Wetgevingsprogramma strafrecht 2027: de stand van 61 wetsvoorstellen na Prinsjesdag 2026
/Hoofdstuk 7 van de begroting van Justitie en Veiligheid 2027 bevat het wetgevingsprogramma: een tabel met ruim tweehonderd titels van wetsvoorstellen, besluiten, verdragen en EU-onderhandelingen, elk met de huidige fase. De fasen lopen van expertfase en interne voorbereiding via consultatie en toetsing, de Raad van State en de beide Kamers tot bekrachtiging, bekendmaking en inwerkingtreding. De tabel geeft geen data, geen inhoud en geen prioritering, maar is de enige plaats in de Prinsjesdagstukken waar de volledige stand van het strafrechtelijke wetgevingsprogramma zichtbaar wordt. De beleidsagenda voegt bij een aantal voorstellen een korte toelichting toe, bijvoorbeeld dat psychisch geweld strafbaar wordt gesteld, dat de strafmaxima voor ernstige cyberdelicten worden verhoogd en dat een Nederlandse variant van Clare's Law wordt uitgewerkt. Deze blog selecteert uit de tabel de voorstellen die het straf- en strafprocesrecht raken en ordent ze per fase. De uitvoeringsbesluiten bij het nieuwe Wetboek van Strafvordering zijn in een afzonderlijke blog behandeld.
Bij de Eerste Kamer en in de bekrachtigingsfase
Bij de Eerste Kamer liggen de wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering ter verbetering van de bestrijding van heling, witwassen en de daaraan ten grondslag liggende vermogensdelicten, de modernisering van de strafbaarstelling van mensenhandel in artikel 273f Sr, de strafbaarstelling van verblijf in door een terroristische organisatie gecontroleerd gebied, de wet inzake integere, onafhankelijke en onpartijdige rechtspraak (36243), de Cyberbeveiligingswet, de wijziging van de Wjsg over het gebruik van Ecris en de rijkswet ter goedkeuring van het uitleveringsverdrag met Marokko. De Wet gesloten coffeeshopketen staat op behandeling in de Eerste Kamer en het wetsvoorstel continuïteit ondernemingen I (pre-pack) op plenaire behandeling.
In de fase van bekrachtiging, bekendmaking en inwerkingtreding staan de vaststellingswetten van het nieuwe Wetboek van Strafvordering, het wetsvoorstel uitbreiding slachtofferrechten, de versterking strafrechtelijke aanpak ondermijnende criminaliteit II over de relatieve competentie in megazaken en zaken van het Functioneel Parket, de Wet plan van aanpak witwassen, de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten, de wijziging van de Politiewet over bewapening van buitengewoon opsporingsambtenaren, de Verzamelwet gegevensbescherming en de implementatie van de richtlijn tegen kennelijk ongegronde vorderingen en misbruik van procesrecht.
Bij de Tweede Kamer
| Wetsvoorstel | Fase |
|---|---|
| Strafmaatverhoging grootschalige in- en uitvoer, productie en bezit van harddrugs (36705) | Plenaire behandeling |
| Wetsvoorstel verbetering aanpak rijden onder invloed | Plenaire behandeling |
| Strafbaarstelling verheerlijking van terroristische misdrijven en openlijk steun betuigen aan terroristische organisaties | Tweede Kamer |
| Strafbaarstelling seksuele intimidatie; strafbaarstelling openbaarmaking beeldmateriaal slachtoffers | Tweede Kamer |
| Wet online aangejaagde openbareordeverstoring | Tweede Kamer |
| Eerste aanvullingswet Wetboek van Strafvordering (36913) | Voorbereiding |
| Wetsvoorstel Internationale Sanctiemaatregelen | Voorbereiding |
| Implementatie verordening 2023/1543 en richtlijn 2023/1544 (elektronisch bewijsmateriaal) | Voorbereiding |
| Herziening wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens (dataretentie) | Voorbereiding |
| Wet versterking rechtsbijstand in het strafproces | Voorbereiding |
| Wijziging Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden en Wetboek van Strafvordering (36753) | Voorbereiding |
| Invoering alcoholmeter (36585); strafverzwaring belediging; terminologie seksuele gerichtheid en genderidentiteit | Voorbereiding |
| Verhoging strafmaxima en uitbreiding rechtsmacht mensensmokkel; implementatie herziene richtlijn mensenhandel (36835) | Voorbereiding |
| Implementatie herziene Europese richtlijn milieucriminaliteit | Voorbereiding |
| Uitvoering verordening overdracht van strafvervolging | Voorbereiding |
| Herzieningswet ambtsmisdrijven Kamerleden en bewindspersonen | Voorbereiding |
| Permanentmaking Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding | Voorbereiding |
| Wet regulering sekswerk; Wet gemeentelijk toezicht seksbedrijven | Voorbereiding |
| Modernisering Coördinatiewet uitzonderingstoestanden | Voorbereiding |
Bron: Begroting Justitie en Veiligheid 2027, tabel 88 (selectie)
De beleidsagenda voegt bij enkele voorstellen toe waar het kabinet op inzet: verhoging van de strafmaxima voor ernstige cyberdelicten conform het coalitieakkoord, ratificatie van het VN-cybercrimeverdrag, implementatie van internationale regels voor grensoverschrijdend digitaal bewijs, en de strafbaarstelling van verheerlijking van terrorisme als onderdeel van het versterkte juridische instrumentarium tegen terrorisme in 2027.
