'Over schikken in de Libor-affaire: tijd voor een tegengeluid'

Onlangs kwam opnieuw de zogeheten Libor-affaire en de beslissing van het Openbaar Ministerie om de Rabobank en haar medewerkers in die zaak niet te vervolgen in het nieuws. Op 19 mei 2015 wees het Gerechtshof te Den Haag de klacht af die klanten van de Rabobank in een zogeheten artikel 12 strafvorderingsprocedure hadden ingediend tegen het niet vervolgen van de Rabobank en verschillende van haar medewerkers. De klacht van de klanten volgde op de schikking die de Rabobank in het najaar van 2013 met het Openbaar Ministerie was aangegaan. De Rabobank betaalde toen een bedrag van 70 miljoen euro aan het Openbaar Ministerie ter voorkoming van strafvervolging voor het manipuleren van de Libor-rente. Een aantal klanten van de Rabobank achtten de getroffen schikking geen passende afdoening voor de grootschalige manipulatie waaraan de Rabobank zich volgens hen had schuldig gemaakt.  

Verder in dit artikel:

1. Inleiding
2. De veelbesproken schikking
3. Kritiek en Klacht
4. Beslissing Gerechtshof Den Haag in artikel 12 Sv-procedure
5. Praktijk: van onregelmatigheid via intern onderzoek naar schikking
   1. 5.1. Belangen van de onderneming bij schikking
   2. 5.2 Belangen van het Openbaar Ministerie bij schikking

6. Niet vervolgd, betekent niet ongestraft
7. Conclusie: een tegengeluid

Lees verder:

• Over schikken in de Libor-affaire: tijd voor een tegengeluid door M. Rosing in Tijdschrift voor Sanctierecht & Onderneming 2015 nr. 4

Dit artikel kunt u enkel raadplegen indien u bent geabonneerd op het Tijdschrift voor Sanctierecht & Onderneming.

'Verschoningsrecht onder spervuur'

Van allerlei kanten klinkt de roep om inperking van het verschoningsrecht van advocaten of tenminste om een kritische blik daarop. Vooral het feit dat het Openbaar Ministerie tezamen met de minister en de politiek beweren dat het verschoningsrecht in Nederland zou zijn doorgeschoten en aan herijking toe is, maakt dat het verschoningsrecht en de advocatuur ook wat van die kritiek te duchten hebben. Het Openbaar Ministerie vecht beroepen op geheimhouding en verschoning met verve aan, en de minister en de politiek hebben de sleutel in handen om deze op andere wijze vorm te geven. Verder in dit artikel:

1. Verschoningsrecht onder spervuur
2. Verschoningsrecht in Nederland
3. Het verschoningsrecht biedt vertrouwen in en bescherming van het geheim
4. Integere eerbiediging van de grenzen van het verschoningsrecht
5. Is het verschoningsrecht doorgeschoten?
6. Afronding en conclusies

Lees verder:

• Verschoningsrecht onder spervuur door mr. P. Schmelzer en mr. J.F. Rense in Tijdschrift voor Sanctierecht & Onderneming 2015 nr. 4

Dit artikel kunt u enkel raadplegen indien u bent geabonneerd op het Tijdschrift voor Sanctierecht & Onderneming.

'Handhaving van Europees Milieurecht: resultaatsverplichtingen op het terrein van lucht en water'

In een aantal prejudiciële procedures is het Hof van Justitie verzocht uitspraak te doen over de aard van de in de milieukaderrichtlijnen opgenomen programmatische verplichtingen. In beide arresten heeft het Hof van Justitie de doelstellingen van de richtlijnen centraal gezet, hetgeen een einde heeft gemaakt aan de discussie of het in deze richtlijnen wel gaat om resultaatsverplichtingen. De rechtspraak heeft gevolgen voor het Nederlandse beleid dat de programmatische aanpak centraal stelt. Geconcludeerd wordt dat per sector en per richtlijn bekeken moet worden of dit verenigbaar is met het Europese recht. Een generalistische verbreding en uniforme toepassing van de programmatische aanpak staat hiermee op gespannen voet. Lees verder:

• Handhaving van Europees Milieurecht: resultaatsverplichtingen op het terrein van lucht en water door F.M. Fleurke in Nederlands tijdschrift voor Europees recht, 21e jrg., nr. 9, oktober 2015

'Een integer Openbaar Ministerie'

