Enkele jaren geleden toonde de Inspectie Leefomgeving en Transport aan dat het werkelijke zwavelgehalte in kerosine vele malen hoger ligt dan waar de wettelijke rekenmodellen van uitgaan. Zo ontstaat een juridische fictie die de werkelijke milieueffecten maskeert. Aan de hand van deze casus formuleert de auteur drie lessen om zulke ficties en de bijbehorende milieuschade te voorkomen: de overgang van statische naar dynamische, datagedreven referentiewaarden; de overgang van groei-toelatende naar absolute, beperkende normen; en een holistische aanpak bij nieuwe maatregelen. De inzichten zijn relevant voor beleidsmakers, juristen en toezichthouders in sectoren waar overheidstoezicht via modelmatige grenswaarden verloopt.

De Richtlijn betere duurzaamheidsinformatie voor consumenten, in Nederland per 16 juli 2026 geïmplementeerd in de Wet oneerlijke handelspraktijken, voegt specifieke regels over milieuclaims toe, waaronder een uitbreiding van de zwarte lijst. In de financiële sector werkt dit kader als vangnet naast de SFDR en de Taxonomieverordening. Alleen specifiek voorgeschreven transparantie valt buiten de toets. Omdat de sectorregels ruimte laten en de kwalificatie ‘ecologisch duurzaam’ kan afwijken van wat de gemiddelde consument verwacht, bijvoorbeeld bij transitieactiviteiten in de luchtvaart, kan ook een financiële onderneming die de sectorregels naleeft een oneerlijke handelspraktijk plegen. Aanvullende transparantie kan dan nodig zijn.

De maatschappelijke en politieke aandacht voor de strafrechtelijke bestrijding van milieuvervuiling is de afgelopen jaren toegenomen, met lopende onderzoeken naar Tata Steel en Chemours en een bijna verdubbeld aantal milieuonderzoeken. Toch blijven milieuslachtoffers vaak buiten beeld. Op basis van verkennende gesprekken van Fonds Slachtofferhulp en aanvullend literatuur- en juridisch onderzoek brengen de auteurs de kenmerken van milieuslachtofferschap in kaart: onbewustheid, uitgesteld en langdurig slachtofferschap, de collectieve aard en secundaire victimisatie. Deze kenmerken sluiten slecht aan op de slachtofferrechten uit het Wetboek van Strafvordering. Vier knelpunten springen eruit: administratieve afhankelijkheid, de collectieve aard, technische en juridische complexiteit met beperkte rechtsbijstand, en weinig afschrikwekkende sancties. De auteurs formuleren aanbevelingen om deze deels te ondervangen.