Gerechtshof Den Haag 21 oktober 2026, ECLI:NL:GHDHA:2026:3105

Het gerechtshof Den Haag spreekt een projectmanager vrij van feitelijk leidinggeven aan het verwijderen van asbest uit een leidingentunnel in Rhoon zonder asbestinventarisatierapport en zonder gecertificeerd bedrijf. Bij onderhoud aan de tunnel in oktober 2016 treffen medewerkers van een aannemer onbekend materiaal aan in de naden tussen de damwanddelen, dat later asbest blijkt te bevatten. De verdachte hoort van een collega dat verdacht materiaal is gevonden, maar volgens het hof kan niet worden vastgesteld dat hem is gemeld dat het om asbest zou kunnen gaan. Het hof weegt mee dat vooronderzoek naar de bouwgeschiedenis van de tunnel geen aanwijzingen voor asbest opleverde en dat de verdachte geen specialistische kennis van asbest had. Anders dan de rechtbank en de advocaat-generaal acht het hof het geen feit van algemene bekendheid dat zich in een in 1974 voltooide leidingentunnel asbesthoudende materialen kunnen bevinden. Het hof vernietigt het vonnis met de taakstraf van veertig uur, spreekt de verdachte volledig vrij en verklaart vier benadeelde partijen niet-ontvankelijk.

Inleiding en context

De verdachte is een natuurlijk persoon, geboren in 1977. Ten tijde van de feiten is hij projectleider bij de rechtspersoon die eigenaar is van een leidingentunnel in Rhoon; het arrest noemt hem ook projectmanager. In 2015 blijkt dat de damwandsloten van de tunnel gecorrodeerd zijn en lekken. De rechtspersoon schakelt een ingenieursbureau in en laat een aannemer onder meer de damwandsloten stralen en lassen en de damwandnaden afwerken; een onderaannemer verzorgt het laswerk. De werkzaamheden beginnen op 3 oktober 2016. Op 6 oktober 2016 stellen medewerkers van de aannemer vast dat in de naden een onbekend materiaal zit. Een op 21 oktober 2016 genomen monster blijkt bij analyse van 24 oktober 2016 asbest te bevatten.

De economische kamer van de rechtbank Rotterdam veroordeelt de verdachte op 6 november 2024 voor feit 1 primair en feit 2 primair tot een taakstraf van veertig uur, subsidiair twintig dagen hechtenis, en beslist over de vorderingen van de benadeelde partijen. De medeverdachte rechtspersoon is bij vonnis van dezelfde datum veroordeeld; dat vonnis is onherroepelijk. Namens de verdachte is hoger beroep ingesteld. Het arrest is gewezen door de economische kamer van het hof, op tegenspraak.

Tenlastelegging en wettelijk kader

Feit 1 primair: de verdachte wordt verweten dat hij opdracht of feitelijk leiding heeft gegeven aan het door de rechtspersoon in de periode van 7 tot en met 24 oktober 2016 opzettelijk en meermalen doen verwijderen van asbest of asbesthoudende producten (asbestkoord of kit) uit de leidingentunnel, terwijl de rechtspersoon niet beschikte over een asbestinventarisatierapport. Feit 2 primair: opdracht geven of feitelijk leidinggeven aan het niet laten verrichten van die verwijdering door een bedrijf met een certificaat als bedoeld in artikel 4.54d lid 1 Arbeidsomstandighedenbesluit, terwijl de concentratie asbeststof was ingedeeld in risicoklasse 2 of 3 als bedoeld in de artikelen 4.48 en 4.53a van dat besluit. Subsidiair is telkens het (mede)plegen van dezelfde gedragingen tenlastegelegd. Het arrest noemt voor feit 1 en voor het feitelijk leidinggeven geen wetsartikel. Centraal staat het bestanddeel opzettelijk.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De advocaat-generaal vordert vernietiging van het vonnis en veroordeling voor feit 1 primair en feit 2 primair tot een taakstraf van veertig uur, subsidiair twintig dagen hechtenis. Uit het arrest blijkt dat de advocaat-generaal, net als de rechtbank, als feit van algemene bekendheid aanneemt dat zich in een bouwwerk als deze tunnel asbesthoudende materialen kunnen bevinden. De advocaat-generaal concludeert tot toewijzing van twee vorderingen van elk € 750, met wettelijke rente en schadevergoedingsmaatregel, en tot niet-ontvankelijkheid wegens gebrek aan belang van de benadeelde partij wier vordering de medeverdachte rechtspersoon volledig heeft voldaan. Over de vierde benadeelde partij vermeldt het arrest geen standpunt van de advocaat-generaal.

