NJBlog | Executie bij voorraad: strijdig met het EVRM?

door TARU SPRONKEN “Straffen van meer dan twee jaar in eerste aanleg worden direct geëffectueerd, ook al wordt er hoger beroep aangetekend. Bij een delict met slachtoffers geldt dit bij straffen van meer dan een jaar.” Deze drie regels uit het regeerakkoord van 29 oktober 2012 hebben de nodige stof doen opwaaien. Van verschillende kanten is aangevoerd dat dit plan in strijd zou zijn met het EVRM, met name met de presumptie van onschuld of zoals De Wit het in het kamerdebat over de justitiebegroting op 28 november jl. zei: “met een van de basisprincipes van het Nederlandse strafrecht, dat je onschuldig bent totdat de rechter in hoogste instantie of onherroepelijk heeft gesproken”.

Lees verder op NJBlog.nl.

WODC: Anonimiteit in het strafproces | De praktijk van de regeling beperkt anonieme getuige en de regeling bedreigd anonieme getuige in het strafproces

Voor de criminaliteitsbestrijding is het van groot belang dat slachtoffers en getuigen bereid zijn aangifte te doen. Als slachtoffers en getuigen een gegronde angst hebben voor represailles, dan moeten zij worden beschermd. Anonimiteit is een van de instrumenten om slachtoffers en getuigen die vrezen voor represailles te beschermen, maar verklaringen moeten wel toetsbaar zijn, om valse beschuldigingen te voorkomen en de feitelijke toedracht van het ten laste gelegde feit te kunnen achterhalen en vaststellen. Anders ontstaan er bewijsproblemen. Op verzoek van de Tweede Kamer heeft de Minister van Veiligheid en Justitie toegezegd inzicht te verschaffen in het gebruik van de strafprocesrechtelijke mogelijkheden. Het onderzoek heeft als doel vast te stellen hoe vaak de regelingen betreffende de beperkt anonieme getuige (art. 190 lid 2 Sv) en de bedreigde getuige (art. 226a Sv) worden gebruikt.  

• Anonimiteit in het strafproces: De praktijk van de regeling beperkt anonieme getuige en de regeling bedreigd anonieme getuige in het strafproces

Ars Aequi december 2012

OPINIE

Redactioneel Faked in China Frederike Ahlers & Marishka Neekilappillai

Amuse Het reservaat van de pacht Lodewijk Valk

Kiesstelsels en coalitievorming Michou Camps & Wytze van der Woude

LITERATUUR

Achter de schermen. Over oude en nieuwe vormen van naming & shaming Marc Schuilenburg

Over de invloed van het Zwitserse zakenrecht op het Ontwerp Meijers en Boek 5 BW. Een eerbetoon aan het honderdjarige Zwitserse Burgerlijk Wetboek Jelle Jansen

VERDIEPING

Het belang van individuele mensenplichten Eric Boot

ANNOTATIES & WETGEVING

Straffeloos schimpen in de Staten Prof.mr R.J.B. Schutgens Hoge Raad 17 juni 2011, LJN: BQ2302, NJ 2011, 450, AB 2012, 78 933

Opvolgend werkgeverschap Prof.mr. W.H.A.C.M. Bouwens Hoge Raad 11 mei 2012, LJN: BV9603, JAR 2012/150 (Van Tuinen/Taxicen- trale Wolters)

Nieuwe wetgeving Van WOTS naar WETS: de overdracht van de tenuitvoerlegging van strafvonnissen Jacob Struyker Boudier

Wet College voor de rechten van de mens Coen van Reeken

RODE DRAAD ‘20 JAAR NIEUW BW’

Twintig jaar nieuw BW Wouter Snijders

LITERATUUR

Proefschrift Het discours van de rechterlijke afweging. Over de oorsprong en de betekenissen van ‘afweging’ in de grondrechtenjurisprudentie Jacco Bomhoff

Proefschrift Taking Behaviour Seriously: Regulating European Contract Law Gary Low