Bij de Raad van State en in consultatie
Bij de Raad van State liggen de implementatie van de anti-witwasmaatregelen en van de richtlijn bevriezing en confiscatie, het wetsvoorstel verbetering kroongetuigeregeling, de aanscherping van het taakstrafverbod, de Wet gegevensvergaring politie openbareordedomein, de Wet stroomlijning bestuurlijke boetemaxima en termijnen, de Wet stroomlijning keten voor derdenbeslag, de wijzigingswet verwijzingsportaal bankgegevens, de implementatie van de EU-richtlijn geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld, de Wet versterking rechtsbescherming in de jeugdbescherming, de subsidiegrondslag voor de aanpak van ondermijning en het verdrag van de Raad van Europa ter bescherming van het advocatenberoep.
In consultatie en toetsing zijn de strafbaarstelling van psychisch geweld, de tweede aanvullingswet van het Wetboek van Strafvordering, het wetsvoorstel stelsel beveiligen van personen, de strafbaarstelling van het dragen van gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties, het verbod op verkoop van gebruiksmessen aan minderjarigen en het dragen daarvan in de openbare ruimte, de Wet herziening vrijheidsbeneming jeugd, de strafbaarstelling van onttrekking aan vrijheidsbeneming en elektronisch toezicht in de beginselenwetten, de Wet landelijke toezichthouder advocatuur, WIS 2 over sanctienaleving door advocaten en notarissen, de Wet grondslag verwerking bijzondere en strafrechtelijke persoonsgegevens Nationaal rapporteur mensenhandel, de klokkenluidersregeling rechtspraak, het besluit getuigenbescherming, de herziening van de Wet veiligheidsregio's, de Vereenvoudigingsvoorstellen Justitie en Veiligheid 2027 en een wijziging van het Besluit onderzoek in een geautomatiseerd werk. De beleidsagenda licht toe dat het kabinet in 2027 voorstellen uitwerkt voor een Nederlandse variant van Clare's Law, voor een betere inzet van het tijdelijk huisverbod en voor een pooierverbod.
In interne voorbereiding
| Voorstel in interne voorbereiding | Toelichting in de begroting |
|---|---|
| Invoeringswet en Rijksaanpassingswet Wetboek van Strafvordering; Wetboek van Strafvordering BES | Invoeringswet in 2027 naar de Tweede Kamer |
| Wetsvoorstel tot verhoging van de strafmaxima van enkele actuele delictsvormen | Geen toelichting |
| Strafbaarstelling lijkschennis (Sr en Sr BES) | Geen toelichting |
| Wetsvoorstel afschaffen tenuitvoerleggingstermijnen | Geen toelichting |
| Implementatie EU-anticorruptierichtlijn (2026/1021) | Implementatie in 2027 |
| Verzamelwet gegevensverwerking politie en justitie | Onderdeel van rechtmatige gegevensdeling in de strafrechtketen |
| Wet Herimplementatie richtlijn Europees onderzoeksbevel | Geen toelichting |
| Wet verbetering strafrechtelijke samenwerking met VN-bewijsvergaringsmechanismen; goedkeuring verdrag Ljubljana-Den Haag | Internationale misdrijven |
| Wijziging Wet gebruik passagiersgegevens naar aanleiding van het arrest Ligue des droits humains (C-817/19) | Geen toelichting |
| Civielrechtelijk bestuursverbod bij ontbinding van rechtspersonen zonder baten (BW, Faillissementswet, WED) | Geen toelichting |
| Goedkeuring en uitvoering verdrag Raad van Europa milieustrafrecht; implementatie richtlijn wederzijdse erkenning rijontzeggingen | Geen toelichting |
| Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag; Wet verplaatsing bevolking | Modernisering staatsnoodrecht; Wbbbg in 2027 in consultatie |
| Besluit benoeming topfunctionarissen Openbaar Ministerie voor bepaalde tijd | Geen toelichting |
Bron: Begroting Justitie en Veiligheid 2027, tabel 88 en beleidsagenda (selectie)
In de expertfase, de vroegste fase, staan Europese voorstellen: een wijziging van de richtlijn minimumnormen slachtofferrechten, een richtlijn ter bestrijding van corruptie, de herschikking van de richtlijn kindermisbruik en een richtlijn tegen mensensmokkel. In onderhandeling zijn onder meer het derde aanvullend protocol bij het Europees Rechtshulpverdrag, de EU-VS-overeenkomst over elektronisch bewijs en het VN-verdrag tegen computercriminaliteit.
Afsluiting
Het wetgevingsprogramma geeft de stand op het moment van indiening van de begroting en wordt niet tussentijds bijgewerkt in de begrotingsstukken zelf. De voorstellen bij de Raad van State, waaronder de anti-witwas- en confiscatiewetgeving en de kroongetuigeregeling, kunnen dit parlementaire jaar bij de Tweede Kamer worden ingediend; voor de voorstellen in consultatie volgt eerst het advies van de Raad van State. De beleidsagenda kondigt voor 2027 verder de tweede editie van de Staat van de Wetgeving aan, met aandacht voor de toenemende complexiteit van wetgeving, en een kabinetsbrede Agenda wetgevingskwaliteit in het voorjaar van 2027.
