Dit artikel bespreekt de wijze van informatieverkrijging door bijzondere opsporingsdiensten van de eigen toezichthouders. Nederland kent vier toezichthoudende instanties die over een dergelijke opsporingsdienst beschikken. De bekendste daarvan betreft de Belastingdienst met de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) als zijn bijzondere opsporingsdienst. Minder bekend zijn wellicht de Nederlandse Voedsel- en Waren­autoriteit (NVWA), de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) en de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en hun bijzondere opsporingsdiensten. Deze inspectiediensten handhaven in principe bestuursrechtelijk, maar als het bestuursrecht niet meer toereikend wordt geacht, kan ervoor worden gekozen om strafrechtelijk op te treden.

In deze bijdrage staat de vraag centraal of, en zo ja in welke gevallen, het foutief invullen van een Bibob-formulier het vermoeden van valsheid in geschrifte (art. 225 Sr) rechtvaardigt. Op basis van artikel 3 lid 6 Wet Bibob kan een beschikking worden geweigerd of ingetrokken als redelijkerwijs kan worden vermoed dat een strafbaar feit is gepleegd ter verkrijging of behoud van die beschikking. Voor de inkleuring van dat bestuursrechtelijke vermoeden lijkt opzet of oogmerk geen rol te spelen. Dat werpt de vraag op: is fout ook per definitie vals? En vooral: wanneer is fout vals?