Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch 9 oktober 2026, ECLI:NL:GHSHE:2026:2877

Het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch veroordeelt een verdachte in hoger beroep voor de diefstal van zeven Toyota’s in Zuid-Limburg in november 2023, waarvan één in vereniging met braak en één in vereniging. De rechtbank Limburg had de verdachte van vijf van die diefstallen vrijgesproken. Voor die vijf feiten steunt het hof op locatiegegevens en een notitie uit de telefoon van de verdachte en op schakelbewijs, omdat de diefstallen op essentiële punten overeenkomen. De telefoongegevens zijn verkregen zonder voorafgaande machtiging van de rechter-commissaris, wat het hof onder verwijzing naar het Landeck-arrest van het Hof van Justitie en het arrest van de Hoge Raad van 18 maart 2025 aanmerkt als een onherstelbaar vormverzuim. Het hof ziet geen grond voor bewijsuitsluiting of strafvermindering en volstaat met de constatering van het verzuim, onder meer omdat het nadeel zeer beperkt is en de rechter-commissaris de machtiging hoogstwaarschijnlijk zou hebben verleend. Het hof legt een gevangenisstraf op van 24 maanden, waarvan 6 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 3 jaren, en rekent het de verdachte strafverzwarend aan dat hij kennelijk op bestelling Toyota’s stal.

Inleiding en context

De verdachte is een natuurlijk persoon, geboren in 2000. Het hof oordeelt in hoger beroep over het vonnis van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Maastricht, van 19 augustus 2025 in de in eerste aanleg gevoegde zaken met parketnummers 03-312076-23 en 03-227442-23. Het arrest geldt als gewezen op tegenspraak ex art. 279 Sv. De verdachte is wegens ziekte niet verschenen; zijn raadsman voert het woord.

De zaak betreft zeven autodiefstallen in Zuid-Limburg tussen 16 en 24 november 2023, telkens van een Toyota die bij een woning geparkeerd stond. In de nacht van 24 november 2023 zien verbalisanten de verdachte en de medeverdachte samen in de Opel Zafira van de verdachte rijden. Kort na de diefstal van een Toyota RAV4 in Cadier en Keer volgt de verdachte de gestolen auto richting Vaals, waar hij en de medeverdachte rond 03.00 uur worden aangehouden. In de Opel Zafira worden twee iPhones in beslag genomen. Met toestemming van de officier van justitie wordt de inhoud van een iPhone 11 onderzocht. Die levert locatiegegevens, chatberichten en contactgegevens op.

De rechtbank heeft feiten 1 en 2 onder parketnummer 03-312076-23 bewezen verklaard en de verdachte veroordeeld tot een gevangenisstraf van 8 maanden met aftrek van voorarrest. Van de feiten 3 tot en met 7 en van beide feiten onder parketnummer 03-227442-23 heeft de rechtbank de verdachte vrijgesproken. De redenen voor die vrijspraken staan niet in het arrest. De benadeelde partij bij feit 1 is in eerste aanleg niet-ontvankelijk verklaard in haar vordering van € 14.019,85; zij handhaaft die vordering in hoger beroep niet. Het bevel tot voorlopige hechtenis is sinds januari 2024 geschorst.

Zowel de verdachte als de officier van justitie heeft hoger beroep ingesteld. De officier van justitie heeft het hoger beroep op 24 oktober 2025 partieel ingetrokken voor feiten 1 en 2 onder parketnummer 03-312076-23. De appelschriftuur van 15 september 2025 richt zich tegen de vrijspraak van feiten 3 tot en met 7. De advocaat-generaal geeft ter zitting aan dat het hoger beroep zich niet richt tegen de vrijspraken onder parketnummer 03-227442-23.

