Burgemeester mag demonstranten vooraf geen last onder dwangsom opleggen om een demonstratie te beëindigen
/De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelt in twee uitspraken van 30 september 2026 dat de burgemeester van Haarlem geen bevoegdheid heeft om demonstranten een preventieve last onder dwangsom op te leggen. De lasten houden in dat de betrokkenen een demonstratie op een niet-openbare plaats direct moeten beëindigen zodra de burgemeester daartoe opdracht geeft op grond van artikel 8 van de Wet openbare manifestaties, op straffe van verbeurte van € 1.000 per keer tot een maximum van € 5.000. Aanleiding zijn twee demonstraties van Extinction Rebellion in Haarlem in oktober 2022, in een supermarkt aan het Soendaplein en op het terrein van het provinciehuis aan de Dreef. De Afdeling overweegt dat van een preventieve last onder dwangsom een chilling effect uitgaat, zodat het betogingsrecht van artikel 9 van de Grondwet wordt beperkt. Artikel 125 van de Gemeentewet noemt geen van de doelcriteria van artikel 9, tweede lid, van de Grondwet en kan daarom niet als grondslag voor die beperking dienen, terwijl de Wet openbare manifestaties geen bestuursdwangbevoegdheid kent en een uitputtend stelsel bevat. Ten overvloede overweegt de Afdeling dat een last onder dwangsom niet kan worden opgelegd voor gedrag dat pas verboden raakt wanneer de burgemeester een opdracht geeft, en zij bevestigt de uitspraak van de rechtbank Noord-Holland van 12 augustus 2024.
Read More