Oplichting: Verschillende gedaanten van de valse hoedanigheid

Deze bijdrage is het voorspel, een voorproefje op een boek in de reeks Praktijkwijzer Strafrecht. In dat boek bespreekt de auteur de kern van de commune fraudebepalingen: oplichting, valsheid in geschrift, verduistering en flessentrekkerij. De bespreking richt zich op het aanreiken van praktische handvatten voor de toepassing van de bepalingen. In de praktijk zien we een grote diversiteit aan frauduleuze handelingen. Vaak is dan de vraag of de gedraging strafbaar is en, zo ja, onder welke bepaling de gedraging is te brengen. Een in het oog springend bestanddeel is de valse hoedanigheid. Die wil ik in deze bijdrage belichten aan de hand van de vraag: hoe dient het bestanddeel ‘valse hoedanigheid’ in art. 326 Wetboek van Strafrecht te worden toegepast? Lees verder:

• Oplichting. Verschillende gedaanten van de valse hoedanigheid door D.J. van Leeuwen in TPWS

'De Familie WC-Eend en het nieuwe boete- en publicatieregime van de Wft'

Aan DNB en de AFM is de bevoegdheid toegekend om boetes, punitieve sancties dus, op te leggen. Dat is niet vanzelfsprekend. AFM en DNB zijn immers bestuursorganen en geen (straf)rechters. Daarbij geldt dat de wettelijke boetemaxima zoals verankerd in de Wet op het financieel toezicht (‘Wft’) in de voorbije jaren sterk zijn gestegen. De AFM en DNB leggen (dan ook) steeds hogere boetes op. De rechtsbescherming dreigt daarbij ernstig in het geding te komen. Aldus komt ook naar voren in het door de Afdeling advisering van de Raad van State in juli 2015 aan de regering uitgebrachte advies. In dat advies wordt tevens blootgelegd dat bestuurlijke boetes oorspronkelijk alleen werden gebruikt voor lichte, veelvoorkomende overtredingen, maar tegenwoordig steeds vaker worden ingezet bij zware en complexe overtredingen. Bovendien worden vaker hoge boetes opgelegd bij relatief lichte overtredingen. Dat manifesteert zich ook, of misschien wel juist, bij de boetes die DNB en de AFM opleggen. Bij die boetes speelt bovendien parten dat boetelingen doorgaans ook onder doorlopend toezicht staan van DNB en/of de AFM. Bij veel onder toezicht staande instellingen bestaat de vrees dat die toezichtsrelatie (verder) getroebleerd raakt indien in beroep wordt gegaan tegen een door de toezichthouder opgelegde boete. Dat gebeurt dan ook relatief weinig, terwijl jurisprudentie-onderzoek al snel leert dat het instellen van beroep tegen boetebesluiten van DNB en de AFM bepaald niet kansloos is. Dat onder toezicht staande instellingen de toorn van de toezichthouder vrezen indien zij gebruik maken van het beroepsrecht is overigens niet merkwaardig in het licht van een recentelijk in het Financieele Dagblad (‘FD’) gepubliceerd interview met de hoogste toezichtsdirecteur van DNB, Jan Sijbrand.

Lees verder:

• De Familie WC-Eend en het nieuwe boete- en publicatieregime van de Wft door mr. G.P. Roth in Tijdschrift voor Sanctierecht & Onderneming 2016 nr. 4

'Opzet in economische strafzaken in perspectief: een aanzet tot nadere meningsvorming'