Tenlastelegging en wettelijk kader

De verdachte wordt, voor zover in hoger beroep aan de orde, verweten dat hij zeven auto’s heeft weggenomen met het oogmerk van wederrechtelijke toe-eigening, telkens tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen. Het gaat om een Toyota RAV4 in Cadier en Keer op 24 november 2023, met braak of verbreking (feit 1), een Toyota Corolla in Gulpen op 16 november 2023 (feit 2), een Toyota Yaris in Buchten op 16 november 2023 (feit 3), een Toyota RAV4 in Gulpen op 23 november 2023 (feit 4), een Toyota Corolla in Voerendaal op 21 november 2023 (feit 5), een Toyota C-HR in Bocholtz op 17 november 2023 (feit 6) en een Toyota RAV4 in Wittem op 23 november 2023 (feit 7).

Het wettelijk kader is diefstal (art. 310 Sr) en gekwalificeerde diefstal (art. 311 Sr), met als strafverzwarende omstandigheden het plegen door twee of meer verenigde personen en het onder bereik brengen door middel van braak. Het hof grondt zijn beslissing verder op de artikelen 14a, 14b, 14c, 57 en 63 Sr. Wat onder parketnummer 03-227442-23 ten laste is gelegd, blijkt niet uit het arrest; het dictum noemt alleen feiten 1 primair en subsidiair en 2 primair en subsidiair.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De advocaat-generaal vordert dat het hof de officier van justitie en de verdachte niet-ontvankelijk verklaart in het hoger beroep tegen de vrijspraken onder parketnummer 03-227442-23, het vonnis voor het overige vernietigt, de feiten 1 tot en met 7 onder parketnummer 03-312076-23 bewezen verklaart en de verdachte veroordeelt tot een gevangenisstraf van 24 maanden, waarvan 8 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaren, met aftrek van voorarrest. Voor de iPhone (1657755) vordert hij bewaring ten behoeve van de rechthebbende.

Over het onderzoek aan de telefoon stelt de advocaat-generaal dat sprake is van een onherstelbaar vormverzuim. De politie handelde volgens de afspraken die op het Smartphone-arrest waren gebaseerd, maar ten tijde van het onderzoek gold al de Europese richtlijn waaruit blijkt dat voorafgaande toestemming van een rechter of onafhankelijk bestuursorgaan vereist is. Omdat de werkwijze na de Landeck-rechtspraak is aangepast, acht hij bewijsuitsluiting als rechtsstatelijke waarborg niet nodig. Primair kan volgens hem worden volstaan met de constatering van het verzuim, subsidiair moet strafvermindering volgen.

Standpunt van de verdediging

De verdediging voert aan dat de gegevens uit de onderzochte telefoon (G1657754) van het bewijs moeten worden uitgesloten. De politie had alleen een machtiging van de officier van justitie, terwijl een machtiging van de rechter-commissaris vereist was. Dit levert volgens de verdediging een onherstelbaar vormverzuim op. Primair is bewijsuitsluiting noodzakelijk als rechtsstatelijke waarborg en om opsporingsambtenaren van vergelijkbaar onrechtmatig optreden te weerhouden. Subsidiair moet strafvermindering volgen, omdat met de locatiegegevens een compleet beeld van het persoonlijk leven van de verdachte is ontstaan en sprake is van een inbreuk op art. 8 EVRM.

Voor feiten 3 tot en met 7 bepleit de verdediging vrijspraak. Voor alle feiten voert de raadsman een strafmaatverweer; de inhoud daarvan geeft het arrest niet weer, afgezien van de mededeling via de raadsman dat de verdachte spijt heeft.

Oordeel gerecht

Ontvankelijkheid

Het hoger beroep van de verdachte is onbeperkt ingesteld en richt zich dus ook tegen de vrijspraken. Daartegen staat voor de verdachte op grond van art. 404 lid 5 Sv geen hoger beroep open; het hof verklaart hem in zoverre niet-ontvankelijk. Het hoger beroep van de officier van justitie verklaart het hof op grond van art. 416 lid 3 Sv niet-ontvankelijk voor zover het betrekking heeft op parketnummer 03-227442-23. Het hof vernietigt het vonnis voor het overige.

