Volgens het beginsel ne bis in idem mag niemand tweemaal voor hetzelfde strafbare feit strafrechtelijk worden berecht of vervolgd. Dit grondrecht is zowel in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (Handvest) als in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) erkend. In vier Italiaanse zaken is het Hof van Justitie gevraagd om dat beginsel uit te leggen in het kader van de btw-richtlijn en de richtlijn financiële markten.