Mogen opsporingsambtenaren en officieren van justitie kennisnemen van verschoningsgerechtigde e-mails? Mogen zij zelfstandig het verschoningsrecht terzijde schuiven? Het OM vindt van wel. In de actuele discussie over het verschoningsrecht op gevorderde e-mails, beroept het OM zich op artikel 126aa lid 2 Sv en het daarop gebaseerde Besluit bewaren en vernietigen van niet-gevoegde stukken.
Read MoreDe Raad van Discipline heeft een uitspraak gewezen over de rol van de advocaat als feitenonderzoeker. De tuchtrechter erkent daarin de plaats van feitenonderzoek door advocaten, maar stelt hieraan voor bepaalde onderzoeken terechte grenzen. In het geval van een rapport door een onafhankelijk advocaat-onderzoeker dat extern wordt gebruikt gelden er namelijk ‘zware eisen’, aldus de tuchtrechter. De uitspraak laat ook enkele bestaande vragen onbeantwoord en roept nieuwe vragen op. Deze annotatie bespreekt enkele van die vragen.
Read MoreIn februari 2016 heeft de recherche voor een onderzoek naar ambtelijke omkoping in Nigeria diverse documenten en digitale gegevensdragers in beslag genomen op het hoofdkantoor van Shell in Den Haag. Daartussen zijn ook documenten die zouden toebehoren aan buitenlandse in-house counsels, ook wel advocaten die in dienst zijn bij Shell. De vraag is of deze advocaten zich kunnen beroepen op hun professionele verschoningsrecht ten aanzien van deze documenten. De Hoge Raad geeft in deze uitspraak aanvullende eisen alvorens zij zich op hun professionele verschoningsrecht kunnen beroepen.
Read MoreIn 2017 kondigde de toenmalig staatssecretaris van Financiën een inperking aan van het zogenaamde fiscaal verschoningsrecht. Achtergrond daarvan is het belang dat wordt gehecht aan nationale en internationale fiscale transparantie. Dat heeft geleid tot onderzoek en een voorstel voor een wettelijke maatregel dat in de tweede helft van 2020 op internet ter consultatie is aangeboden. De NOvA had grote zorgen over de wijze waarop de rol van advocaten lijkt te worden ingevuld bij de aanpak van belastingontduiking. Met dit wetsvoorstel zou de Belastingdienst inzage krijgen in de communicatie tussen (onder anderen) een advocaat en zijn client. Het recht op vertrouwelijke communicatie met geheimhouders als advocaten komt hierdoor onder druk te staan. Uit de op 19 juli 2022 voor internetconsultatie gepubliceerde ‘fiscale verzamelwet 2024’ blijkt dat de aanpassing van het fiscaal verschoningsrecht van de baan is en dat er slechts een codificatie zal plaatsvinden van jurisprudentie van de Hoge Raad.
Read MoreEen veelvoorkomend probleem in strafrechtelijke (fraude)onderzoeken is de al dan niet heimelijke inbeslagneming van digitale gegevens die onder het professioneel verschoningsrecht van de advocaat vallen. Geheimhouderinformatie dus, die vervolgens jarenlang wordt bewaard op de systemen van opsporingsinstanties en het OM, omdat het te ingewikkeld en kostbaar zou zijn om deze te vernietigen, zoals de wet voorschrijft. In plaats daarvan wordt digitale geheimhouderinformatie “uitgegrijsd”. Daarmee wordt beoogd informatie ontoegankelijk te maken voor leden van het opsporingsteam. De “uitgegrijsde” informatie blijft bewaard en kan ook weer worden “ontgrijsd” zodat deze weer toegankelijk is.
Read MoreRechtbank Amsterdam 7 juni 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:3127
Klager maakte in zijn praktijk als vreemdelingenadvocaat gebruik van de hem wettelijk ter beschikking staande mogelijkheden in de rechtsbijstand aan vreemdelingen, met mogelijk ongewenste en door de wet onbedoelde maatschappelijke gevolgen en kosten. Die gevolgen liggen echter besloten in de geldende regelgeving en de wijze waarop deze in de praktijk door overheidsinstanties wordt uitgevoerd. Hoewel klager er ook voor had kunnen kiezen om niet bij herhaling en overlappend nieuwe aanvragen voor zijn cliënten in te dienen, kan niet worden gezegd dat er vermoeden van misbruik van het recht en/of mensenhandel is nu klager de mogelijkheden van de wet heeft gemeend en kunnen menen in het voordeel van zijn cliënten te gebruiken.
Read MoreOp 22 maart 2022 heeft de voorzieningenrechter van de rechtbank Oost-Brabant in een door de “Stibbe-advocaten” tegen de Staat aangespannen kort geding geoordeeld dat de Staat onrechtmatig heeft gehandeld doordat politieambtenaren, het OM en de FIOD inzage hebben gehad in het e-mailverkeer tussen de advocaten en hun cliënten. Wie iets verder terugblikt in de tijd ziet dat de geschiedenis zich herhaalt. In de kern gaat het steeds om de vraag of de opsporende instanties inhoudelijk kennis mogen nemen van communicatie, telefoontaps of e-mails, tussen advocaten en hun cliënten, die in het kader van een opsporingsonderzoek zijn afgeluisterd c.q. in beslag genomen. Volgens art. 126aa lid 2 Sv moet dergelijk materiaal onmiddellijk door de OvJ worden vernietigd. Maar dan moet er eerst worden vastgesteld welke gesprekken of berichten onder geheimhouderinformatie vallen. En daar zit de zwakke schakel.
Read MoreHoge Raad 24 mei 2022, ECLI:NL:HR:2022:760
De Hoge Raad maakt algemene opmerkingen over het verschoningsrecht van advocaten in dienstbetrekking die binnen dat dienstverband uitsluitend optreden voor hun werkgever of daarmee verbonden rechtspersonen (zogenoemde in-house counsels). De Hoge Raad doet dat in een zaak die gaat over het verschoningsrecht van buitenlandse advocaten in dienstbetrekking bij Shell.
Read MoreDe zaak Särgava draait om een Estse advocaat die als verdachte werd aangemerkt in een onderzoek naar een criminele organisatie die zich bezig zou (hebben) (ge)houden met witwassen. De klacht van Särgava kwam erop neer dat hij van opvatting was dat, gelet op het functionele verschoningsrecht van een advocaat (legal professional privilege) en de onschendbaarheid van datadragers die betrekking hebben op dienstverlening door advocaten, het beslag op zijn telefoon en laptop en het vervolgens (deels) uitlezen ervan strijdig was met de vereisten van artikel 8 EVRM.
Read MoreHet Openbaar Ministerie geeft aan hoger beroep in te stellen tegen een deel van de uitspraak van de kortgedingrechter van de rechtbank Oost-Brabant van 22 maart 2022. Ten behoeve van de rechtspraktijk en de rechtsvorming stelt het OM tegen een deel van de uitspraak hoger beroep in. Zo bepaalt het vonnis dat het OM, wanneer het ten tijde van het vorderen van e-mails bekend is met de betrokkenheid van een advocaat, de serviceprovider vooraf moet vragen om e-mailboxen van verdachten te ontdoen van correspondentie met die advocaat. Het OM ziet op dit punt juridische bezwaren en voorziet praktische uitvoeringsproblemen. Daarnaast werpt het vonnis enkele vragen op over de in bepaalde situaties te volgen procedures bij de (straf)rechter.
Read More