Rechtbank Oost-Brabant 3 mei 2024, ECLI:NL:RBOBR:2024:4941

De rechtbank Oost-Brabant veroordeelt een man tot zeven jaar gevangenisstraf voor drugsdelicten en gewoontewitwassen. Hij had een sturende rol bij het vervoer van 441,63 kilogram MDMA-kristallen op 10 december 2019. Vanuit Thailand bereidt hij via EncroChat drugshandel voor. Daarnaast acht de rechtbank bewezen dat hij contante geldbedragen op zijn eigen bankrekeningen en die van zijn ex-vriendin stort en ‘loon’ ontvangt van een restaurant waar hij volgens de rechtbank niet werkte. In onderschepte berichten en op een in beslag genomen telefoon staat een constructie waarbij hij € 3.000 contant afgeeft in ruil voor ongeveer € 2.300 netto met een loonstrook. Zijn verklaringen over pokerwinsten, schenkingen van familie en een doorbetaald dienstverband verwerpt de rechtbank als niet concreet en niet verifieerbaar.

Inleiding en context

De verdachte is een natuurlijk persoon, geboren in 1983. De rechtbank Oost-Brabant, meervoudige kamer, zittingsplaats ‘s-Hertogenbosch, wijst het vonnis in eerste aanleg op tegenspraak na zittingen op 22 april 2022, 15 juli 2022, 7 oktober 2022, 23 december 2022 en 19 april 2024. Het vonnis is op 26 oktober 2026 gepubliceerd.

Op 10 december 2019 wordt de bestuurder van een gehuurde bus bij een verkeerscontrole aangehouden. In de bus ligt 441,63 kilogram MDMA-kristallen. Deze bestuurder is daarvoor al veroordeeld. Op 11 januari 2022 wordt de verdachte aangehouden. In zijn woning in Amsterdam treft de politie verschillende harddrugs en een aantal telefoons aan. Vanaf 16 maart 2020 verblijft de verdachte in Thailand. Uit die periode zijn EncroChat-berichten van een gebruiker die de rechtbank aan hem toeschrijft. Vanaf februari 2020 ontvangt hij elke maand een nettobedrag van ongeveer € 2.343 van een restaurant, met de omschrijving loon.

Tenlastelegging en wettelijk kader

De verdachte wordt verweten dat hij in de periode van 26 november 2019 tot en met 10 december 2019 samen met anderen handelingen heeft verricht om het verkopen, afleveren, verstrekken of vervoeren van MDMA voor te bereiden of te bevorderen (feit 1, art. 10a Opiumwet). Feit 2 is het medeplegen van het vervoeren, verkopen, afleveren of verstrekken, in elk geval het aanwezig hebben, van ongeveer 441,63 kilogram MDMA-kristallen op 10 december 2019 (art. 2 onder B en art. 10 Opiumwet). Feit 3 is het opzettelijk aanwezig hebben van MDMA, cocaïne, GHB en 2C-B in zijn woning op 11 januari 2022 (art. 2 onder C Opiumwet). Feit 4 is het voorbereiden of bevorderen van drugshandel via EncroChat in de periode van 27 maart 2020 tot en met 6 juni 2020, vanuit Thailand of Nederland (art. 10a Opiumwet). Feit 5 primair is gewoontewitwassen in de periode van 1 januari 2016 tot en met 11 januari 2022 (art. 420ter Sr), subsidiair het verwerven of voorhanden hebben van voorwerpen uit eigen misdrijf. Het gaat om contante stortingen van € 60.190 op de rekening van de ex-vriendin, van € 100.620,05 en € 47.151 op rekeningen van de verdachte en om ‘loon’betalingen van in totaal € 56.292,52 door het restaurant. Ook een ring en een horloge staan in de tenlastelegging. De tenlastelegging is op 15 juli 2022 gewijzigd op grond van artikel 314a lid 2 Sv.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De officier van justitie acht alle vijf feiten wettig en overtuigend bewezen, bij feit 1 ook voor het transport van 27 november 2019. Hij eist een gevangenisstraf van zeven jaar met aftrek van het voorarrest. Verder vordert hij onttrekking aan het verkeer van de in beslag genomen verdovende middelen en een verkeerssignaalbak, verbeurdverklaring van vier telefoons en teruggave van een geheugenkaart. De schorsing van de voorlopige hechtenis moet volgens hem voortduren.

