Inbeslagneming van verschoningsgerechtigd concept-testament toegestaan als instrumentum delicti in onderzoek naar verduistering en oplichting van kwetsbare oudere

/

Rechtbank Rotterdam 2 juli 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:14302

De rechter-commissaris in de rechtbank Rotterdam beslist op 2 juli 2026 dat de inbeslagneming van een concept-testament is toegestaan in een onderzoek naar verduistering en oplichting van een kwetsbare oudere. Het concept zat met een begeleidende brief en een aangehecht stuk van een notaris in een envelop die bij een doorzoeking op 8 april 2026 in beslag is genomen. De rechter-commissaris merkt alle drie de stukken aan als verschoningsgerechtigd. De brief en het aangehechte stuk vallen niet onder de uitzondering van artikel 98 lid 5 Sv en gaan terug naar de beslagene. Het concept-testament heeft volgens de rechter-commissaris wel tot het begaan van het strafbare feit gediend, omdat een conceptversie een essentiële voorwaarde is voor het definitieve testament, waarin de oudere de verdachte en haar man als begunstigden kan aanwijzen. Het concept wordt aan het Openbaar Ministerie vrijgegeven zodra de beslissing onherroepelijk is.

Read More
/ /
, , , ,
Print Friendly and PDF ^

Van verschoningsrecht naar verschansingsrecht als nieuwe hoeksteen van de rechtsstaat

/

Het professionele verschoningsrecht beschermt de vertrouwelijkheid tussen advocaat en cliënt. Maar geldt die bescherming ook voor informatie die een advocaat namens zijn cliënt met derden deelt? Kan een cliënt via zijn advocaat bijvoorbeeld verzwegen vermogen melden bij de Belastingdienst en tegelijkertijd voorkomen dat politie en justitie die informatie gebruiken? In deze opinie plaatst Martin Lambregts kritische kanttekeningen bij een ruime uitleg van recente rechtspraak van de Hoge Raad. Volgens hem dreigt het verschoningsrecht te veranderen in een ‘verschansingsrecht’: een middel waarmee burgers informatie selectief kunnen onthullen en zich tegelijkertijd tegen verdere aansprakelijkheid kunnen beschermen. Met prikkelende voorbeelden verkent hij de gevolgen voor de rechtshandhaving en de gelijke toegang tot rechtsbescherming. Zijn centrale vraag: blijft de vertrouwelijkheid van rechtsbijstand beschermd, of krijgt de burger zeggenschap over wat anderen met eenmaal gedeelde informatie mogen doen?

Read More
/ /
, , , , ,
Print Friendly and PDF ^

Advies College van procureurs-generaal over de tweede aanvullingswet: voorselectie onder leiding van de officier van justitie

/

Het College van procureurs-generaal heeft op 15 oktober 2026 positief geadviseerd over de regeling van het functioneel verschoningsrecht in het wetsvoorstel voor de tweede aanvullingswet nieuw Wetboek van Strafvordering. Het voorstel legt de voorselectie van mogelijk verschoningsgerechtigde gegevens onder leiding van de officier van justitie, terwijl de beslissing over kennisneming bij de rechter-commissaris blijft. Volgens het College duurt de huidige filteringsprocedure gemiddeld 211 dagen vanaf de doorzoeking tot de beschikking van de rechter-commissaris, met daarna nog gemiddeld 200 dagen voor beklag en cassatie. Het College vraagt de minister de gedeelde verantwoordelijkheid van overheid en geheimhouders in de wet vast te leggen, bijvoorbeeld via afgeschermde communicatiekanalen of watermerken. Daarnaast stelt het College vragen over het redelijk vermoeden, het begrip “overgrote deel” van een gegevensverzameling, de bewaarplicht, de beklagprocedure en het bewijsgebruik. Het advies van 68 pagina’s behandelt ook de codificatie van de Prokuratuur- en Landeck-rechtspraak, slachtofferrechten, mediation en biometrische gegevens.

