Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Kort gezegd is deze wet bedoeld voor het reguleren van activiteiten in de fysieke leefomgeving. Voor zover sprake is van (mogelijke) overtredingen van bestuursrechtelijke normen, bijvoorbeeld maatwerkvoorschriften die verbonden zijn aan een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit, rust op het bevoegd gezag de verplichting om daar handhavend tegen op te treden. Van de zogenoemde beginselplicht tot handhaving kan alleen worden afgezien indien een van de uitzonderingen op deze leer zich voordoet. In de Algemene wet bestuursrecht zijn de algemene regels voor toezicht en handhaving opgenomen; de Ow bevat aanvullende regels voor specifieke situaties. In veel gevallen is het mogelijk overtredingen van milieuregels bestuursrechtelijk of strafrechtelijk te handhaven. Wat betreft strafrechtelijke handhaving vormt de Wet op de economische delicten meestal de grondslag van optreden.