October 18, 2022

Het verschoningsrecht van de advocaat – actuele ontwikkelingen

October 18, 2022/ BijzonderStrafrecht.nl

In dit artikel staat het verschoningsrecht van advocaten centraal. Nadat ratio en reikwijdte ervan zijn besproken, wordt ingegaan op enkele actuele thema’s: het verschoningsrecht van (buitenlandse) in-house-advocaten die in Nederland werken, het verschoningsrecht bij interne feitenonderzoeken en de schending door het Openbaar Ministerie van de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen cliënt en advocaat in de geruchtmakende Box-zaak. Ten slotte wordt vooruitgeblikt op het voorstel tot modernisering van het Wetboek van Strafvordering en de wijze waarop het verschoningsrecht daarin zal worden verankerd.

October 05, 2022

Informeel verschoningsrecht ziet op advisering, niet op feitelijke gegevens

October 05, 2022/ BijzonderStrafrecht.nl

Rechtbank Gelderland 6 september 2022, ECLI:NL:RBGEL:2022:5481

Een accountant heeft geen ‘informeel verschoningsrecht’ ten aanzien van feitelijke informatie over geld dat door een onderneming apart is gezet ten behoeve van een herinvesteringsreserve. Dat heeft de Rechtbank Gelderland in kort geding beslist. Volgens de voorzieningenrechter kan het informele verschoningsrecht gelden als sprake is van advisering aan de cliënt, maar zal dan per stuk aangegeven moeten worden dat beroep op het verschoningsrecht gerechtvaardigd is.

September 26, 2022

Proefschrift: Fiscale Geheimhoudingsplicht

September 26, 2022/ BijzonderStrafrecht.nl

De fiscale geheimhoudingsplicht moet waarborgen dat het materiële belastingrecht wordt nageleefd en dat de Belastingdienst gegevens geheimhoudt. Fiscale geheimhouding beoogt niet alleen het belang van de inspecteur te beschermen, maar ook de privacy van de belastingplichtige en betrokken derden. De uitgangspunten van geheimhouding staan al decennialang onder druk vanwege toenemende (internationale) gegevensuitwisseling. Zo leiden de vooringevulde belastingaangiftes van particulieren jaarlijks in feite tot 8 miljoen schendingen van de fiscale geheimhoudingsplicht. In het proefschrift van Bram van der Sar (Universiteit Leiden) wordt antwoord gegeven op de vraag of de huidige fiscale geheimhoudingsbepaling ex art. 67 AWR nog aan de oorspronkelijke doelstellingen voldoet - of dat aanpassingen nodig zijn.

September 21, 2022

HR over uitgrijzen en vernietigen van geheimhouderinformatie

September 21, 2022/ BijzonderStrafrecht.nl

Hoge Raad 20 september 2022, ECLI:NL:HR:2022:1257

Het in de overwegingen van de rechtbank besloten liggende oordeel dat met het privilegiëren ofwel het ‘uitgrijzen’ van gegevens is verzekerd dat de gegevens geen deel uitmaken van de processtukken en dat daarop in het verdere verloop van het strafproces geen acht kan worden geslagen, ontoereikend is gemotiveerd. Daarbij neemt de Hoge Raad mede in aanmerking dat de rechtbank weliswaar heeft vastgesteld dat de gegevens ontoegankelijk zijn gemaakt “voor de opsporing” maar geen vaststellingen heeft gedaan over de wijze waarop is gewaarborgd dat personen die bij het opsporingsonderzoek zijn betrokken op geen enkele wijze toegang kunnen krijgen tot de ‘uitgegrijsde’ gegevens. In dat verband is van belang dat de rechtbank er wel van uitgaat dat er “technisch mogelijkheden bestaan om eenmaal ‘gegrijsde’ informatie opnieuw toegankelijk te maken”, maar dat uit haar vaststellingen niet blijkt voor wie, op welke wijze en onder welke voorwaarden deze gegevens dan opnieuw toegankelijk kunnen worden.

September 19, 2022

E-mails en verschoningsrecht – kortsluiting bij het OM

September 19, 2022/ BijzonderStrafrecht.nl

Mogen opsporingsambtenaren en officieren van justitie kennisnemen van verschoningsgerechtigde e-mails? Mogen zij zelfstandig het verschoningsrecht terzijde schuiven? Het OM vindt van wel. In de actuele discussie over het verschoningsrecht op gevorderde e-mails, beroept het OM zich op artikel 126aa lid 2 Sv en het daarop gebaseerde Besluit bewaren en vernietigen van niet-gevoegde stukken.