Boekbespreking Een eigen blik op de eerste aanleg Wemmeke Wisman

Boekaankondiging

Nieuwe boeken

Onderbelicht Draagmoederschap en IPR Katharina Boele-Woelki

Column Mr Common Law: Tony Weir Ewoud Hondius

Column Ik ben er, dus ik ben strafbaar Wouter Veraart

Nieuws & agenda

Colofon

De overtuiging van de strafrechter | Het Nederlandse bewijsstelsel vanuit een juridisch en psychologisch perspectief

Eén van de meest essentiële beslissingen die de strafrechter neemt betreft die omtrent het de bewijs: is bewezen dat het feit door de verdachte is begaan (art. 350 Wetboek van Strafvordering)? Enerzijds laat het Nederlandse bewijsstelsel de rechter bij het nemen van deze beslissing veel vrijheid: hij is vrij in de waardering van het bewijs en zijn overtuiging is vereist om tot een veroordeling te komen. Anderzijds wordt die beslissingsvrijheid ook beperkt: de rechter dient de bewijsminima in acht te nemen en zijn beslissing te motiveren. In dit boek beschrijft Wevers de zoektocht naar de balans tussen de rechterlijke vrijheid en de beperkingen van die vrijheid vanuit zowel een juridisch als een psychologisch perspectief. Daarvoor gaat de auteur uitgebreid in op de psychologische literatuur omtrent het nemen van beslissingen. Door de rechter vrij te laten in zijn beslissing lijkt het Wetboek van Strafvordering onbewuste, intuïtieve denkprocessen te stimuleren. Het bestaan van de bewijsminima en de motiveringsplicht verplicht de rechter echter ook om gebruik te maken van bewuste, rationele processen.

Door dit spanningsveld in psychologische termen te formuleren, kunnen andere argumenten worden toegevoegd aan de juridische discussie. Met behulp van inzichten uit de besliskunde komt de auteur tot concrete voorstellen voor een evenwichtiger bewijsstelsel waarin rekening wordt gehouden met zowel de functies van het bewijsstelsel als het functioneren van de menselijke geest.

Auteur: mr. drs. Simone Wevers Verschenen: December 2012 VI + 108 pagina’s Prijs: € 27,50 ISBN 978-90-8863-103-0

Klik hier om het boek te bestellen via Celsus Juridische Uitgeverij.

Journal of International Criminal Justice | The Curious Case of International Criminal Liability

Individual criminal responsibility (ICR) in international law is sui generis. Whilst modelled on domestic concepts of liability, ICR deviates substantially from theories of liability in municipal law. The distinctive character of criminal responsibility in international law is characterized by both intrinsic and extrinsic features. Intrinsic features go to the nature of international crimes. Extrinsic features relate to what according to Cassese is typically ‘international’: the composition of international courts and the rudimentary character of the governing law. An analysis of case law through the lens of ICR’s distinctive features reveals international criminal law's instrumental role, which in turn puts pressure on the principle of personal culpability.  

• The Curious Case of International Criminal Liability (Elies vanSliedregt, Vrije Universiteit)

Proefschrift: Mens rea and defences in European criminal law

Mens rea encompasses the subjective elements of crimes, like intention, as well as the doctrines that govern its application. Defences, distinguished in justifications and excuses, refer to those situations where the defendant should not be held liable, even though he formally committed an offence. The central question of this research is what mens rea and defences should look like in a criminal law for the European Union.  