Het opzet van de verdachte is een van de meest bepalende aspecten in economische strafzaken, maar wordt veelal gezien als een weerbarstig onderwerp. Het willen en weten van de verdachte – natuurlijk persoon of rechtspersoon – vormt in veel tenlasteleggingen in de gebruikelijk opgenomen zinssnede ‘al dan niet opzettelijk’ een prominent bewijsthema. Echter, er wordt in de praktijk door het Openbaar Ministerie veelal weinig of geen toelichtend stelling genomen ter onderbouwing van het al dan niet opzettelijk handelen van de verdachte en bij de verdediging lijkt een soort lethargie te bestaan voor wat betreft het voeren van een specifiek verweer op dit punt. Wellicht is bij menigeen die zich met het economisch strafrecht bezighoudt een soort blinde vlek ontstaan omtrent de precieze invulling van het opzetbegrip. Dat is naar onze mening niet verwonderlijk gezien de omstandigheid dat het opzet van de verdachte inhoudelijk nader wordt bepaald binnen de complexe regelgeving die aan het economisch strafrecht ten grondslag ligt. Opzet in economische strafzaken staat als onderwerp om de zoveel tijd in de belangstelling, in het bijzonder de zogenaamde ‘kleur’ van het opzet. De kleur van het opzet ziet op de normatieve inhoud van de reikwijdte van het opzetbegrip. De vraag die dan gesteld wordt is: is het opzet dat aan de verdachte ten laste is gelegd, gericht op het overtreden van de wet? Met andere woorden: wordt de eis gesteld dat de verdachte wist de wet te overtreden? De kleur van het opzet en de wijze waarop daaraan invulling dient te worden gegeven, was vlak na de invoering van de Wet op de Economische Delicten (WED) blijkens de jurisprudentie een onderwerp van discussie. Een kleine tien jaar geleden werd deze discussie in de jurisprudentie en daarop volgend de literatuur nog eens dunnetjes overgedaan. Na een kleine opleving van de discussie enkele jaren geleden lijkt het onderwerp een sluimerend bestaan te leiden, terwijl er naar onze mening voldoende reden is om de invulling daarvan blijkens de uitleg die daaraan in de praktijk wordt gegeven, sterk tegen het licht te houden.

Dit artikel tracht in de kwestie van de kleur van het opzet, maar ook in meer algemene zin – voor zover dat mogelijk is – een verduidelijking te bewerkstellingen omtrent de invulling van het opzetbegrip in economische strafzaken. Daarnaast beoogt deze bijdrage een aanzet tot een nadere meningsvorming over dit intrigerende leerstuk en vormt het in die zin tevens een oproep tot reactie.

Lees verder:

• Opzet in economische strafzaken in perspectief: een aanzet tot nadere meningsvorming door mr. dr. A.R. Hartmann en mr. I. Kroes in Tijdschrift voor Sanctierecht & Onderneming 2016 nr. 4

'Inbeslagneming als het zwarte gat van een strafrechtelijk onderzoek en het gemis van een effectieve beklagprocedure'

Een van de bekendste bijzondere procedures die in de marge van het reguliere strafproces kunnen worden gevoerd, is de beklagprocedure van artikel 552a Sv. Aan de hand van deze procedure kan een beslagene opkomen tegen het beslag dat op zijn of haar vermogensbestanddelen of eigendommen is gelegd. De praktijk van de inbeslagneming is wijdverbreid: in lopende onderzoeken wordt vaak en ruimhartig, maar ook ongericht en onzorgvuldig beslag gelegd op alles wat wordt aangetroffen en wat bijvoorbeeld later mogelijk verhaal biedt. Een rechterlijke toets van het beslag zou de hoognodige bescherming kunnen bieden aan de beslagene, maar de praktijk wijst uit dat dat in de raadkamer slechts marginaal wordt getoetst. In deze bijdrage wordt ingegaan op de aard en de bijzonderheden van deze beklagprocedure, zowel in de regelgeving als in de strafrechtpraktijk. Het wettelijk kader voor inbeslagneming en het toetsingskader van de beklagrechter worden geschetst, waarna op basis van recente jurisprudentie wordt uiteengezet wat de huidige toetsing van de beklagrechter inhoudt. Uit deze bijdrage volgt dat bij deze toetsing door de rechter een aantal kritische kanttekeningen is te plaatsen. De vraag dringt zich op of voor de beslagene voldoende rechtsbescherming wordt geboden tegen disproportionele inbreuken op diens eigendomsrecht en op de beschikkingsmacht over die eigendommen. Enkele voor de hand liggende praktische alternatieven om beter aan de belangen van de beslagene tegemoet te komen, ontbreken.