September 08, 2022

Artikel: Duidelijkheid over de rol van de advocaat als onderzoeker

September 08, 2022/ BijzonderStrafrecht.nl

De Raad van Discipline heeft een uitspraak gewezen over de rol van de advocaat als feitenonderzoeker. De tuchtrechter erkent daarin de plaats van feitenonderzoek door advocaten, maar stelt hieraan voor bepaalde onderzoeken terechte grenzen. In het geval van een rapport door een onafhankelijk advocaat-onderzoeker dat extern wordt gebruikt gelden er namelijk ‘zware eisen’, aldus de tuchtrechter. De uitspraak laat ook enkele bestaande vragen onbeantwoord en roept nieuwe vragen op. Deze annotatie bespreekt enkele van die vragen.

September 06, 2022

Olie op het vuur: aanvullende eisen voor in-house counsel bij aanspraak op het verschoningsrecht

September 06, 2022/ BijzonderStrafrecht.nl

In februari 2016 heeft de recherche voor een onderzoek naar ambtelijke omkoping in Nigeria diverse documenten en digitale gegevensdragers in beslag genomen op het hoofdkantoor van Shell in Den Haag. Daartussen zijn ook documenten die zouden toebehoren aan buitenlandse in-house counsels, ook wel advocaten die in dienst zijn bij Shell. De vraag is of deze advocaten zich kunnen beroepen op hun professionele verschoningsrecht ten aanzien van deze documenten. De Hoge Raad geeft in deze uitspraak aanvullende eisen alvorens zij zich op hun professionele verschoningsrecht kunnen beroepen.

August 30, 2022

Aanpassing fiscaal verschoningsrecht van de baan

August 30, 2022/ BijzonderStrafrecht.nl

In 2017 kondigde de toenmalig staatssecretaris van Financiën een inperking aan van het zogenaamde fiscaal verschoningsrecht. Achtergrond daarvan is het belang dat wordt gehecht aan nationale en internationale fiscale transparantie. Dat heeft geleid tot onderzoek en een voorstel voor een wettelijke maatregel dat in de tweede helft van 2020 op internet ter consultatie is aangeboden. De NOvA had grote zorgen over de wijze waarop de rol van advocaten lijkt te worden ingevuld bij de aanpak van belastingontduiking. Met dit wetsvoorstel zou de Belastingdienst inzage krijgen in de communicatie tussen (onder anderen) een advocaat en zijn client. Het recht op vertrouwelijke communicatie met geheimhouders als advocaten komt hierdoor onder druk te staan. Uit de op 19 juli 2022 voor internetconsultatie gepubliceerde ‘fiscale verzamelwet 2024’ blijkt dat de aanpassing van het fiscaal verschoningsrecht van de baan is en dat er slechts een codificatie zal plaatsvinden van jurisprudentie van de Hoge Raad.

August 25, 2022

Digitale geheimhouderinformatie: vernietigen ≠ bewaren

August 25, 2022/ BijzonderStrafrecht.nl

Een veelvoorkomend probleem in strafrechtelijke (fraude)onderzoeken is de al dan niet heimelijke inbeslagneming van digitale gegevens die onder het professioneel verschoningsrecht van de advocaat vallen. Geheimhouderinformatie dus, die vervolgens jarenlang wordt bewaard op de systemen van opsporingsinstanties en het OM, omdat het te ingewikkeld en kostbaar zou zijn om deze te vernietigen, zoals de wet voorschrijft. In plaats daarvan wordt digitale geheimhouderinformatie “uitgegrijsd”. Daarmee wordt beoogd informatie ontoegankelijk te maken voor leden van het opsporingsteam. De “uitgegrijsde” informatie blijft bewaard en kan ook weer worden “ontgrijsd” zodat deze weer toegankelijk is.

June 23, 2022

Verdenking advocaat van o.a. mensensmokkel en valsheid. Rb.: niet (langer) sprake van zeer uitzonderlijke omstandigheden

June 23, 2022/ BijzonderStrafrecht.nl

Rechtbank Amsterdam 7 juni 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:3127

Klager maakte in zijn praktijk als vreemdelingenadvocaat gebruik van de hem wettelijk ter beschikking staande mogelijkheden in de rechtsbijstand aan vreemdelingen, met mogelijk ongewenste en door de wet onbedoelde maatschappelijke gevolgen en kosten. Die gevolgen liggen echter besloten in de geldende regelgeving en de wijze waarop deze in de praktijk door overheidsinstanties wordt uitgevoerd. Hoewel klager er ook voor had kunnen kiezen om niet bij herhaling en overlappend nieuwe aanvragen voor zijn cliënten in te dienen, kan niet worden gezegd dat er vermoeden van misbruik van het recht en/of mensenhandel is nu klager de mogelijkheden van de wet heeft gemeend en kunnen menen in het voordeel van zijn cliënten te gebruiken.

Actualiteiten