Het huidige Wetboek van Strafrecht is gebaseerd op een antropocentrisch paradigma waarbij de individuele mens in het heden centraal staat. De vraag rijst in hoeverre dit paradigma aanpassing behoeft gelet op de duurzaamheidsuitdagingen waar we in deze 21e eeuw voor staan. In deze bijdrage is verkend wat de gevolgen zouden zijn van de verschuiving naar een sociaal-ecocentrisch paradigma in het Nederlandse strafrechtstelsel. Individuele rechtsbelangen verworden bij een dergelijke verschuiving deels tot collectieve rechtsbelangen die mede de behoeften van toekomstige generaties dienen. Het beschermen van deze sociaal-ecocentrische rechtsbelangen door het strafrecht maakt het strafrechtssysteem meer communitaristisch van aard. Met het in kaart brengen van mogelijke (negatieve) gevolgen van voornoemde paradigmaverandering in het strafrecht is een eerste stap gezet in de gedachtevorming hierover. Gepleit wordt voor het delen van vakgebied overschrijdende inzichten en een fundamentele discussie over de vraag of, en zo ja, in hoeverre en op welke wijze de staat het strafrecht wenst in te zetten teneinde de transitie naar een duurzame samenleving te verwezenlijken.

De afgelopen jaren wordt de dienstverlening van trustkantoren, vanwege de daaraan inherente risico’s, met steeds meer behoedzaamheid tegemoet getreden. De auteurs bespreken wat de gevolgen zijn van deze tendens van de-risking en hoe de verplichtingen van banken en trustkantoren zich hierbij ten opzichte van elkaar verhouden. Ingegaan wordt op zowel de poortwachtersfunctie van banken als trustkantoren. Ook wordt de praktijk van de-risking behandeld, waarbij onder andere wordt ingegaan op de risico’s van dit fenomeen.

Kunstmatige intelligentie (artificial intelligence (hierna: AI)) wordt steeds meer ingezet in de financiële sector. De Europese Commissie is al een aantal jaar bezig met het bevorderen en versterken van de samenwerking op het gebied van AI in de Europese Unie. Zij heeft daartoe in 2021 een voorstel gedaan om tot geharmoniseerde regelgeving betreffende AI te komen (de AI-verordening). De auteurs gaan in op de door het Europees Parlement voorgestelde wijzigingen van dat voorstel en de impact daarvan op financiële ondernemingen.

Op 5 januari 2023 is de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) in werking getreden. Op grond van deze Europese richtlijn worden circa 50.000 Europese ondernemingen verplicht duurzaamheidsinformatie te publiceren. Het begrip duurzaamheid (sustainability) in de CSRD is breed gedefinieerd en gaat over meer dan alleen milieugerelateerde onderwerpen, maar omvat ook sociale en governance onderwerpen. De auteur geeft een overzicht van de reikwijdte en gefaseerde inwerkingtredingsperiode van de CSRD. Ook staat hij stil bij de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) en de aankomende ontwikkelingen rondom de CSRD en de ESRS.