In deze bijdrage wordt een beschouwing gegeven van de kernwaarden en de beginselen die het gedrag van het OM normeren. Van de vijf kernwaarden die in de Gedragscode OM zijn genoemd, wordt de kernwaarde ‘integriteit’ centraal gesteld. Integriteit vormt steeds een belangrijk uitgangspunt voor een juiste invulling van de andere kernwaarden en voor het handelen van het OM. Voorts wordt gewezen op de verschillende niveaus van integriteit die kunnen worden onderscheiden en het normerend kader dat voor de verschillende niveaus geldt. Lees verder:

• Een integer Openbaar Ministerie door M.E. de Meijer in Strafblad, nr. 5

Dit artikel kunt u enkel raadplegen indien u bent geabonneerd op Strafblad. 

'Het beroep onder de loep: de aanpak van faciliterende beroepsbeoefenaren'

De aanpak van zogenaamde ‘facilitators’ heeft de prioriteit van het Openbaar Ministerie. Strafrechtelijke vervolging van de ‘echt foute beroepsbeoefenaar’ – waarbij opzet evident kan worden aangetoond ligt in de rede. Daar waar echter sprake is van mogelijk strafbaar verwijtbaar handelen van de beroepsbeoefenaar doordat de vereiste zorgvuldigheid niet in acht is genomen, menen de auteurs dat het strafrecht als ‘ultimum remedium’ terughoudend dient te worden toegepast. Lees verder:

• Het beroep onder de loep: de aanpak van faciliterende beroepsbeoefenaren door Melissa Slaghekke en Sabine Pijl in Strafblad, nr. 5

Dit artikel kunt u enkel raadplegen indien u bent geabonneerd op het tijdschrift Strafblad.

'Beperking of handicap? De wet, de praktijk en het tuchtrecht ten aanzien van ‘alle beperkingen’ in vogelvlucht'

In 2013 is het onheuse gebruik van een bevel alle beperkingen ex art. 50 Sv aan de kaak gesteld. Het te lichtvaardig opleggen van een bevel ‘alle beperkingen’ is volgens de auteurs van dit artikel niet het enige probleem. Onduidelijk is nog steeds in hoeverre de verdedigingsrechten te gelde(n) mogen worden gemaakt gedurende een dergelijk bevel. In hoeverre mag een advocaat onderzoek à decharge doen? En beperkt het tuchtrecht de advocaat hierin in strijd met de bedoeling en strekking van art. 50 Sv dan wel art. 6 EVRM? Lees verder:

• Beperking of handicap? De wet, de praktijk en het tuchtrecht ten aanzien van ‘alle beperkingen’ in vogelvlucht door Judith de Boer en Mariëlle Boezelman in Strafblad, nr. 5

Dit artikel kunt u enkel raadplegen indien u bent geabonneerd op het tijdschrift Strafblad.

'Trust me, I’m a lawyer'

De afgelopen periode is (de uitkomst van) door advocaten uitgevoerd intern onderzoek, bijvoorbeeld bij SBM, NS en Vestia, bron van discussie. In deze bijdrage wordt verkend welke status het rapport van een advocaatonderzoeker toekomt, gelet op de taakopvatting van de advocaat in relatie tot de kernwaarden van de advocatuur. Lees verder:

• Trust me, I’m a lawyer door Jan Leliveld en Petra van Kampen in Strafblad, nr. 5

Dit artikel kunt u enkel raadplegen indien u bent geabonneerd op het tijdschrift Strafblad.

'Erfrecht in de onderwereld'

In het Tijdschrift Erfrecht zijn drie artikelen opgenomen over ‘Erfrecht in de onderwereld’. De auteur vraagt zich naar aanleiding van de recente liquidaties in Amsterdam af wat de gevolgen zijn van een nalatenschap die zich afspeelt in de onderwereld. In twee delen onderzoekt zij de gevolgen van het tot de nalatenschap behoren van goederen die een relatie hebben met een misdrijf. In het eerste deel worden de voor het erfrecht relevante bepalingen uit het strafrecht verkend. Wat moeten de erfgenamen en hun adviseurs doen als zij met zo’n nalatenschap te maken krijgen?

Deel 2: Erfgenamen kunnen worden geconfronteerd met door erflater gepleegde fraude, zoals bijstandsfraude en belastingfraude. Wat betekent dat voor de nalatenschap? Erfgenamen kunnen ook zelf fraude plegen door bijvoorbeeld vermogen te blijven verzwijgen en daarover geen aangifte te doen.