Standpunt van de verdediging

Bij de feiten 1 en 2 bepleit de verdediging vrijspraak. Dat het telefoonnummer waarmee de chauffeur contact had van de verdachte was, lijkt volgens de raadsman te kloppen. Dat maakt hem volgens hem nog geen opdrachtgever of afnemer van de MDMA. Op de camerabeelden van 10 december 2019 is de verdachte niet te herkennen. Ook als hij daar wel was, blijkt niet welke rol hij had. Er zijn alleen telefoongesprekken en enkele algemene berichten, en dat is te weinig voor medeplegen.

Bij feit 3 refereert de raadsman zich aan het oordeel van de rechtbank.

Bij feit 4 voert de raadsman aan dat de meeste EncroChat-berichten niet gaan over voorbereidingshandelingen. Het zijn volgens hem oriënterende gesprekken die niet concreet genoeg zijn. Verder komen de berichten uit één en dezelfde bron, steunbewijs ontbreekt en daarmee is niet aan het bewijsminimum voldaan.

Bij feit 5 bepleit de verdediging ook vrijspraak. De contante stortingen op de eigen rekeningen, volgens de raadsman in totaal € 146.772, komen uit casinowinst, pokerwinst en schenkingen van familie. Die schenkingen kreeg hij omdat hij lange tijd voor zijn vader zorgde en zelf niet kon rondkomen. Volgens de verdediging is die verklaring concreet en niet op voorhand volstrekt ongeloofwaardig, en heeft het Openbaar Ministerie ten onrechte geen nader onderzoek gedaan. Voor de stortingen op de rekening van de ex-partner geldt hetzelfde. Voor een betalingsconstructie met het restaurant is onvoldoende bewijs. De verdachte was in loondienst en een getuige bevestigt dat.

Over de straf vraagt de verdediging bij een bewezenverklaring, onder verwijzing naar jurisprudentie, te volstaan met vier jaar gevangenisstraf. De telefoons moeten worden teruggegeven en de schorsing van de voorlopige hechtenis moet voortduren.

Oordeel gerecht

De dagvaarding is geldig, de rechtbank is bevoegd en de officier van justitie is ontvankelijk.

Feiten 1 en 2. Voor de periode van 26 november 2019 tot 9 december 2019 spreekt de rechtbank de verdachte vrij van feit 1. Zij kan niet vaststellen dat hij in die periode een significante bijdrage aan de voorbereidingshandelingen heeft geleverd. Dat de verdachte het telefoonnummer gebruikte waarmee de chauffeur contact had, leidt de rechtbank af uit gegevens van de basisschool van zijn kinderen, van Lebara en van Parkmobile, uit de koppeling met zijn bankrekening en e-mailadres, uit een in zijn woning aangetroffen iPhone XS en uit een getuigenverklaring. Ook komt een in de telefoon aangetroffen bijnaam met Chinese tekens overeen met zijn voornaam. Via dat nummer geeft hij de chauffeur op 26 november 2019 het adres van een restaurant en instructies. Op 9 en 10 december 2019 hebben zij telefonisch contact. De camerabeelden laten zien dat op 10 december 2019 een zwarte Volvo XC90 naast de bus parkeert. De bestuurder past bij het signalement van de verdachte, stapt in de bus en heeft contact met mannen in een Peugeot en een Lexus. De bus rijdt achter de Lexus aan. De verdachte reed in een auto van dit merk en type en op zijn iPhone staan navigatiebestanden naar het restaurant van 27 november en 10 december 2019, met tijden die passen bij de beelden. Na de aanhouding van de chauffeur probeert de verdachte hem nog te bellen. De rechtbank oordeelt dat de verdachte betrokken was bij de voorbereiding en de uitvoering van het transport van 10 december 2019, wist dat er drugs in de bus lagen en een sturende rol had. Er is sprake van een voldoende nauwe en bewuste samenwerking, zodat medeplegen bewezen is. De feiten 1 en 2 vormen één feitencomplex met één wilsbesluit, en daarom past de rechtbank eendaadse samenloop toe (art. 55 lid 1 Sr; vgl. HR 29 juni 2021, ECLI:NL:HR:2021:1028).