Vormverzuim bij het onderzoek aan de telefoon

Het hof stelt voorop dat onderzoek aan gegevens op een smartphone valt onder Richtlijn (EU) 2016/680, waaruit volgt dat voor onderzoek dat meer dan een beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer maakt voorafgaande toestemming van een rechter of onafhankelijk bestuursorgaan vereist is (HvJ EU 4 oktober 2024, C-548/21, ECLI:EU:C:2024:830, Landeck). De richtlijn moest uiterlijk op 6 mei 2018 zijn omgezet. De Hoge Raad heeft zijn rechtspraak daarop bijgesteld en vereist sindsdien, behalve in spoedeisende gevallen, voorafgaande toetsing door de rechter-commissaris (HR 18 maart 2025, ECLI:NL:HR:2025:409). Het onderzoek aan de telefoon van de verdachte dateert van vóór dat arrest, maar van na de omzettingstermijn. Het hof oordeelt daarom dat een machtiging van de rechter-commissaris vereist was en dat sprake is van een onherstelbaar vormverzuim.

Voor de gevolgen past het hof art. 359a Sv onverminderd toe (vgl. PHR 24 maart 2026, ECLI:NL:PHR:2026:298, randnummer 29). Het rechtsgevolg moet in verhouding staan tot aard, ernst en nadeel van het verzuim, met het minst verstrekkende gevolg als uitgangspunt (HR 30 maart 2004, ECLI:NL:HR:2004:AM2533, r.o. 3.5; HR 1 december 2020, ECLI:NL:HR:2020:1889, r.o. 2.1.3). Het ontbreken van toestemming van de rechter-commissaris levert in beginsel geen grond voor bewijsuitsluiting op (HR 9 juni 2026, ECLI:NL:HR:2026:898 en PHR 24 maart 2026, ECLI:NL:PHR:2026:298, randnummers 29-30 en 35-36). Bij een bevoegdheid die zonder machtiging is uitgeoefend, mag de rechter meewegen dat de rechter-commissaris die machtiging hoogstwaarschijnlijk zou hebben verleend (HR 19 februari 2013, ECLI:NL:HR:2013:BY5321, r.o. 2.7.5).

Bewijsuitsluiting is volgens het hof niet nodig om een schending van art. 6 EVRM te voorkomen. Evenmin is zij nodig als signaal aan de opsporingsautoriteiten. Ten tijde van het verzuim handelden zij te goeder trouw volgens de toen gehanteerde, achteraf onjuiste norm, de officier van justitie is om toestemming gevraagd en voor zover het hof bekend wordt na het post-Landeck-arrest wel een machtiging van de rechter-commissaris gevorderd. Voor strafvermindering is vereist dat de verdachte door een voldoende ernstig verzuim daadwerkelijk nadeel heeft ondervonden (HR 1 december 2020, ECLI:NL:HR:2020:1889, r.o. 2.3; HR 5 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:475, r.o. 6.12.5). De verdediging heeft dat nadeel niet geconcretiseerd. De verkregen locatiegegevens, contactgegevens en chatberichten met de medeverdachte en een derde zijn naar het oordeel van het hof naar hun aard niet uitermate privé en houden deels verband met de strafbare feiten. Het nadeel is daarmee zeer beperkt gebleven. Gelet op de ernst van de feiten waarvoor de verdachte was aangehouden, zou de rechter-commissaris de machtiging hoogstwaarschijnlijk hebben verleend. Het hof volstaat met de constatering van het vormverzuim.

