Rechtbank Amsterdam veroordeelt aannemer tot betaling van een geldboete wegens schuld aan het overlijden van een man wiens auto op 20 december 2007 werd geraakt door een zware stalen plank die uit een hijskraan viel bij de aanleg van de Noord-Zuidlijn

Rechtbank Amsterdam 27 februari 2013, ECLI:NL:RBAMS:2013:1730

Essentie

De rechtbank Amsterdam veroordeelt een aannemer tot betaling van een geldboete wegens schuld aan het overlijden van een man wiens auto op 20 december 2007 werd geraakt door een zware stalen plank die uit een hijskraan viel bij de aanleg van de Noord-Zuidlijn. De kraanmachinist en zijn helper spreekt de rechtbank vrij. Zij waren er door hun werkgever niet op gewezen dat zij bij het hijsen van de plank meer veiligheidsnormen in acht moesten nemen dan gebruikelijk. Hun werkgever had het geven van voldoende instructies nagelaten doordat zij zich er ten onrechte niet van had vergewist dat voor de uitvoering van de werkzaamheden, nabij een drukke verkeersweg, deze bijzondere normen golden. Zouden de normen zijn gehanteerd, dan zou het ongeval hoogst waarschijnlijk niet hebben plaatsgevonden.

Feiten

De rechtbank gaat op grond van de wettige bewijsmiddelen van de volgende feiten en omstandigheden uit.

Vanaf vrijdag 14 december 2007 ging vennootschap 1 in opdracht van vennootschap 2 (tot 1 januari 2007 vennootschap 3) als onderaannemer aan het werk bij het deelproject van de Noord/Zuidlijn langs de Nieuwe Leeuwarderweg te Amsterdam waar een tunnel werd aangelegd.

De opdracht voor vennootschap 1 was om de in de grond aanwezige tijdelijke damwanden van 18 meter te trekken. Voor dit deelproject heeft vennootschap 1 een hijskraan en twee man personeel, te weten de machinist van de kraan persoon 4 (de machinist) en de heibaas persoon 5, ingezet.

Na het trekken van ongeveer 80 damwanden, ging het op 20 december 2007 omstreeks 15:15 uur mis. Op dat moment viel een gehesen damwand uit de hijskraan op een op de Nieuwe Leeuwarderweg rijdende auto met daarin persoon 3. Persoon 3 liep dermate ernstig schedel- en hersenletsel op dat hij aan de gevolgen daarvan ter plekke is overleden.

Uit het werkplan In-situtunnel Noord/Zuidlijn van 12 november 2007: “werkplan trekken tijdelijke damwanden en bewerken permanente dam- en combiwanden” dat is opgesteld door vennootschap 2, blijkt dat het vallen van stalen damwanden op die voor het verkeer openstaande weg als één van de risico’s is onderkend: ‘Bij het verwijderen van de stalen damwandplanken bestaat het gevaar dat de planken tijdens het trekken, hijsen en strijken vallen. De Nieuwe Leeuwarderweg ligt binnen het valbereik van de damwandplanken.’

Om dit risico in te perken dienden volgens genoemd werkplan de volgende maatregelen te worden genomen bij het hijsen/trekken van de damwanden:

‘Allereerst wordt het trilblok op de dubbele plank geplaatst. Daarna worden de bevestigingsmiddelen (hijsstroppen) door twee hijsgaten (zie bijlage 5) aangekoppeld waarmee de plank gehesen kan worden. De bevestigingsmiddelen zitten aan een apart hijsdraad, los van het trilblok. De dubbele damwandplank wordt nu omhoog getrild totdat deze volledig loskomt uit het slot. De hijsdraad met de bevestigingsmiddelen wordt nu op spanning gebracht. Hierna wordt het trilblok van de dubbele plank afgehaald. De hijsdraad met de bevestigingsmiddelen strijkt vervolgens de plank.’

