De controle op de inhoud van garageboxen: ‘zoekend rondkijken’ of doorzoeken?

In de strijd tegen ondermijnende criminaliteit kan het openbaar bestuur gebruikmaken van verschillende toezichthoudende bevoegdheden. Een van deze bevoegdheden kan worden gevonden in de Algemene wet bestuursrecht (Awb). In Afdeling 2 van Boek 5 van de Awb zijn de algemene toezichthoudende bevoegdheden van toezichthouders neergelegd. Toezichthouders kunnen gebruikmaken van verschillende bevoegdheden, zoals het vorderen van inlichtingen (artikel 5:16 Awb), zaken te onderzoeken, aan opneming te onderwerpen en daarvan monsters te nemen (artikel 5:18 lid 1 Awb) en vervoermiddelen te onderzoeken met betrekking waartoe zij een toezichthoudende taak hebben (artikel 5:19 lid1 Awb). Toezichthouders zijn blijkens artikel 5:15 lid 1 Awb ook bevoegd, met medeneming van de benodigde apparatuur, elke plaats te betreden met uitzondering van een woning zonder toestemming van de bewoner. Het is deze bevoegdheid die wordt gebruikt om de inhoud van garageboxen te controleren in de strijd tegen ondermijning. Welnu, wat wordt precies bedoeld met de begrippen ‘ondermijning’ en ‘ondermijnende criminaliteit’? Het is inmiddels een oude discussie, waar reeds vele auteurs hun bijdrage aan hebben geleverd. Ik houd het erop dat met deze term vooral wordt bedoeld om een vervlechting tussen de onderwereld en de bovenwereld tegen te gaan.

Read More
Print Friendly and PDF ^

Proefschrift: Klimaatstrafrecht

De klimaatcrisis roept grote woorden op. Politici eisen actie, activisten spreken van 'climate crime', en een Belgische jongen deed in 2024 aangifte van dood door schuld tegen TotalEnergies nadat hij een vriendin verloor bij een overstroming. Maar wat als we die woorden juridisch serieus nemen? Wat als we het strafrecht, het zwaarste instrument dat een overheid tot haar beschikking heeft, daadwerkelijk inzetten tegen gedragingen die bijdragen aan klimaatverandering? Dat is precies de vraag die Sjoerd Lopik stelt in zijn Leidse dissertatie Klimaatstrafrecht: de rol van het strafrecht binnen het juridische antwoord op klimaatverandering.

Read More
Print Friendly and PDF ^

Positieve verplichtingen onder artikel 8 EVRM en de rol van de nationale rechter

In het NTM|NJCM-Bulletin analyseren Ellen Gijselaar en Anneloes Kuiper hoe de Nederlandse civiele rechter positieve verplichtingen onder artikel 8 EVRM toepast in hinder- en overlastzaken, met de Schiphol-zaak en de Varkenshouderijen-zaak als casussen. Zij concluderen dat de fair balance-test regelmatig te dun wordt gemotiveerd en onvoldoende aansluit bij de methodologie van het EHRM. Daarnaast signaleren zij dat de Staat en de rechter de margin of appreciation-doctrine oneigenlijk inzetten om nationale terughoudendheid te rechtvaardigen, terwijl deze doctrine uitsluitend de verhouding tussen het EHRM en de Verdragsstaten regelt. De auteurs pleiten voor een actievere rechterlijke dialoog met het EHRM en het betrekken van internationale normen, zoals WHO-richtlijnen, bij de vaststelling van het beschermingsniveau.

Read More
Print Friendly and PDF ^

Artikel: Complexe claims in het strafproces

‘Als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan.’ Met die woorden sprak Viviane de Muynck, Vlaamse actrice en regisseur, in februari 2000 op kritische toon haar spelers­groep toe van de Antwerpse postacademische opleiding Theaterwetenschap, waarvan ik destijds onderdeel uitmaakte. We waren al vergevorderd met het repetitieproces voor haar bewerking van Shakespeares Macbeth, maar geen van de spelers was nog tekstvast. Haar woorden zorgden voor schaamte, omdat we ons realiseerden dat we met ons onderpresteren niet alleen onszelf, maar vooral onze regisseur en ons publiek tekort zouden doen. We wisten dat het beter had gekund en gemoeten, maar we hadden het niet gedaan. Ik dacht terug aan deze woorden toen ik de titel las van het rapport Doen wat kan. Daarin doen de auteurs onder meer de aanbeveling om complexe schadeposten categorisch uit te sluiten van de behandeling in het strafproces, onder meer omdat deze de spankracht van het strafproces te boven zouden gaan. Met complexe schadeposten wordt in het bijzonder gedoeld op vergoeding van gederfd levensonderhoud (art. 6:108 lid 1 BW) en vergoeding van (toekomstige) arbeidsvermogens­schade. Deze aanbeveling staat niet op zichzelf, maar vormt een milestone in een rond 2021 ingezette ontwikkeling die meer terughoudendheid bepleit ten opzichte van de behandeling van complexe schadevergoedingsvorderingen in het straf­proces.

Read More
Print Friendly and PDF ^

SKC publiceert Transnationaal ondermijningsbeeld Europa

Het Strategisch Kenniscentrum Ondermijnende Criminaliteit (SKC) publiceerde eind maart 2026 het Transnationaal ondermijningsbeeld Zuid- en Noordwest-Europa, de vierde studie in de Grenzeloos-reeks. De studie beschrijft dertig jaar transnationale georganiseerde criminaliteit tussen Europese landen en Nederland, met Europa als bron-, doorvoer- en bestemmingsregio. Zuid-Europa kent meer traditionele, hiërarchische netwerken, terwijl West- en Noordwest-Europa zich kenmerken door dynamische, technologisch geavanceerde samenwerkingsverbanden. Versleutelde communicatie, digitale financiële constructies, corruptie en witwassen blijven structurele instrumenten voor het faciliteren van illegale activiteiten. De bevindingen sluiten aan bij de EU-SOCTA 2025 van Europol en vormen een bouwsteen voor het eerste Dreigingsbeeld Ondermijning Nederland, verwacht in 2026.

Read More
Print Friendly and PDF ^