In deel 3 van de reeks ‘Erfrecht in de onderwereld’ wordt ingegaan op de gevolgen van criminele elementen in de nalatenschap voor de afwikkeling daarvan. Onder meer wordt het afdragen van het criminele deel van de nalatenschap aan de Staat door de erfgenamen, om een veroordeling wegens witwassen te voorkomen, uitgewerkt. Er wordt een uitstapje gemaakt naar de verhaalsmogelijkheden voor justitie op de nalatenschap als er een criminele erfgenaam in plaats van erflater is.

Lees verder:

• Erfrecht in de onderwereld (deel 1) door Mr. L.A.G.M. van der Geld en Mr. J. Nobel in Tijdschrift Erfrecht
• Erfrecht in de onderwereld (deel 2) door Mr. L.A.G.M. van der Geld en Mr. J. Nobel in Tijdschrift Erfrecht
• Erfrecht in de onderwereld (deel 3) door Mr. L.A.G.M. van der Geld en Mr. J. Nobel in Tijdschrift Erfrecht

Deze artikelen kunt u enkel raadplegen indien u bent geabonneerd op het Tijdschrift Erfrecht.

'Yates Memo: Individual responsibility for corporate fraud'

Begin september publiceerde de U.S. Department of Justice (DOJ) een nieuwe richtlijn voor federale aanklagers die uiteenzet hoe bij corruptie-onderzoeken, waarbij veelal rechtspersonen als verdachte worden aangemerkt, omgegaan zal (moeten) worden met betrokken natuurlijke personen. De DOJ is de laatste jaren zwaar onder vuur komen te liggen voor het uitblijven van de strafrechtelijke vervolging van leidinggevenden en werknemers voor corrumperend gedrag binnen hun bedrijven. Zo ontstond er hevige kritiek op de net voor Kerst 2012 aangekondigde schikking met HSBC. Hoewel aan de bank een boete van USD 1,9 miljard (ongeveer gelijk aan vijf weken winst van de bank) werd opgelegd, zijn in deze zeer omvangrijke witwaszaak geen natuurlijke personen bestraft. Koppen als ‘Gangster Bankers: Too Big to Jail’ prijkten de voorpagina’s. De indruk zou gewekt worden dat de natuurlijke personen die feitelijk het strafbare gedrag plegen of hiervoor verantwoordelijk zijn, hier al te gemakkelijk mee weg komen. Het Yates Memo onderkent de geuite kritiek en roept aanklagers op om (ook) verantwoordelijke natuurlijke personen aan te pakken. In de kern is het in het memo uiteengezette beleid een antwoord op beschuldigingen van klassenjustitie.

Lees verder:

• Yates Memo- Individual responsibility for corporate fraud door J. Verhaert in TBS&H 1(6)

'Corruptie: status quo en de toekomst'

De auteurs noemen een aantal recente zaken die passen binnen de trend van een nieuw type financieel-economische strafzaken. Dit type zaken onderscheidt zich door een aantal kenmerken van de klassieke financieel-economische strafzaak. Het betreft zaken waarin – al dan niet naast individuen – (grote) ondernemingen onderwerp van onderzoek zijn, die veelal een internationaal karakter hebben, althans in ieder geval internationale elementen omvatten, waarbij de potentiele financiële gevolgen voor de verdachte rechtspersoon aanzienlijk zijn en waarbij het strafproces – inclusief het voortraject – verschilt van het traditionele vooronderzoek. Voor omkopingszaken geldt bovendien dat de focus van de handhavers in toenemende mate ligt op de actieve zijde, oftewel de omkopers – veelal bedrijven.

Deze bijdrage stelt in een high level outline een aantal trends aan de orde dat in dit verband aandacht verdient. Hoewel deze trends zonder meer van betekenis zijn op het terrein van anti-corruptie, overstijgen zij deze focus en verdienen zij aandacht in breder verband. Tevens wordt in deze bijdrage een aantal te verwachten ontwikkelingen beschreven. Bij het schrijven dit artikel is met een schuin oog gekeken naar de praktijk aan gene zijde van de oceaan.

Lees verder:

• Corruptie: status quo en de toekomst door mr. T. van Roomen, mr. A. Verbruggen in TBS&H 1(6)

Dit artikel kunt u enkel raadplegen indien u bent geabonneerd op TBS&H.