• Mens rea and defences in European criminal law (Jeroen Blomsma, Universiteit Maastricht)
• Samenvatting proefschrift (Universiteit Maastricht)

Afgeluisterde advocaten | De toekenning en de waardering van het professionele verschoningsrecht van de advocaat

Het professionele verschoningsrecht (art. 218 Sv) stelt een getuige in staat om vragen die een rechter hem stelt, niet te beantwoorden. Het is daarmee een uitzondering op de verplichting een getuigenis af te leggen. Ook advocaten komen een verschoningsrecht toe, maar de afgelopen jaren is vanuit de advocatuur regelmatig kritiek geuit dat opsporende instanties dit verschoningsrecht met voeten zouden treden. In dit boek toont David Klein Lenderink (Van Bavel Advocaten, Amsterdam) dan ook aan dat het verschoningsrecht van advocaten onvoldoende is gewaarborgd. De auteur plaatst het belang van het verschoningsrecht tegenover andere belangen: die van de waarheidsvinding en de criminaliteitsbestrijding. Aan de hand van de wetshistorie, de wetsontwikkeling en de ontwikkelingen in de jurisprudentie analyseert Klein Lenderink de beginselen van het verschoningsrecht voor de professionele geheimhouder, en meer specifiek voor de raadsman. Middels een kwantitatief en kwalitatief onderzoek wordt de vraag beantwoord of de toepassing van dwangmiddelen door justitiële autoriteiten gevolgen heeft – of kan hebben – voor de geheimhoudingsplicht en het verschoningsrecht van de niet-verdachte raadsman.

Met dit boek wil Klein Lenderink nagaan of de huidige toepassing van het verschoningsrecht de advocaat nog voldoende in staat stelt zijn beroep adequaat uit te oefenen. Hij is er niet gerust op.

Auteur: David Klein Lenderink Verschenen in november 2012 118 pagina’s Prijs: € 27,50 ISBN 978-90-8863-102-3

Klik hier om het boek te bestellen via Celsus Juridische Uitgeverij.

WODC: Het decryptiebevel en het nemo-teneturbeginsel | nopen ontwikkelingen sinds 2000 tot invoering van een ontsleutelingsplicht voor verdachten?

In 2000 heeft prof. dr. E.J. Koops een omvangrijke publicatie over het decryptiebevel aan de verdachte geschreven (E.J. Koops, Verdachte en ontsleutelplicht: hoe ver reikt nemo tenetur?). Daarin kwam hij tot de slotsom dat een dergelijke regeling een inbreuk op het nemo tenetur-beginsel maakt en dat er onvoldoende argumenten waren om die inbreuk te rechtvaardigen. Hij liet echter ruimte voor een andere afweging indien de ontwikkelingen daartoe aanleiding zouden geven. De huidige ontwikkelingen – in het bijzonder ten aanzien van kinderpornografie en encryptietechniek, maar ook met betrekking tot de jurisprudentie van het EHRM ten aanzien van het nemo tenetur-beginsel – geven aanleiding om het onderzoek uit 2000 te actualiseren. Deze actualisatie is gerealiseerd aan de hand van literatuuronderzoek, analyse van de buitenlandse rechtsontwikkeling en vijf semi-gestructureerde interviews met deskundigen uit de opsporingspraktijk.  

Inhoud

1. Inleiding
2. De omsleutelplicht voor verdachten anno 2000
3. Ontwikkelingen in cryptografie en cryptogebruik
4. Ontwikkelingen in de Europese rechtspraak van art. 6 EVRM
5. Ontwikkelingen in het Nederlands recht
6. Ontwikkelingen in het buitenlandse recht
7. Analyse
8. Conclusies en aanbevelingen

Lees hier het volledige onderzoek.

Proefschrift: Bestuursrecht, e-mail en internet | Bestuursrechtelijke normen voor elektronische overheidscommunicatie

In deze studie worden de juridische implicaties van het gebruik van elektronische communicatiemiddelen in de communicatie tussen overheid en  burger onderzocht. Het gebruik van elektronische communicatiemiddelen door de overheid verandert de wijze waarop gecommuniceerd wordt. Elektronische communicatie met de overheid is gedeeltelijk gereguleerd in afdeling 2.3 van de Awb: met betrekking tot de elektronische communicatie door de overheid al verschillende stappen zijn gezet. De vraag is of het gebruik van elektronische communicatiemiddelen meer gereguleerd zou moeten worden dan nu het geval is en, zo ja, waarom en op welke wijze.  