In bijlage 5, de hijsconfiguratie, is door vennootschap 2 getekend hoe de dubbele hijsstrop verbonden dient te worden aan de hijslier. Tevens werd in de hijsconfiguratie aangegeven dat de afstand van de bovenkant van het hijsgat tot bovenkant plank (het zogenoemde ‘vlees’) minimaal 1,2 maal de diameter van het hijsgat moet zijn. Vennootschap 1 was hier samen met vennootschap 2 verantwoordelijk voor.

De machinist en de heibaas wisten niet dat voor de deelprojecten van de Noord/Zuidlijn, waaronder het onderhavige project, werkplannen waren opgesteld. Aan beiden was niet meer verteld dan dat zij de damwanden eruit moesten trekken, maar niet hoe dat moest gebeuren. Het hijsen en trekken van alle damwanden, inclusief de gevallen damwand, heeft ook niet overeenkomstig het werkplan 2007 plaatsgevonden. Bij het hijsen van de damwandplanken is enkel gebruik gemaakt van één enkele hijsstrop. Verder is de hoeveelheid staal op het oog geschat waarbij de heibaas ongeveer 2 centimeter vlees afdoende vond. Dit was de gebruikelijke manier waarop door de machinist en de heibaas werd gewerkt.

De wijze waarop door de machinist en de heibaas uitvoering werd gegeven aan de werkzaamheden was op dat moment in de branche gebruikelijk. Deze werkwijze werd ook door vennootschap 1 onderschreven.

Dat de damwand is gevallen komt doordat de rand van het hijsgat is uitgebroken door overbelasting. Het breukvlak van het gebruikte hijsgat was 19.66 mm x 11.94 mm groot. Hieruit volgt dat de maximale afschuifkracht bij een breuk ongeveer 10.800 kg moet hebben bedragen. De damwandplank had een gewicht van ongeveer 3.500 kilo. Indien sprake was geweest van een statische hijsbelasting van ongeveer 3.500 kilogramkracht op de rand van dit hijsgat, zou dit niet tot een breuk hebben geleid.

Kern van de zaak

Waar het volgens de rechtbank in de kern in deze zaak om draait is de vraag of de dood van persoon 3 aan de schuld van vennootschap 1 is te wijten nu zij heeft toegestaan dat haar werknemers op de in de branche gebruikelijke wijze hebben gewerkt en heeft nagelaten haar werknemers te instrueren om te werken conform de in het werkplan 2007 vastgelegde werkwijze.

Nu de rechtbank de machinist en de heibaas, aan wie beiden eveneens de dood door schuld is ten laste gelegd, zal vrijspreken, zal de rechtbank de door de officier van justitie en de raadsman gevoerde betogen met betrekking tot het medeplegen en de specifieke handelingen van die machinist en de heibaas buiten beschouwing laten.

Standpunt Openbaar Ministerie

De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat het primair aan verdachte ten laste gelegde feit kan worden bewezen en argumenteert dit - zakelijk weergegeven - als volgt.

De schuld van vennootschap 1 dient te worden afgeleid uit een samenstel van de rechtspersoon zelf toe te rekenen gedragingen waarbij de eigen besluitvorming en eigen invulling van geven van instructie en houden van toezicht op eigen werknemers centraal staat.

Vanuit vennootschap 1 is aan haar werknemers op geen enkele wijze instructie gegeven over hoe de damwandplanken dienden te worden getrokken. Daarbij is vanuit vennootschap 1 op geen enkele wijze inspanning verricht om te achterhalen of er sprake was van een werkplan en waar dit kon worden verkregen. Vennootschap 1 wist van eerdere werkplannen met de instructies omtrent de dubbele strop/dubbele gaten en het vlees boven deze gaten. Vennootschap 1 wist of althans kon weten van het belang van dubbele stroppen. Vennootschap 1 wist van de gevaarlijke situatie ter plaatse. Desondanks volgden er geen nadere instructies richting haar werknemers en volgde er ook geen nauwgezet toezicht. Hierdoor heeft vennootschap 1 niet de zorg betracht die van haar in redelijkheid mocht worden gevergd.

