Het zwaartepunt van het Nederlandse strafproces ligt bij het voorbereidend onderzoek, dat wordt verricht onder leiding van de officier van justitie. De geselecteerde processtukken vormen samen met het onderzoek ter terechtzitting de bronnen voor de beantwoording van de vraag of de verdachte het feit heeft begaan en strafbaar is. Een zorgvuldig en compleet strafdossier verschaft de basis voor een adequate rechtsbescherming en een efficiënte strafrechtspleging. De invloed van de verdediging op de samenstelling van het strafdossier is op basis van de huidige wetgeving echter beperkt.

Artikel 2:20 BW biedt de rechter de mogelijkheid om op verzoek van het OM rechtspersonen, waarvan de werkzaamheid in strijd is met de openbare orde, verboden te verklaren en te laten ontbinden. Dat is een zware maatregel, waardoor de grondrechten van de deelnemers aan die rechtspersonen aangetast worden (zoals bijvoorbeeld de vrijheid van vereniging) en die het permanente einde van de rechtspersoon betekent. De laatste jaren zijn met name (informele) verenigingen, zoals Hells Angels, Bandidos MC Holland en een aantal andere motorclubs door zo'n verbod getroffen. Wellicht breidt het OM deze verbodsacties op termijn uit naar een of meer politieke partijen, maar dat is niet het onderwerp van deze column.