Feit 3. Als bewoner wordt de verdachte geacht te weten van de drugs in zijn woning. Aanwijzingen voor het tegendeel zijn er niet. Een deel van de drugs is volgens zijn eigen verklaring van hem. Veel drugs liggen op plekken waar een bewoner regelmatig kijkt, zoals op de afzuigkap en in keukenkastjes. Zijn verklaring dat vrienden na het oud-en-nieuwfeest drugs hebben achtergelaten, maakt dat niet anders, omdat de drugs elf dagen later zijn aangetroffen.

Feit 4. De rechtbank acht bewezen dat de verdachte de EncroChat-gebruiker is. Op verzoek van een andere gebruiker noemt de gebruiker de naam en geboortedatum van de verdachte. Hij noemt ook de naam van de moeder van zijn kind. Het wachtwoord bevat de geboortedag en -maand van zijn zoon. Het opgegeven Thaise telefoonnummer komt grotendeels overeen met het nummer dat de verdachte in zijn eerste verhoor opgaf en is gekoppeld aan in beslag genomen telefoons. De verklaring van de verdachte dat een ander zijn telefoon gebruikte, vindt de rechtbank niet concreet en niet verifieerbaar. Hij kwam er ook pas mee toen hij met de bevindingen werd geconfronteerd. De rechtbank stelt voorop dat artikel 10a Opiumwet bedoeld is om vroeg te kunnen ingrijpen en dat het resultaat van de handelingen niet uitmaakt. Bij het uitleggen van chatgesprekken is terughoudendheid nodig, maar zonder verklaring van de verdachte mag betekenis worden ontleend aan samenhang, chronologie, de betrokken personen en het gebruik van PGP-telefoons. Volgens de rechtbank zijn de berichten over prijzen, trajectlijnen, invoer- en uitvoermethoden, productie, het inschakelen van een agent of havenmeester en precursoren voldoende concreet. Het verweer dat er maar één bewijsmiddel is, verwerpt de rechtbank. De berichten zijn een ander geschrift in de zin van artikel 344 lid 1 onder 5 Sv. Het gaat om veel berichtenwisselingen met verschillende gebruikers, die ook in ambtsedige processen-verbaal zijn vastgelegd. Daarnaast steunt het bewijs op de telefoon van de verdachte.

Feit 5. Direct bewijs voor een gronddelict is er niet. De rechtbank past daarom het stappenplan toe voor witwassen zonder aanwijsbaar gronddelict. Het witwasvermoeden baseert zij op het minimale legale inkomen van de verdachte van 2016 tot en met 2019 (netto € 20.903, € 6.365, geen inkomen en € 2.252), op ongeveer € 147.772 aan contante stortingen op zijn rekeningen van 29 februari 2016 tot en met 19 november 2019 (zonder die stortingen was er onvoldoende saldo voor de maandelijkse uitgaven) en op € 60.190 aan contante stortingen op de rekening van zijn ex-vriendin, die een minimaal inkomen van de gemeente heeft en vanaf wier rekening geld naar de verdachte is overgemaakt. Voor de ‘loon’betalingen wijst de rechtbank op EncroChat-berichten waarin de verdachte € 3.000 contant afgeeft en er daarna € 2.346 naar zijn rekening gaat, en op een afbeelding op een in beslag genomen telefoon met de tekst “3000 contant voor 2.300,-- netto + loonstrook”. De verdachte zat vanaf 16 maart 2020 in Thailand en werkte niet in het restaurant. Dat alles wijst volgens de rechtbank op een gefingeerd dienstverband.

De verklaringen van de verdachte doorstaan de toets niet. In zijn eerste verhoor zei hij dat hij geen schenkingen of gokinkomsten had. Daarop kwam hij pas terug toen hij van witwassen werd verdacht. Holland Casino registreert van 2017 tot en met 2020 in totaal 38 bezoeken en nooit een winst van meer dan € 10.000. Volgens de rechtbank is het algemeen bekend dat structurele nettowinsten met kansspelen uitzonderlijk zijn. Voor huispoker noemt de verdachte geen namen, adressen of stukken. De schenkingen van familie zijn vaag en niet onderbouwd. De stortingen bij de ex-vriendin vonden telkens plaats toen haar saldo (bijna) negatief was, en steeds kort voor een overboeking aan de verdachte. Zij verklaart bij de rechter-commissaris dat zij die stortingen niet deed en dat zij denkt dat de verdachte ze deed. Over het dienstverband verklaart de verdachte wisselend en op onderdelen in strijd met objectief bewijs en met de verklaring van de restauranteigenaar. Dat het restaurant iemand die in Thailand zit en niet werkt blijft doorbetalen, terwijl het restaurant weer open was voor afhaalmaaltijden, vindt de rechtbank hoogst onwaarschijnlijk. Zij acht bewezen dat er geen dienstverband was en dat de overboekingen van € 56.292,52 geen salaris waren, maar dienden om geld dat onmiddellijk of middellijk uit misdrijf afkomstig was om te zetten. Het kan volgens de rechtbank niet anders zijn dan dat de contante stortingen en de ‘loon’betalingen uit enig misdrijf afkomstig zijn en dat de verdachte dat wist. Gelet op de duur en de frequentie is gewoontewitwassen bewezen.