Read More
/ /
, , , ,
Print Friendly and PDF ^

Rechtbank stelt uitgrijzen van geheimhoudersgegevens onder getroffen waarborgen gelijk aan vernietigen en verklaart beklag van advocaten ex artikel 552a Sv ongegrond

/

Rechtbank Rotterdam 7 oktober 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:13668

De rechtbank Rotterdam beslist voor de derde keer op een klaagschrift van twee advocaten over in beslag genomen correspondentie met een voormalige cliënt die onder hun verschoningsrecht valt. De Hoge Raad heeft de eerdere beschikkingen van de rechtbank in deze zaak tweemaal vernietigd en de zaak teruggewezen. De klagers verzoeken om definitieve vernietiging van alle geheimhoudersgegevens bij het Openbaar Ministerie en de FIOD, omdat het uitgrijzen volgens hen onvoldoende waarborgen biedt. Het Openbaar Ministerie wijst op digitale profielen met beperkte rechten, logging, een verbaliseringsplicht en ontgrijzen uitsluitend na een rechterlijke beslissing en toestemming van de FIOD-directeur. De rechtbank acht deze waarborgen toereikend, ook voor het kopiëren van data, en stelt het uitgrijzen onder deze waarborgen gelijk aan vernietigen. Het beklag is ongegrond; een eventueel incident is ter beoordeling aan de zittingsrechter in de strafzaak.

Read More
/ /
, , , ,
Print Friendly and PDF ^

Effectieve bescherming en verdediging bij bedrijfsschandalen: verdediging en vertrouwelijkheid serieus getoetst en op de proef gesteld

/

Het verschoningsrecht staat volop in de belangstelling, maar de discussie concentreert zich vooral op de procedurele waarborgen. Ondertussen tekenen zich ontwikkelingen af die minstens zo fundamenteel zijn: ook de reikwijdte van het verschoningsrecht en de eisen die aan advocaten worden gesteld, lijken steeds kritischer te worden getoetst. Francien Rense bespreekt recente Nederlandse en Europese rechtspraak en vraagt aandacht voor de gevolgen daarvan, juist bij complexe en grensoverschrijdende bedrijfsschandalen.

Read More
/ /
, , ,
Print Friendly and PDF ^

Fundamentele weeffouten rondom het verschoningsrecht

/

Het Ministerie van Veiligheid en Justitie wil de recent vastgestelde procedure rond het verschoningsrecht ingrijpend wijzigen door de eerste filtering van mogelijk geprivilegieerd materiaal bij de officier van justitie te leggen in plaats van bij de rechter-commissaris. Volgens auteur Petra van Kampen ontstaat daardoor het risico dat opsporingsambtenaren al kennisnemen van vertrouwelijke informatie voordat duidelijk is dat deze onder het verschoningsrecht valt. Dit staat volgens haar op gespannen voet met het Box-arrest van de Hoge Raad uit 2024, waarin is bepaald dat filtering in dergelijke gevallen door of onder verantwoordelijkheid van de rechter-commissaris moet plaatsvinden. Ook jurisprudentie van het EHRM benadrukt dat de beoordeling van verschoningsgerechtigd materiaal niet aan opsporingsautoriteiten mag worden overgelaten. Daarnaast beperkt het ontwerpvoorstel de mogelijkheden om via een klaagschrift tegen beslag op potentieel verschoningsgerechtigd materiaal op te komen. Van Kampen concludeert dat hiermee belangrijke waarborgen rond het verschoningsrecht worden uitgehold ten gunste van praktische en capacitaire belangen van de opsporing.

Read More
/ /
, , ,
Print Friendly and PDF ^

Hoge Raad: beklag ex art. 98 lid 4 Sv staat open tegen RC-beschikking waarbij kennisneming gefilterde gegevens wordt toegestaan

/

Hoge Raad 22 september 2026, ECLI:NL:HR:2026:1490

De Hoge Raad vernietigt integraal en wijst terug naar de rechtbank Overijssel. De zaak betreft beklag van Nederlandse en Belgische advocaten tegen een beschikking van de RC waarin hij het OM toestaat kennis te nemen van een gefilterde dataset, bestaande uit vele miljoenen bestanden. De klagers stellen dat hun verschoningsrecht onvoldoende is gewaarborgd omdat het filterproces, hoewel onder leiding van de RC uitgevoerd, gebreken vertoont. De rechtbank verklaart de klagers niet-ontvankelijk in hun beklag ex art. 98 lid 4 Sv, stellende dat de beschikking van de RC tot vrijgave van gefilterde gegevens niet kan gelden als een "beslissing" waarop art. 98 Sv van toepassing is. De Hoge Raad keurt dit oordeel af en stelt vast dat beklag ex art. 98 lid 4 Sv inderdaad openstaat tegen de beschikking van de RC, ook waar het gaat om gevorderde gegevens waarvan redelijk vermoeden bestaat dat zij onder het verschoningsrecht vallen. Voorts vernietigt de Hoge Raad ook die delen van de rechtbankbeschikking die niet waren bestreden omdat anders de rechtbank na terugwijzing niet naar behoren kan oordelen.

