Beslag op aandelen: een oplossing in buitenlandse ambtelijke omkopingszaken?

In 1997 tekende Nederland het OESO Anti-Corruptieverdrag. Door dit verdrag te ondertekenen verplicht Nederland zich om de omkoping van buitenlandse ambtenaren bij internationale zakelijke transacties te bestrijden. Het gaat met name om zaken waarin topambtenaren, vaak in ontwikkelingslanden, zich laten omkopen door (grote, vaak westerse) bedrijven om overheidscontracten, vergunningen of andere concessies te geven aan het bedrijf in kwestie. Hiermee wordt eerlijke concurrentie voor dergelijke concessies gehinderd en wordt de ontwikkeling van het land in kwestie gefrustreerd. Dit fenomeen wordt grand corruption genoemd, wanneer hiermee grote bedragen gepaard gaan, zowel in omkoping als in verkregen opdracht of contract, en geld dat bedoeld was voor de schatkist van het land (en ten goede zou moeten komen aan de gehele bevolking) wordt aangewend voor het voordeel van een klein aantal ambtenaren op hoog niveau in de overheid.Sectoren die specifiek kwetsbaar zijn voor grand corruption zijn met name mijnbouw en de energiesector.

Read More
Print Friendly and PDF ^

Artikel: Horen van getuigen door senior gerechtsjuristen

De afgelopen decennia heeft de Nederlandse rechterlijke organisatie een behoorlijke ontwikkeling doorgemaakt. Het streven naar een efficiënte en effectieve behandeling van zaken heeft geleid tot de introductie van nieuwe professionals, die rechters in hun rechterlijke werk ondersteunen. Het betreft de (senior) gerechtsjuristen. Zulke ondersteuners zijn, zo schreef bijvoorbeeld de European Commission for the Efficiency of Justice (CEPEJ), inmiddels in vrijwel alle landen essentieel voor het goed functioneren van de Rechtspraak. Ook op het terrein van het bijzonder strafrecht zijn gerechtsjuristen werkzaam.Gerechtsjuristen werken meestal in stilte achter de schermen. Veelzeggend over hoe er over de samenwerking tussen hen en rechters wordt gedacht, is de titel van het proefschrift van Holvast: In the shadow of the judge. Maar die beeldspraak doet aan de realiteit eigenlijk geen recht. Holvasts empirisch onderzoek over de betrokkenheid bij en invloed op de straf- en bestuursrechtspraak – en dat van anderen en mijzelf – laat namelijk zien dat gerechtsjuristen op allerlei manieren en in groten getale bij het rechterlijk proces betrokken zijn.

Read More
Print Friendly and PDF ^

Eindigt het spoorboekje voor leiders bij bedrijfsschandalen met een proactieve zorgplicht?

In het slot van 2025 kwam eindelijk duidelijkheid in de langdurige discussie rond de vervolging van de voormalige CEO van ING. De uitspraak van het Gerechtshof Den Haag biedt nieuwe inzichten in hoe strafrechtelijke aansprakelijkheid van leiders binnen bedrijven moet worden beoordeeld. Francien Rense, partner bij Greenberg Traurig, vraagt zich af: wat is de reikwijdte van de zorgplicht van bestuurders – en bestaat er een proactieve variant daarvan?

Read More
Print Friendly and PDF ^

Artikel: Kroniek ondernemingsstrafrecht

In deze kroniek wordt aandacht besteed aan de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van het ondernemingsstrafrecht in de tweede helft van 2025. Een belangrijke actor in het ondernemingsstrafrecht is het Openbaar Ministerie. Joep Lindeman sprak op 10 oktober 2025 aan de Universiteit Utrecht zijn oratie uit met als titel ‘Criminele politiek’. In zijn oratie besteedt hij onder andere aandacht aan incidentgedreven criminele politiek en aan de oplossingen die vanuit de criminele politiek en de strafrechtswetenschap worden aangedragen. Zijn oratie is ook relevant voor het thema ‘bijzonder strafrecht en handhaving’.Daarnaast heeft Piet Hein van Kempen afscheid genomen van de Radboud Universiteit Nijmegen als gewoon hoogleraar Straf(proces)recht. Zijn afscheidsrede, die plaatsvond op 14 november 2025, heeft als titel ‘Strafrechtelijke aansprakelijkheid voor nalaten’. Ook zijn ­afscheidsrede heeft relevantie voor het bijzonder strafrecht; zo kan worden gedacht aan het verkeersstrafrecht.