Bewezenverklaring

Feit 1: op 10 december 2019 in Nederland samen met een ander het vervoeren van 441,63 kilogram MDMA-kristallen voorbereiden of bevorderen, door een ander te bewegen dat feit te plegen, inlichtingen te verschaffen en een vervoermiddel en stof voorhanden te hebben, waarbij hij zijn mededader aanstuurde en instrueerde (art. 10a Opiumwet).
Feit 2: medeplegen van het opzettelijk vervoeren van 441,63 kilogram MDMA-kristallen op 10 december 2019.
Feit 3: op 11 januari 2022 in Amsterdam opzettelijk aanwezig hebben van ongeveer 44,29 gram MDMA, 5,35 gram cocaïne, 555,1 gram GHB en ongeveer 0,53 gram 2C-B, meermalen gepleegd.
Feit 4: in de periode van 27 maart 2020 tot en met 6 juni 2020 in Thailand en/of Nederland via EncroChat drugshandel voorbereiden of bevorderen, onder meer door te communiceren over trajecten en methoden voor in- en uitvoer, prijzen, handel en productie en het verkrijgen van hardware en (pre)precursoren.
Feit 5 primair: in de periode van 1 januari 2016 tot en met 11 januari 2022 gewoontewitwassen door contante geldbedragen van € 60.190, € 100.620,05 en € 47.151 en betalingen met de omschrijving loon van € 56.292,52 voorhanden te hebben en om te zetten, wetende dat zij uit misdrijf afkomstig waren.
Vrijspraak van feit 1 voor de periode van 26 november 2019 tot 9 december 2019 en van wat verder meer of anders is ten laste gelegd. De ring en het horloge staan niet in de bewezenverklaring.

Strafoplegging en maatregelen

De rechtbank legt een gevangenisstraf op van zeven jaar met aftrek van het voorarrest, gelijk aan de eis. Zij wijst op de schadelijkheid van MDMA, de criminaliteit rond de handel daarin en de aantasting van de integriteit van het financiële en economische verkeer door witwassen. Strafverzwarend is dat de verdachte na de aanhouding van de chauffeur naar Thailand vertrok, volgens zijn berichten om weg te blijven tot de zaak voorbij was en de chauffeur veroordeeld, en daar met drugshandel doorging. Volgens de rechtbank getuigt dat van een onverschillige en hardnekkige houding. Ook zijn leidinggevende rol ten opzichte van de chauffeur weegt zwaar. Het strafblad speelt geen rol.

De rechtbank gaat uit van de LOVS-oriëntatiepunten: meer dan 50 maanden voor vervoer van meer dan 20 kilogram harddrugs, terwijl het hier om een veel grotere hoeveelheid gaat, drie maanden voor het aanwezig hebben van 500 tot 1000 gram harddrugs, en voor het witwassen het oriëntatiepunt fraude bij een benadelingsbedrag van € 250.000 tot € 500.000, met een uitgangspunt van 12 tot 18 maanden. Een geldboete naast de gevangenisstraf legt zij niet op, mede omdat er een ontnemingsvordering aanhangig is. De redelijke termijn, gerekend vanaf de aanhouding op 11 januari 2022, is met ruim drie maanden overschreden. De rechtbank volstaat met die vaststelling.

De schorsing van de voorlopige hechtenis blijft van kracht. Vier telefoons worden verbeurd verklaard. Twee blokjes hasj, een zak met diverse verdovende middelen en een zelfgemaakte verkeerssignaalbak worden aan het verkeer onttrokken. De geheugenkaart gaat terug naar de verdachte.

Lees hier de volledige uitspraak.

Actualiteiten

Gefingeerd dienstverband als witwasconstructie