Feit 1

De verdachte en de medeverdachte worden voor de diefstal samen in de auto van de verdachte gezien. Om 02.00.32 uur passeert de gestolen RAV4 een ANPR-portaal op de N278 richting Vaals; de eerstvolgende passage, om 02.01.58 uur, is die van de auto van de verdachte, met de verdachte alleen achter het stuur. In Vaals worden de verdachte en de medeverdachte op ongeveer 100 meter van de gestolen auto aangetroffen, die braaksporen vertoont aan een ruitje van een achterportier. Een surveillancehond volgt vanaf het bestuurdersportier een geurspoor rechtstreeks naar beiden. Ter zitting in eerste aanleg heeft de verdachte verklaard bij dit feit betrokken te zijn geweest, zonder zijn rol toe te lichten. Het hof acht deze omstandigheden redengevend voor nauwe en bewuste samenwerking. Het zwijgen van de verdachte draagt op zichzelf niet bij aan het bewijs (art. 29 lid 1 Sv), maar het hof mag betrekken dat hij geen verklaring heeft gegeven die de redengevendheid van de bewijsmiddelen ontzenuwt (vgl. onder meer HR 3 juni 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZD0733 en HR 16 november 2021, ECLI:NL:HR:2021:1700, r.o. 3.2.2).

Feit 2

Camerabeelden tonen dat in de nacht van 16 november 2023 een auto om 00.15 uur parkeert tegenover een woning in Gulpen, dat twee personen richting het adres van de aangever lopen, rond 00.44 uur terugkeren en dat de auto om 00.50 uur wegrijdt richting dat adres. De Toyota Corolla komt om 00.52 uur in beweging. Verschillende verbalisanten herkennen de twee personen als de verdachte en de medeverdachte, onder meer aan gezicht, kapsel, loopje en schoenen. Het hof weegt mee dat beiden zich ‘s nachts circa 30 minuten ophouden in een gemeente waar zij voor zover kenbaar niets legaals te zoeken hadden, en dat zij enkele dagen later samen bij de diefstal onder feit 1 betrokken zijn. Ook hier ontbreekt een ontzenuwende verklaring.

Feiten 3 tot en met 7

Voor deze feiten liggen telkens een aangifte en de onderzoeksresultaten van de telefoon voor. Volgens die gegevens bevindt de telefoon van de verdachte zich in de nacht van iedere diefstal op de coördinaten van het adres waar de Toyota is gestolen, of van het adres van de overburen. In een berichtsessie zonder andere gebruiker, mogelijk een notitie, staan onder meer de adressen waar de auto’s onder feiten 1, 4 en 7 zijn weggenomen. De telefoon wordt aan de verdachte toegerekend op grond van gelogde locaties bij zijn BRP-adres en bij het adres van zijn (ex-)vriendin en het aantreffen van het toestel in zijn auto.

Het hof hanteert het kader voor schakelbewijs: de wijze waarop de feiten zijn begaan moet op essentiële punten overeenkomen en de redengevendheid wordt beoordeeld in het licht van de gehele bewijsvoering (HR 12 december 2017, ECLI:NL:HR:2017:3118, r.o. 2.4; HR 26 september 2023, ECLI:NL:HR:2023:1303, r.o. 3.8; HR 1 oktober 2019, ECLI:NL:HR:2019:1455, r.o. 3.3.1). Het hof ziet een typerende modus operandi: telkens een Toyota die (dicht) bij huis geparkeerd stond, ‘s nachts weggenomen, in de regio Zuid-Limburg en binnen ruim één week. Waar voor een onderdeel van een diefstal geen direct bewijsmiddel bestaat, voorziet het schakelbewijs in steunbewijs. Mede gelet op de nachtelijke aanwezigheid van de telefoon bij de woningen kan het volgens het hof niet anders zijn dan dat de verdachte de auto’s heeft gestolen. Buiten het schakelbewijs zijn er geen aanwijzingen dat hij feiten 3 tot en met 7 in vereniging heeft gepleegd; van dat onderdeel spreekt het hof hem vrij.

Kwalificatie

Feit 1 levert op diefstal door twee of meer verenigde personen, waarbij de schuldige het weg te nemen goed onder zijn bereik heeft gebracht door middel van braak. Feit 2 levert op diefstal door twee of meer verenigde personen. Feiten 3 tot en met 7 leveren telkens diefstal op.

