In de praktijk van de advocaat, notaris, fiscalist of accountant (hierna ook: professionals) kunnen zich situaties voordoen waarin zowel het tuchtrecht als het strafrecht hun schaduw vooruit werpen. De vraag welke weg bewandeld moet worden – of soms ongewild wordt ingeslagen – is daarbij niet altijd eenvoudig te beantwoorden. Hoewel beide rechtsgebieden hun eigen doelstellingen, procedures en sanctiemechanismen kennen, raken ze elkaar regelmatig in de dagelijkse praktijk.

De rol van de accountant als poortwachter in de strijd tegen financieel-economische criminaliteit staat in de schijnwerpers. Het tijdig signaleren en opvolgen van risico’s op bijvoorbeeld fraude kan grote schade voor de maatschappij voorkomen. Het signaleren en opvolgen van deze risico’s vormen daarom belangrijke verantwoordelijkheden van de accountant. De afgelopen jaren zijn er al diverse artikelen over dit onderwerp verschenen in het Tijdschrift Tuchtrecht. Ook heeft de Koninklijke Nederlandse beroepsorganisatie van Accountants (NBA) de afgelopen jaren de beroepsontwikkeling op het gebied van het tegengaan van financieel-economische criminaliteit gestimuleerd en staat het thema sinds 2022 structureel op de toezichtagenda van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

Het belang van de geheimhoudingsplicht en het verschoningsrecht van de advocaat wordt door vrijwel iedereen onderschreven. De rol van vertrouwenspersoon – en daarmee die van geheimhouder – ligt aan de basis van de relatie tussen advocaat en cliënt. Een cliënt mag erop vertrouwen dat hij in alle openheid alles kan delen met zijn advocaat. Een advocaat kan zijn beroep niet goed uitoefenen zonder openhartige en vertrouwelijke communicatie met degene(n) die hem/haar inschakelt voor advies of bijstand.

Bepaalde normoverschrijdingen binnen de gezondheidszorg door zorgverleners kunnen zowel een tuchtrechtelijke als een strafrechtelijke reactie oproepen. Hierbij kan worden gedacht aan seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen de behandelrelatie, diefstal van medicatie of eigendommen van patiënten door zorgverleners, maar ook medische fouten die hebben geleid tot een ernstig schadelijk gevolg bij of de dood van een patiënt.