Gerechtshof Amsterdam 20 april 2021, ECLI:NL:GHAMS:2021:1091
Een advocaat mocht in januari 2020 op grond van zijn wettelijke verschoningsrecht weigeren vragen te beantwoorden die hem als getuige werden gesteld. Dat heeft het gerechtshof Amsterdam in hoger beroep beslist in een zaak tussen een klokkenluider (een ex-werknemer van SBM Offshore) en een advocaat van SBM Offshore.
Read MoreDeze bijdrage gaat over het toepasselijke juridisch kader. Daarin behandelen de auteurs de belangrijkste regelgeving rond de geheimhoudingsplicht en laten we zien dat de geheimhoudingsplicht niet absoluut is. Voorts wordt kort ingegaan op het (afgeleid) verschoningsrecht en blijkt dat accountants de geheimhoudingsplicht ook wel eens gebruiken en misbruiken om het eigen handelen af te schermen.
Read MoreHet verschoningsrecht komt toe aan het klassieke viertal van vertrouwenspersonen: de notaris, de advocaat, de arts en de geestelijke. Omdat het recht is gekoppeld aan deze beroepen of functies, wordt gesproken van het functionele verschoningsrecht. Het rechtsbeginsel van het verschoningsrecht is onlosmakelijk verbonden met de geheimhoudingsplicht. Hoe het nu precies werkt wanneer een getuige (behorend tot de klassieke vier vertrouwensberoepen) een beroep doet op diens functionele verschoningsrecht én wat de reikwijdte is van dit verschoningsrecht is uitgemaakt in rechtspraak.
Read MoreEr bestaat een voortdurend spanningsveld tussen enerzijds de verplichting tot geheimhouding en de daaraan verwante rechten en belangen van eventueel betrokken burgers en anderzijds de (maatschappelijke) behoefte, (fundamentele) gronden en zelfs verplichtingen van openheid en transparantie. In deze bijdrage wordt dieper op dit spanningsveld ingegaan. Eerst zal een schets worden gegeven van de wettelijke regeling van de geheimhoudingsplicht van de officier van justitie. Vervolgens zal aan de hand van casuïstiek worden ingegaan op de vraag wanneer sprake is van schending van het ambtsgeheim.
Read MoreIn deze bijdrage bespreekt de auteur enkele actuele ontwikkelingen en recente rechtspraak rond de geheimhoudingsplicht en het verschoningsrecht van advocaten. Zeker in geruchtmakende strafzaken als het Marengo-proces kan de vrije communicatie met de cliënt onder druk komen te staan. Recente voorbeelden zijn het schaduwen van twee advocaten die een cliënt in Dubai bezochten en de tegenwerking die de advocaten van Nabil B. ondervonden in de samenwerking met hun hulppersoon Peter R. de Vries als vertrouwensman van de kroongetuige.
Read MoreDoor Brendan Newitt, advocaat bij de De Roos & Pen
Het wettelijk verschoningsrecht blijft complexe materie, niet enkel voor deelnemers aan het strafproces, kennelijk ook voor de wetenschap. Zo blijkt het recente WODC-rapport over verschoningsrecht een onjuist beeld te schetsen over de procedures. Volgens het WODC-rapport zou voor het OM beklag openstaan tegen een besluit genomen door een rechter-commissaris onder artikel 98 Sv. Dat standpunt is in strijd met de tekst van de wet, het systeem van de wet en de geldende jurisprudentie.
Read MoreHoge Raad 19 februari 2021, ECLI:NL:HR:2021:273 (Civiel recht)
De FIOD stelde een strafrechtelijk onderzoek in naar twee vermogensbeheerders en hun bestuurders (Box-zaak). Zij worden verdacht van fraude. In dat kader nam het OM onder meer e-mailverkeer van verdachten in beslag, alsmede stukken bij het accountantskantoor dat was ingeschakeld door hun advocaten. Er zijn aanwijzingen dat bij het strafrechtelijk onderzoek kennis is genomen van vertrouwelijke e-mails. De advocaten hebben de Rechtbank Oost-Brabant daarom met succes gevraagd om bewijsbeslag te mogen leggen op bepaalde gegevens van het OM, de FIOD en de Belastingdienst. Zij willen aan de hand daarvan vaststellen in welke mate hun verschoningsrecht is geschonden. De Staat wilde opheffing van het bewijsbeslag, maar ook het gerechtshof oordeelde dat het beslag voor een groot deel mag blijven liggen. Ook de Hoge Raad oordeelt in het voordeel van Stibbe.
Read MoreParket bij de Hoge Raad 11 december 2020, ECLI:NL:PHR:2020:1177
Een advocaat ontvangt geld op zijn derdengeldrekening van een buitenlandse bankrekening van een cliënt. De Belastingdienst wil informatie hebben over de vermogenspositie van deze cliënt en vraagt de advocaat om informatie. De advocaat beroept zich op zijn verschoningsrecht als bedoeld in art. 53a AWR. Het hof heeft geoordeeld dat de advocaat informatie moet geven aan de Belastingdienst over de hoogte van de stortingen en het eventuele resterende saldo, maar de advocaat hoefde geen informatie te geven over de betalingen die met de gelden op de derdengeldenrekening zijn verricht. De Belastingdienst klaagt in cassatie dat informatie omtrent derdengelden überhaupt niet onder het fiscale verschoningsrecht van de advocaat valt.
Read MoreParket bij de Hoge Raad 12 januari 2021, ECLI:NL:PHR:2021:18
Deze spoedprocedure in cassatie betreft perikelen over de inbeslagneming van een mobiele telefoon bij een geheimhouder/verschoningsgerechtigde. De mobiele telefoon is afkomstig van de verdachte, tevens de kroongetuige in een strafrechtelijk onderzoek dat bekend is onder naam Marengo. Deze lopende strafvervolging betreft - onder meer - verschillende liquidaties en pogingen daartoe door een criminele organisatie. De bewuste mobiele telefoon zou door de verdachte tijdens zijn detentie aan zijn toenmalig raadsman zijn gegeven.
Read MoreHoge Raad 19 januari 2021, ECLI:NL:HR:2021:68
Het oordeel van de Rb dat het aanvullende klaagschrift betrekking heeft op onderwerpen die “buiten de reikwijdte” van art. 552a Sv vallen is juist nu art. 552a lid 1 Sv, mede gelet op de bewoordingen van deze bepaling, niet voorziet in de mogelijkheid beklag te doen tegen de inzet van een bijzonder opsporingsmiddel of tegen het niet voldoen aan de verplichtingen a.b.i. het aanvullend klaagschrift. De Hoge Raad doet wat de Rb had behoren te doen en verklaart klagers alsnog n-o in het door hen ingediende aanvullende klaagschrift.
De HR herhaalt: tot de beroepsbeoefenaren die o.g.v. art. 218 Sv een verschoningsrecht hebben, behoren de arts, de advocaat en de notaris. Ook de geestelijke stand komt dat verschoningsrecht toe.
De rb heeft geoordeeld dat zich situaties kunnen voordoen waarin een ouderling van Jehova’s Getuigen verschoningsgerechtigd is. Dit oordeel is onjuiste noch onbegrijpelijk.
