Een advocaat mag een arbeidsovereenkomst met een cliënt aangaan, bijvoorbeeld met een bedrijf. Maar hoe kunnen advocaten in dienstbetrekking voldoende onafhankelijk van hun werkgever zijn om zich op het verschoningsrecht te mogen beroepen?
Read MoreIn de afgelopen ‘coronaperiode’ zijn er, onder andere door de Hoge Raad, diverse uitspraken gedaan waarin het belang van dit zogenoemde functionele verschoningsrecht weer prominent voor het voetlicht is gekomen en waarin de reikwijdte ervan is verhelderd en nader is ingevuld. De discussie over de omvang en reikwijdte van het verschoningsrecht speelt vaak in strafrechtelijke procedures, met name naar aanleiding van doorzoekingen en inbeslagnames van stukken bij advocaten of notarissen of bij hun cliënten of derden, zoals personen met een afgeleid verschoningsrecht. In de afgelopen periode was de reikwijdte van het verschoningsrecht van advocaten en notarissen echter ook in een aantal civiele en fiscale procedures onderwerp van geschil. In deze kroniek benoem en becommentarieer ik een selectie van recente uitspraken van civiele en strafkamers van de Hoge Raad en de gerechtshoven (en een enkele van de belastingkamer), mede aan de hand van de uit de jurisprudentie voortvloeiende regels over het functionele verschoningsrecht.
Read MoreEen bank is verplicht de aanvraag van een basisbetaalrekening af te wijzen, indien zij bij het openen van de basisbetaalrekening niet aan haar Wwft-verplichtingen kan voldoen (art. 4:71g lid 1 Wft). Daarnaast mag een bank op een limitatief aantal gronden weigeren een basisbetaalrekening te openen (art. 4:71g lid 2 Wft) en de basisbetaalrekening beëindigen (art. 4:71i lid 1 Wft). De beantwoording van de vraag of een rekening aan een onderneming door de bank moet worden verstrekt, wordt ondanks de niet-toepasselijkheid van deze regels, wel ingekleurd door de regels rondom een basisbetaalrekening voor consumenten, zoals uit de uitspraak van de Hoge Raad volgt. Verder spelen de bancaire zorgplicht en de maatschappelijke functie van banken een belangrijke rol.
Read MoreOp 1 juni 2021 is het Europees Openbaar Ministerie (hierna: EOM) operationeel geworden. De strafrechtelijke bestrijding van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, ligt daarmee niet langer alleen in handen van de nationale autoriteiten, maar kan ook door deze nieuwe instelling van de Europese Unie plaatsvinden. Hoewel de oprichting van het EOM veel voeten in de aarde heeft gehad – de eerste voorstellen voor een EOM stammen al uit de jaren negentig van de vorige eeuw – en de deelname van Nederland aan het EOM lange tijd omstreden en onzeker is geweest, is het operationeel worden van het EOM in Nederland min of meer geruisloos verlopen. Niettemin heeft hiermee een fundamentele wijziging van één van de uitgangspunten van het Nederlandse strafprocesrecht plaatsgevonden: in het vervolgingsmonopolie van het Nederlandse openbaar ministerie is (opnieuw) een bres geslagen.
Read MoreIn HR 13 oktober 2020, ECLI:NL:HR:2020:1606 (Enschedese Voogdijmoord) heeft de Hoge Raad een belangrijke uitspraak gedaan over de deelnemingsvorm medeplegen. In het arrest is onder meer antwoord gegeven op de vraag of een veroordeling voor het medeplegen van (in dit geval) moord mogelijk is, terwijl een niet in de bewezenverklaring genoemde derde mogelijk als enige een delictsbestanddeel heeft vervuld. Het bevestigende antwoord van de Hoge Raad op die vraag vormt het startpunt voor deze bijdrage. In het artikel beantwoorden de auteurs de vraag of met dit arrest de reikwijdte van de deelnemingsvorm medeplegen is verruimd en zo ja, hoe wenselijk dat is. Zij bespreken in dat verband enkele casusposities.
Read MoreDe mate waarin men de bejegening door actoren in de strafrechtketen als procedureel rechtvaardig ervaart, kan de naleving van de wet- en regelgeving versterken. Bestaand onderzoek heeft zich vooral gericht op de politie of de rechter. Deze longitudinale studie onderzocht hoe gedetineerden de bejegening door vijf verschillende strafrechtactoren ervaren met behulp van gegevens uit het Prison Project. De gedetineerden waren het meest positief over de procedureel rechtvaardige bejegening door hun advocaat en het minst positief over de bejegening door de politie.
Read MorePer 1 mei 2016 is de bepaling betreffende de verlengde navorderingstermijn in het douanerecht in overeenstemming gebracht met het Snauwaert-arrest (HvJ EG 16 juli 2009, gevoegde zaken C-124/08 en C-125/08, ECLI:EU:C:2009:469 (Snauwaert e.a.)). Dat is gebeurd door simpelweg het tweede lid van art. 7:7 van de Algemene douanewet (Adw) af te schaffen. Daardoor blijft de toepassing van de verlengde navorderingstermijn niet langer beperkt tot strafbare feiten begaan door personen wier handelen was gericht op ontduiking van de rechten bij invoer. In plaats daarvan is deze van toepassing op alle strafbare feiten, met inbegrip van dat van art. 10:5 lid 1 onderdeel a Adw.
Read MoreOp grond van artikel 36e Sr kan ieder strafbaar feit als grondslag dienen voor een op te leggen ontnemingsmaatregel. Voor fiscale delicten is hierop in artikel 74 AWR een uitzondering gemaakt. De wetgever heeft het belastingnadeel uitgesloten van de strafrechtelijke ontnemingsroute nu de fiscus dit bedrag binnen zijn mogelijkheden kan incasseren. Indien artikel 74 AWR wordt toegepast, resulteert dit in niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie. Sinds de Hoge Raad heeft bepaald dat fiscale misdrijven kwalificeren als gronddelict voor witwassen, worden fiscaal gerelateerde kwesties steeds vaker vervolgd via de witwasbepalingen. Het voordeel kan echter wel geheel of gedeeltelijk bestaan uit het fiscale nadeel van de fiscus. Hierdoor rijst de vraag hoe het in artikel 74 AWR neergelegde voorschrift dient te worden uitgelegd.
Read MoreDe laatste jaren is een grote interesse ontstaan voor verplichtingen die voortkomen uit de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Dit komt onder andere door de toenemende eisen die de wetgever op grond van de Wwft stelt aan de poortwachtersfunctie van allerlei organisaties, zoals banken en accountants. Daarnaast is de Wwft een speerpunt van diverse autoriteiten geworden, en is het Openbaar Ministerie (OM) tot aanzienlijke schikkingen voor Wwft-overtredingen gekomen. Veel instellingen hebben in de afgelopen jaren dan ook fors geïnvesteerd om aan de toenemende eisen op het gebied van know your customer (KYC) te voldoen. Dit roept de vraag op of KYC-werkzaamheden kunnen worden uitbesteed aan gespecialiseerde dienstverleners die dit werk mogelijk beter en kostenefficiënter kunnen uitvoeren.
Read MoreBinnen het veelzijdige en complexe systeem van fiscale rechtshandhaving, dient op grond van het in Nederland geldende principe van una via op een zeker moment gekozen te worden voor bestuursrechtelijke of strafrechtelijke rechtshandhaving. Die keuze, ook wel ‘forumkeuze’, staat in deze bijdrage centraal. De vraag die beantwoord zal worden, is of de manier waarop de fiscale forumkeuze thans wordt gemaakt voorzienbaarheid van bestraffing garandeert.
Read More