Read More
Print Friendly and PDF ^

80 jaar FIOD: van typemachine zonder papier naar digitale dossiers

Zeg je bijzonder strafrecht, dan zeg je bijzondere opsporing. En zeg je bijzondere opsporing, dan volgt al gauw bijzondere opsporingsdiensten. Een bijzondere opsporingsdienst (BOD) is verantwoordelijk voor de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde op een specifiek beleidsterrein. In Nederland kennen we er vier: de Nederlandse Arbeidsinspectie – Opsporingsdienst (NLA-OD), vallend onder het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit – Inlichtingen- en Opsporingsdienst (NVWA-IOD), vallend onder het Ministerie van Economische Zaken, de Inspectie Leefomgeving en Transport – Inlichtingen- en Opsporingsdienst (ILT-IOD), vallend onder het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, en de Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD), vallend onder het Ministerie van Financiën. Deze laatste dienst bestond in 2025 80 jaar en de ontwikkelingen in zowel de organisatie als het werkterrein zijn in deze afgelopen 80 jaar op zijn zachtst gezegd groot te noemen en de moeite waard om eens op te reflecteren. En als eerste – en vooralsnog enige – redactielid werkzaam voor een BOD, meer specifiek die BOD, leek mij dit onderwerp voor mijn eerste redactioneel wel passend.

Read More
Print Friendly and PDF ^

Het begin van een spoorboekje voor leiders bij bedrijfsschandalen

Leidersaansprakelijkheid bij bedrijfsschandalen blijkt minder zwart-wit dan het publieke debat doet vermoeden. Francien Rense, partner bij Greenberg Traurig, laat zien hoe OM en rechter stap voor stap concrete maatstaven ontwikkelen rond beleid, zorgplicht en feitelijk leidinggeven, en welke ruimte én opdracht dat laat voor bestuurders en managers.

Read More
Print Friendly and PDF ^

Artikel: Van gemeentelijk verbod naar nationale norm: de juridische wenselijkheid van het fossielereclameverbod

In deze bijdrage betoogt de auteur dat het gemeentelijke fossielereclameverbod van Den Haag slechts een eerste stap is. Fossiele reclames dragen bij aan de normalisering van vervuiling en ondermijnen klimaatbeleid. Door het schadebeginsel van Mill te herlezen in communitaristisch perspectief, wordt duidelijk dat overheidsingrijpen niet alleen legitiem, maar ook noodzakelijk is. De tijd is rijp voor een nationaal fossiel reclameverbod dat recht doet aan collectieve belangen en toekomstig welzijn.

Read More
Print Friendly and PDF ^

Beklag bij ambtsmisdrijven: een (on)werkbare procedure?

De regeling van de vervolging van bewindspersonen en Kamerleden voor ambtsmisdrijven gaat op de schop. Een van de voorgestelde wijzigingen houdt in dat de procureur-generaal bij de Hoge Raad bevoegd wordt de vervolgingsbeslissing te nemen. Indien geen opdracht tot vervolging wordt gegeven, zou een belanghebbende beklag kunnen doen bij de Hoge Raad. Volgens ons kan deze procedure strijdigheid met artikel 6 EVRM opleveren en is nadere gedachtevorming over het inbouwen van waarborgen tegen de schijn van partijdigheid wenselijk.

Read More
Print Friendly and PDF ^

Toegang tot bewijs bij corporate human rights violations: een onderschat knelpunt

De regulering van mensenrechtenschendingen door ondernemingen verschuift steeds nadrukkelijker van soft law naar juridisch afdwingbare verplichtingen. In dat kader is in juni 2025 aan de Open Universiteit het proefschrift Access to evidence and the regulation of corporate human rights violations verdedigd door N.D. Touw. Het onderzoek richt zich op een vraag die in de strafrechtelijke en civielrechtelijke praktijk vaak onderbelicht blijft, maar cruciaal is voor effectieve handhaving: toegang tot bewijs.

Read More
Print Friendly and PDF ^

Emissiegate: botsing tussen het politieke ambt van de minister en de juridische werkelijkheid van openbaarheid

Ambtenaren behoren loyaal te zijn aan de minister, het ambt uiteraard. Die loyaliteit kent haar grenzen. Die worden onder meer bepaald door hetgeen binnen de rechtsstaat geldt en de geldende spelregels waaraan alle actoren – zoals ook de minister – zich hebben te houden. Tot zover mijn eigen weergave van een deel van de podcast Haagse Zaken met Herman Tjeenk Willink. Zijn analyse deed mij direct denken aan de tenenkrommende procedures die door de Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) zijn gevoerd of door de opstelling van die minister moesten worden gevoerd. Die procedures betroffen besluiten op grond van de Wet open overheid (Woo). De openbaarmakingsbesluiten betroffen informatie over veehouderijen in Gelderland en Nederland die openbaar werd gemaakt. Het ging om gegevens omtrent de emissies van stikstof door agrariërs, waaronder adressen, toegepaste stalsystemen en het aantal gehuisveste dieren. De rechtbank Overijssel oordeelde dat de Minister van LVVN haar bevoegdheden had misbruikt door de besluiten ter zitting in te trekken.

Read More
Print Friendly and PDF ^