Bewezenverklaring

Het hof verklaart bewezen dat de verdachte:

op 24 november 2023 te Cadier en Keer tezamen en in vereniging met een ander een Toyota RAV4 die geheel aan het bedrijf toebehoorde heeft weggenomen met het oogmerk van wederrechtelijke toe-eigening, waarbij hij en zijn mededader die auto onder hun bereik hebben gebracht door middel van braak (feit 1);
op 16 november 2023 te Gulpen tezamen en in vereniging met een ander een Toyota Corolla die geheel aan het bedrijf toebehoorde heeft weggenomen met dat oogmerk (feit 2);
op 16 november 2023 te Buchten een Toyota Yaris die ten dele aan het slachtoffer toebehoorde heeft weggenomen met dat oogmerk (feit 3);
op 23 november 2023 te Gulpen een Toyota RAV4 die geheel aan het slachtoffer toebehoorde heeft weggenomen met dat oogmerk (feit 4);
op 21 november 2023 te Voerendaal een Toyota Corolla die geheel aan het bedrijf toebehoorde heeft weggenomen met dat oogmerk (feit 5);
op 17 november 2023 te Bocholtz een Toyota C-HR die geheel aan een ander dan de verdachte toebehoorde heeft weggenomen met dat oogmerk (feit 6);
op 23 november 2023 te Wittem een Toyota RAV4 die geheel aan het bedrijf toebehoorde heeft weggenomen met dat oogmerk (feit 7).

Het hof spreekt de verdachte vrij van wat meer of anders is ten laste gelegd, waaronder het medeplegen bij feiten 3 tot en met 7.

Strafoplegging en maatregelen

Het hof legt een gevangenisstraf op van 24 maanden, waarvan 6 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 3 jaren, met aftrek van voorarrest. Het hof bepaalt dat de tenuitvoerlegging volledig binnen de penitentiaire inrichting plaatsvindt totdat de verdachte in aanmerking komt voor een penitentiair programma of voorwaardelijke invrijheidstelling. Het geschorste bevel tot voorlopige hechtenis wordt opgeheven. Voor de inbeslaggenomen iPhone (1657755) gelast het hof de bewaring ten behoeve van de rechthebbende.

Het hof rekent de verdachte aan dat hij zeven auto’s heeft gestolen en daarmee blijk geeft van gebrek aan respect voor andermans eigendom. Berichten van een contact van de verdachte lijken op een bestelling van een bepaald type Toyota. Daaruit leidt het hof af dat de verdachte op bestelling steelt, wat een zekere professionaliteit laat zien; dat weegt strafverzwarend. Volgens het uittreksel uit de Justitiële Documentatie van 6 juli 2026 is de verdachte twee keer eerder onherroepelijk veroordeeld voor in totaal acht soortgelijke feiten, en is art. 63 Sr van toepassing. Het hof zoekt aansluiting bij het LOVS-oriëntatiepunt voor diefstal van een geparkeerde auto door middel van braak bij veelvuldige recidive (gevangenisstraf van 4 maanden), en weegt mee dat braak niet telkens bewezen is. In het voordeel van de verdachte noemt het hof dat hij via zijn raadsman spijt heeft betuigd en zich sinds de schorsing van de voorlopige hechtenis in januari 2024 aan alle voorwaarden heeft gehouden.

Het hof wijkt af van de vordering van de advocaat-generaal (24 maanden, waarvan 8 voorwaardelijk, proeftijd 2 jaren) en legt een groter onvoorwaardelijk deel en een langere proeftijd op. Volgens het hof komen in de gevorderde straf de ernst van de feiten in verhouding tot andere strafbare feiten en de eerdere veroordelingen voor soortgelijke feiten onvoldoende tot uitdrukking. Het voorwaardelijk deel dient ter voorkoming van nieuwe strafbare feiten. Strafvermindering wegens het vormverzuim volgt niet.

Lees hier de volledige uitspraak.

Actualiteiten

Veroordeling voor diefstal van zeven auto’s op basis van schakelbewijs en constatering van vormverzuim bij onderzoek aan een smartphone zonder machtiging van de rechter-commissaris