Het OM ziet het verschoningsrecht als een belangrijke pijler van de rechtstaat. Dat staat althans op zijn website. De praktijk leert anders. Bij het strafrechtelijk onderzoek inzake Box Consultants zijn we er inmiddels wel achter gekomen dat het OM niet handelt volgens het adagium “practise what you preach”. Verre van dat.
Read MoreOp 22 oktober jl. diende de minister van Financiën het wetsvoorstel Plan van Aanpak Witwassen in. Voor advocaten en notarissen verandert het volgende: Gevaar voor ‘shopgedrag’. Een probleem zou zijn dat de cliënt die door een instelling is geweigerd, of aan wie de dienstverlening is gestaakt, kan proberen om de dienst onder te brengen bij een andere instelling. Daarom moet (i) bij verhoogd risico van de zakelijke relatie/transactie, (ii) bij de toepasselijkheid van factoren als bedoeld in bijlage III van de vierde anti-witwasrichtlijn en (iii) bij verscherpt cliëntenonderzoek de dienstverlener onderzoeken of de cliënt bij een andere dienstverlener dienstverlening heeft afgenomen of afneemt.
Read MoreIn dit artikel staat het verschoningsrecht van advocaten centraal. Nadat ratio en reikwijdte ervan zijn besproken, wordt ingegaan op enkele actuele thema’s: het verschoningsrecht van (buitenlandse) in-house-advocaten die in Nederland werken, het verschoningsrecht bij interne feitenonderzoeken en de schending door het Openbaar Ministerie van de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen cliënt en advocaat in de geruchtmakende Box-zaak. Ten slotte wordt vooruitgeblikt op het voorstel tot modernisering van het Wetboek van Strafvordering en de wijze waarop het verschoningsrecht daarin zal worden verankerd.
Read MoreRechtbank Gelderland 6 september 2022, ECLI:NL:RBGEL:2022:5481
Een accountant heeft geen ‘informeel verschoningsrecht’ ten aanzien van feitelijke informatie over geld dat door een onderneming apart is gezet ten behoeve van een herinvesteringsreserve. Dat heeft de Rechtbank Gelderland in kort geding beslist. Volgens de voorzieningenrechter kan het informele verschoningsrecht gelden als sprake is van advisering aan de cliënt, maar zal dan per stuk aangegeven moeten worden dat beroep op het verschoningsrecht gerechtvaardigd is.
Read MoreDe fiscale geheimhoudingsplicht moet waarborgen dat het materiële belastingrecht wordt nageleefd en dat de Belastingdienst gegevens geheimhoudt. Fiscale geheimhouding beoogt niet alleen het belang van de inspecteur te beschermen, maar ook de privacy van de belastingplichtige en betrokken derden. De uitgangspunten van geheimhouding staan al decennialang onder druk vanwege toenemende (internationale) gegevensuitwisseling. Zo leiden de vooringevulde belastingaangiftes van particulieren jaarlijks in feite tot 8 miljoen schendingen van de fiscale geheimhoudingsplicht. In het proefschrift van Bram van der Sar (Universiteit Leiden) wordt antwoord gegeven op de vraag of de huidige fiscale geheimhoudingsbepaling ex art. 67 AWR nog aan de oorspronkelijke doelstellingen voldoet - of dat aanpassingen nodig zijn.
Read MoreHoge Raad 20 september 2022, ECLI:NL:HR:2022:1257
Het in de overwegingen van de rechtbank besloten liggende oordeel dat met het privilegiëren ofwel het ‘uitgrijzen’ van gegevens is verzekerd dat de gegevens geen deel uitmaken van de processtukken en dat daarop in het verdere verloop van het strafproces geen acht kan worden geslagen, ontoereikend is gemotiveerd. Daarbij neemt de Hoge Raad mede in aanmerking dat de rechtbank weliswaar heeft vastgesteld dat de gegevens ontoegankelijk zijn gemaakt “voor de opsporing” maar geen vaststellingen heeft gedaan over de wijze waarop is gewaarborgd dat personen die bij het opsporingsonderzoek zijn betrokken op geen enkele wijze toegang kunnen krijgen tot de ‘uitgegrijsde’ gegevens. In dat verband is van belang dat de rechtbank er wel van uitgaat dat er “technisch mogelijkheden bestaan om eenmaal ‘gegrijsde’ informatie opnieuw toegankelijk te maken”, maar dat uit haar vaststellingen niet blijkt voor wie, op welke wijze en onder welke voorwaarden deze gegevens dan opnieuw toegankelijk kunnen worden.
Read MoreMogen opsporingsambtenaren en officieren van justitie kennisnemen van verschoningsgerechtigde e-mails? Mogen zij zelfstandig het verschoningsrecht terzijde schuiven? Het OM vindt van wel. In de actuele discussie over het verschoningsrecht op gevorderde e-mails, beroept het OM zich op artikel 126aa lid 2 Sv en het daarop gebaseerde Besluit bewaren en vernietigen van niet-gevoegde stukken.
Read MoreDe Raad van Discipline heeft een uitspraak gewezen over de rol van de advocaat als feitenonderzoeker. De tuchtrechter erkent daarin de plaats van feitenonderzoek door advocaten, maar stelt hieraan voor bepaalde onderzoeken terechte grenzen. In het geval van een rapport door een onafhankelijk advocaat-onderzoeker dat extern wordt gebruikt gelden er namelijk ‘zware eisen’, aldus de tuchtrechter. De uitspraak laat ook enkele bestaande vragen onbeantwoord en roept nieuwe vragen op. Deze annotatie bespreekt enkele van die vragen.
Read MoreIn februari 2016 heeft de recherche voor een onderzoek naar ambtelijke omkoping in Nigeria diverse documenten en digitale gegevensdragers in beslag genomen op het hoofdkantoor van Shell in Den Haag. Daartussen zijn ook documenten die zouden toebehoren aan buitenlandse in-house counsels, ook wel advocaten die in dienst zijn bij Shell. De vraag is of deze advocaten zich kunnen beroepen op hun professionele verschoningsrecht ten aanzien van deze documenten. De Hoge Raad geeft in deze uitspraak aanvullende eisen alvorens zij zich op hun professionele verschoningsrecht kunnen beroepen.
Read MoreIn 2017 kondigde de toenmalig staatssecretaris van Financiën een inperking aan van het zogenaamde fiscaal verschoningsrecht. Achtergrond daarvan is het belang dat wordt gehecht aan nationale en internationale fiscale transparantie. Dat heeft geleid tot onderzoek en een voorstel voor een wettelijke maatregel dat in de tweede helft van 2020 op internet ter consultatie is aangeboden. De NOvA had grote zorgen over de wijze waarop de rol van advocaten lijkt te worden ingevuld bij de aanpak van belastingontduiking. Met dit wetsvoorstel zou de Belastingdienst inzage krijgen in de communicatie tussen (onder anderen) een advocaat en zijn client. Het recht op vertrouwelijke communicatie met geheimhouders als advocaten komt hierdoor onder druk te staan. Uit de op 19 juli 2022 voor internetconsultatie gepubliceerde ‘fiscale verzamelwet 2024’ blijkt dat de aanpassing van het fiscaal verschoningsrecht van de baan is en dat er slechts een codificatie zal plaatsvinden van jurisprudentie van de Hoge Raad.
Read More