Lees verder:

• Inbeslagneming als het zwarte gat van een strafrechtelijk onderzoek en het gemis van een effectieve beklagprocedure door Mr. dr. P.P.J. van der Meij en mr. S. Pijl in Strafblad 2016, nr. 3

'Het tuchtrecht voor bankiers'

In deze bijdrage staat het tuchtrecht voor bankiers centraal. Na een overzicht van het tuchtrecht, waarin onder meer wordt stilgestaan bij de tuchtrechtelijke procedure, de tuchtrechtelijke norm en de vraag om wat voor soort tuchtrecht het gaat, komen de inhoud en betekenis van het tuchtrecht aan de orde. Dit tuchtrecht is een fundamentele en verstrekkende uitbreiding van de mogelijkheden om individuele bankiers aan te spreken op hun gedrag. De invoering van het tuchtrecht voor bankiers neemt een belangrijke plaats in in de discussie over de rol van het bankwezen in de maatschappij. Lees verder:

• Het tuchtrecht voor bankiers Een zoektocht naar de maatschappelijke positie van het bankwezen door Valentina (V.Y.E.) Caria in Ars Aequi

'Belangenafweging bij het delen van informatie door de Belastingdienst'

De Belastingdienst deelt allerlei vertrouwelijke gegevens van burgers en bedrijven met andere toezichthouders. In deze bijdrage wordt betoogd dat het delen van fiscale gegevens op gespannen voet staat met de eigen doelstelling: het heffen en innen van belastingen. Het risico van verminderde effectiviteit voor de Belastingdienst wordt belicht vanuit de rechtvaardigheidsbeleving van burgers en bedrijven in het delen van ‘hun’ toezichtgegevens. Geconcludeerd wordt dat een gerechtvaardigde belangenafweging als voorwaarde geldt voor het kunnen delen van fiscale gegevens; transparantie en (aanvullende) rechtsbescherming zijn daarbij onontbeerlijk. Hier ligt een verantwoordelijkheid voor zowel de Belastingdienst als de ontvangende toezichthouder. Lees verder:

• Belangenafweging bij het delen van informatie door de Belastingdienst door R.N.J. Kamerling & M. Snippe in Weekblad fiscaal recht 145e jrg., nr. 7150, 23 juni 2016

Leestip: Handhavingsrecht

Rechtsnormen moeten worden nageleefd. Gebeurt dat niet spontaan, dan kan naleving via handhaving worden afgedwongen. Het boek Handhavingsrecht gaat over een specifiek deel van dit werkgebied: de handhaving van bestuursrechtelijke normen door bestuurlijke instanties. Het beschrijft en analyseert het ‘algemeen deel’ van het bestuursrechtelijke handhavingsrecht in drie delen:

• Overzicht van rechterlijk toezicht op de naleving en van de belangrijkste bestuurlijke sancties
• Verdieping van de stof aan de hand van thematische dwarsdoorsnedes
• Toelichting op de financiering, de organisatie en het ketenkarakter van de handhaving

Door de integrale benadering van de handhavingsvraagstukken is een gevarieerd naslagwerk ontstaan dat dit onderwerp op een prettig leesbare en overzichtelijke manier vanuit verschillende invalshoeken behandelt.

De uitgave is bovendien het eerste handboek in Nederland dat het algemeen deel van het bestuursrechtelijk handhavingsrecht beschrijft en verdieping biedt van handhavingsonderdelen van bestaande boeken. Een onmisbaar leerboek dus voor de masterfase van juridische WO- en PAO-opleidingen, maar ook een uiterst praktisch naslagwerk voor overheidsinstellingen, de advocatuur, de rechterlijke macht en de wetenschap.

Praktische Informatie

Auteurs: Lex Michiels, Aletta Blomberg, Gerdy Jurgens 1e druk, 2016 EAN: 9789013137613 Prijs: € 55,00

Klik hier om het boek te bestellen via Jongbloed.