Read More
/ /
, , , ,
Print Friendly and PDF ^

Hoge Raad verwerpt cassatieberoep OM over doorbreking van notarieel verschoningsrecht in witwasonderzoek

/

Hoge Raad 22 september 2026, ECLI:NL:HR:2026:1527

De Hoge Raad verwerpt het cassatieberoep van het openbaar ministerie tegen een beschikking van de rechtbank Amsterdam. De rechtbank had geoordeeld dat zich geen zeer uitzonderlijke omstandigheden voordoen op grond waarvan het verschoningsrecht van twee niet-verdachte notarissen moet wijken voor het belang van de waarheidsvinding. Tegen die twee notarissen waren digitale gegevensbestanden in beslag genomen naar aanleiding van een strafrechtelijk onderzoek tegen een andere notaris en zijn juridisch medewerker wegens vermoedde overtreding van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme en witwassen. De Hoge Raad oordeelt dat de rechtbank de toets voor het belang van de waarheidsvinding correct heeft toegepast. Het openbaar ministerie had niet aangetoond dat de stukken in een zodanig direct verband staan met het strafbare feit dat ze kunnen dienen om de waarheid aan het licht te brengen. De rechtbank had voorts correct opgemerkt dat veel stukken buiten de periode van verdenking vallen.

Read More
/ /
, , , , ,
Print Friendly and PDF ^

Raad voor de rechtspraak steunt filtering onder de officier van justitie, NOvA en KNB willen rechter-commissaris behouden

/

De consultatie over de tweede aanvullingswet bij het nieuwe Wetboek van Strafvordering sluit op 11 september 2026 en de adviezen over de herziene regeling van het functioneel verschoningsrecht lopen uiteen. De Raad voor de rechtspraak is in een wetgevingsadvies van 9 september 2026 positief over het voorstel om de filtering van bulkgegevens onder verantwoordelijkheid van de officier van justitie te brengen, maar vraagt om meer waarborgen voor de rechtsbescherming van verdachten. De Nederlandse orde van advocaten roept de wetgever in een wetgevingsadvies van 10 september 2026 op het onderdeel over het professioneel verschoningsrecht in te trekken en doet alternatieve voorstellen, waaronder geautomatiseerde filtering op geregistreerde e-mailadressen en aanvullende filtering onder verantwoordelijkheid van de rechter-commissaris. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie vraagt in een brief van 9 september 2026 om herziening van het conceptwetsvoorstel en bespreekt onder meer het redelijk vermoeden, de voorselectie door de officier van justitie, de bewaarplicht, de rol van de ringvoorzitter en de beklagprocedure zonder schorsende werking. De Hoge Raad overwoog in 2024 dat de rechter-commissaris een centrale rol heeft bij de filtering van mogelijk geprivilegieerde gegevens en dat de kabinetten van de rechter-commissaris daarvoor voldoende capaciteit moeten krijgen. Het wetsvoorstel moet na de consultatie nog voor advies naar de Raad van State en daarna naar de Tweede Kamer; het nieuwe wetboek treedt naar verwachting op 1 april 2029 in werking.

Read More
/ /
, , , ,
Print Friendly and PDF ^

Hoge Raad verklaart cliënt niet-ontvankelijk in cassatieberoep over beslag op geschriften nu verschoningsrecht van advocaat onherroepelijk is afgewezen

/

Hoge Raad 14 juli 2026, ECLI:NL:HR:2026:1232

De Hoge Raad verklaart de cliënt van een Duitse advocaat niet-ontvankelijk in zijn cassatieberoep tegen een beschikking van de rechtbank Limburg over de inbeslagneming van geschriften onder de klager naar aanleiding van een Europees onderzoeksbevel van de Duitse autoriteiten. Het gaat om handgeschreven notities en artikelen met aantekeningen die in beslag zijn genomen bij een doorzoeking op 28 februari 2023. De klager legt aan zijn beklag ten grondslag dat de stukken onder het verschoningsrecht van zijn Duitse advocaat vallen. De Hoge Raad verwerpt bij beschikking van dezelfde dag het cassatieberoep van de advocaat in diens eigen beklagzaak, ECLI:NL:HR:2026:1230, waardoor onherroepelijk vaststaat dat de stukken niet onder het verschoningsrecht vallen. Omdat in de beklagzaak van de beslagene het onherroepelijke oordeel in de beklagprocedure van de verschoningsgerechtigde tot uitgangspunt moet worden genomen, heeft de klager geen belang meer bij zijn cassatieberoep en volgt niet-ontvankelijkverklaring.

Read More
/ /
, , , , ,
Print Friendly and PDF ^