Standpunt van de verdediging

Het arrest geeft de verweren van de verdediging niet weer. Wel blijkt dat in hoger beroep een voorwaardelijk verzoek tot het horen van getuigen is gedaan en dat de vorderingen van de benadeelde partijen door en namens de verdachte zijn betwist. Welke getuigen het betreft en onder welke voorwaarde het verzoek is gedaan, vermeldt het arrest niet.

Oordeel gerecht

Het hof verenigt zich niet met het vonnis en vernietigt het. De vraag is of de verdachte kan worden aangemerkt als opdrachtgever of feitelijk leidinggever, dan wel als (mede)pleger. Het hof stelt voorop dat in feitelijk leidinggeven een zelfstandig opzetvereiste op de verboden gedraging besloten ligt, met als ondergrens het bewust aanvaarden van de aanmerkelijke kans dat de verboden gedraging zich voordoet. Daarvoor moet allereerst kunnen worden afgeleid dat de verdachte wist, of bewust de aanmerkelijke kans aanvaardde, dat zich asbest in de naden bevond. Dat geldt ook voor het subsidiair tenlastegelegde.

Volgens het hof is dat niet het geval. Bij de bespreking in de tunnel op 7 oktober 2016 was namens de rechtspersoon een collega aanwezig, die verklaart de verdachte, die zelf niet aanwezig kon zijn, te hebben gemeld dat een stukje verdacht materiaal was gevonden. Een lasser van de onderaannemer meldde tijdens die bespreking asbestverdacht materiaal, maar uit het dossier volgt niet dat die mededeling de verdachte in de tenlastegelegde periode heeft bereikt. De enkele mededeling over verdacht materiaal hoefde bij de verdachte niet de redelijke verwachting te wekken dat asbest was toegepast, en was voor hem als projectmanager dus geen aanleiding een asbestinventarisatierapport (te laten) aanvragen.

Het hof betrekt daarbij dat de verdachte op afstand van de fysieke werkzaamheden werkte en geen specialistische kennis van asbest had. Verder wist hij dat zijn werkgever vooraf een ingenieursbureau had ingeschakeld. Uit de stukken van dat bureau en de verklaring van een daar werkzame getuige, die destijds als deskundige bij de bouw van de tunnel betrokken was, blijkt dat in het voortraject onder meer via de bouwgeschiedenis is geprobeerd te achterhalen waarmee de damwanden waren geïnjecteerd, zonder aanwijzingen voor asbest. Deze getuige, die de suggestie van asbest op 7 oktober 2016 hoorde, dacht dat het om hennep ging, destijds een gebruikelijk afdichtingsmiddel.

Tegen die achtergrond oordeelt het hof, anders dan de rechtbank en de advocaat-generaal, dat niet als feit van algemene bekendheid in de zin van artikel 339 lid 2 Sv heeft te gelden dat zich in een in 1974 voltooide leidingentunnel in redelijkheid asbesthoudende materialen kunnen bevinden. Niet wettig en overtuigend bewezen is dat de verdachte (voorwaardelijk) opzet had op de tenlastegelegde gedragingen. Omdat de voorwaarde niet is vervuld, beslist het hof niet op het getuigenverzoek.

Bewezenverklaring

Het hof verklaart niets bewezen en spreekt de verdachte vrij van:

feit 1 primair: opdracht geven of feitelijk leidinggeven aan het doen verwijderen van asbest zonder asbestinventarisatierapport;
feit 1 subsidiair: het (mede)plegen daarvan;
feit 2 primair: opdracht geven of feitelijk leidinggeven aan het niet laten verwijderen van asbest door een gecertificeerd bedrijf;
feit 2 subsidiair: het (mede)plegen daarvan.

Strafoplegging en maatregelen

Het hof legt geen straf of maatregel op en wijkt daarmee af van de vordering van de advocaat-generaal. Alle vier benadeelde partijen worden wegens de vrijspraak niet-ontvankelijk verklaard. Het gaat om twee vorderingen van elk € 750 immateriële schade, een vordering die in hoger beroep aan de orde is tot het in eerste aanleg hoofdelijk toegewezen bedrag van € 10.669,30 (€ 5.000 immateriële en € 5.669,30 materiële schade) en een vordering zonder opgegeven bedrag. Iedere benadeelde partij wordt veroordeeld in de kosten van de verdachte, die het hof vooralsnog begroot op nihil.

Lees hier de volledige uitspraak.

Actualiteiten

Vrijspraak van feitelijk leidinggeven aan asbestverwijdering zonder inventarisatierapport en certificaat: geen opzet van de projectmanager en geen feit van algemene bekendheid