• Proefschrift 'Bestuursrecht, e-mail en internet' (Aline Klingenberg, Rijksuniversiteit Groningen, 2011)

Over de grenzen van het medisch beroepsgeheim | Dilemma’s rond privacy en vertrouwen in de zorg

Door Herman Jansen en Michel Knapen Art. 272 van het Wetboek van Strafrecht stelt dat het niet is toegestaan om zonder toestemming privégegevens van mensen openbaar te maken. Dat geldt nadrukkelijk ook voor artsen en ander personeel uit de zorgsector. Dat het medisch beroepsgeheim veel juridische haken en ogen kent, maakt het boek Over de grenzen van het medisch beroepsgeheim, dat op 27 november aanstaande verschijnt, overduidelijk.

Twee gebeurtenissen uit februari 2012: prins Friso raakt in Oostenrijk onder een lawine bedolven en in het VU Medisch Centrum worden patiënten op de Spoedeisende Hulp ongevraagd voor een tv-programma gefilmd. De overeenkomst tussen deze nieuwsfeiten: er ontstaat een felle discussie over het medisch beroepsgeheim.

Dat beroepsgeheim, dat zegt dat artsen, verplegers en andere zorgverleners niet over hun patiënten mogen praten, was lange tijd geen issue. Toch kreeg neurochirurg Kees Tulleken, die uit de school klapte over de gezondheidstoestand van prins Friso, het zwaar te verduren. Hij verwacht dan ook een veroordeling door het Medisch Tuchtcollege, zo vertelt hij in deze bundel. Ook het bestuur van het VUmc lag onder vuur nu het had toegelaten de privacy van patiënten te schenden.

Het boek Over de grenzen van het medisch beroepsgeheim gaat uitgebreid in op dilemma’s rond vertrouwen en privacy in de zorg. Veertien (praktijk)deskundigen vertellen hoe zij het medisch beroepsgeheim ervaren, waarom het moet worden gehandhaafd, beperkt of juist opgerekt – maar bovenal: waarom het zo lastig is de regels goed te volgen.

Strafrecht- en gezondheidsrechtadvocaten, een officier van justitie (Expertisecentrum Medische Zaken), juristen in ziekenhuizen en bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg – allen hebben ze regelmatig te maken met het medisch beroepsgeheim, met complexe en steeds veranderende wet- en regelgeving, en met de zorgsector die weer eigen procedures en protocollen heeft om het privacyrecht te reguleren. Zij lopen allemaal aan tegen de dagelijkse praktijk, die weerbarstiger en ingewikkelder is dan de regels suggereren. Dat merken bovenal de artsen die in deze bundel verhalen over hun werk, en soms met onbegrip op de regels reageren.

In deze werkelijkheid moet de zorgsector een middenweg vinden. Het beroepsgeheim is heilig, maar altijd? Wéten zorgverleners wel wanneer ze wel en wanneer ze zeker niet mogen praten, kortom: weten ze wel waar de grenzen liggen van hun beroepsgeheim? En zijn juristen wel altijd op de hoogte van wat er achter de muren van huisartsenposten en klinieken plaatsvindt?

Deze bundel toont de worsteling van de medische wereld en van de rechtspraktijk met één van de oudste principes waaraan artsen zijn gebonden. Dat is echter óók een principe dat – zoals een arts-jurist in een interview zegt – dagelijks wel ergens wordt geschonden. Deze bundel laat zien dat artsen onder druk van een veranderende samenleving het medisch beroepsgeheim beetje bij beetje prijsgeven – met alle gevolgen voor het vertrouwen dat patiënten in de zorg hebben.

212 pagina’s Prijs: € 24,95 (er worden geen verzendkosten in rekening gebracht) ISBN 978-90-78709-183

Klik hier om het boek te bestellen via Celsus juridische uitgeverij.