIOD ligt de sanctiehandhaving in het overzicht van de Belastingdienst naast het anti-witwaspakket en de Confiscatierichtlijn als de drie Europees ingegeven opgaven die extra capaciteit vragen, terwijl de IV-ruimte van de dienst pas medio 2029 beschikbaar komt en de beleidsopgave tot die tijd wordt bepaald door het nieuwe Wetboek van Strafvordering en het verschoningsrecht.
Afsluiting
Het wetsvoorstel Wet internationale sanctiemaatregelen wacht op behandeling in de Tweede Kamer en WIS 2 doorloopt de consultatie, waarna advies van de Raad van State volgt. De personele uitbreiding bij de Belastingdienst en de FIOD is in het Overzicht Uitvoerbaarheid opgenomen voor 2026 en verder, met de kanttekening dat de inzet van het strafrecht afhangt van de capaciteit die feitelijk beschikbaar komt. De justitiebegroting bevat geen eigen middelen voor sanctiehandhaving. De consultatiestukken van WIS 2 kunnen aanleiding zijn voor een afzonderlijke inhoudelijke bespreking.