Standpunt verdediging

De verdediging stelt zich op het standpunt dat vennootschap 1 dient te worden vrijgesproken van de aan haar ten laste gelegde dood door schuld nu er geen aanmerkelijke schuld ten aanzien van haar werknemers bestaat die aan de rechtspersoon kan worden toegerekend en voert hiertoe - zakelijk weergegeven – het volgende aan.

Vast staat dat het werkplan 2007, zo het al bestond op het moment van het ongeval, niet bij vennootschap 1 bekend was. In plaats van het werkplan naar vennootschap 1 toe te sturen, zou het in de uitvoerderskeet zijn gelegd, een plek waar de machinist en de heibaas nooit kwamen. Doordat het werkplan niet naar vennootschap 1 was opgestuurd, werd door vennootschap 2 niet gewaarborgd dat de verantwoordelijken binnen vennootschap 1 er mee op de hoogte raakten en dienovereenkomstig instructies konden geven aan de uitvoerder en die op zijn beurt weer aan de machinist en de heibaas. Voorts is door vennootschap 2 ter plaatse ook geen aparte instructie gegeven, te weten door de verschillende uitvoerders van vennootschap 2 aan de machinist en de heibaas. In een dergelijk geval wordt dan – zoals te doen gebruikelijk is – teruggevallen op de algemeen aanvaarde veilige wijze van het trekken van een damwand, te weten met één hijsstrop in één hijsgat. Dat dit niet vreemd was, wordt ondersteund door het werkplan van 22 mei 2006 van een eerder deelproject van de Noord/Zuidlijn waaraan vennootschap 1 heeft meegewerkt, waarin juist werd voorgeschreven dat de damwanden dienden te worden getrokken met één hijsstrop.

Dat het trekken van damwanden met één strop als veilig en aanvaard kan worden beschouwd, wordt bevestigd door de deskundigen. Het gebruik van twee stroppen biedt geen enkele waarborg voor veiliger werken en er kan daarom niet worden gesteld dat het ongeluk in deze vorm dan niet zou zijn gebeurd. Niemand heeft dit ongeluk voorzien, aldus de verdediging.

Oordeel rechtbank

Voor beantwoording van de vraag of aan vennootschap 1 moet worden verweten dat zij zodanig onvoorzichtig, onachtzaam en/of nalatig te werk is gegaan dat het aan haar schuld is te wijten dat persoon 3 is komen te overlijden, onderwerpt de rechtbank het volgende aan een nadere beschouwing.

1. Was vennootschap 1 bekend met het werkplan 2007?
2. Had vennootschap 1 de verplichting om de voorschriften uit het werkplan 2007 te kennen en conform deze voorschriften te werken?
3. Was het ongeluk voorkomen als conform het werkplan 2007 was gewerkt?
4. Valt het verwijderen van de damwanden op de wijze zoals dit heeft plaatsgevonden onder de verantwoordelijkheid van vennootschap 1?
5. Welk verwijt levert het niet werken conform de in het werkplan 2007 vastgelegde normen op?

Was vennootschap 1 bekend met het werkplan 2007?

Tussen de hoofdaannemer vennootschap 2 en onderaannemer vennootschap 1 is op 2 november 2005 een overeenkomst gesloten, waarbij vennootschap 2 aan vennootschap 1 de opdracht gaf tot het uitvoeren van werkzaamheden bij het project Noord/Zuidlijn, In-Situtunnel te Amsterdam, zoals het trekken van palen, het aanbrengen van stalen damwanden, combiwanden en buispalen e.e.a. conform de bijgevoegde specificatie en besteksspecificaties. Uit de bijgevoegde specificatie blijkt dat onderaannemer vennootschap 1 zorgde diende te dragen voor het verstrekken van onder andere werkplannen. Bij brief van 23 november 2005 van vennootschap 2 werd op verzoek van vennootschap 1 dit gewijzigd en werd vennootschap 2 zelf verantwoordelijk voor het verstrekken van werkplannen.

In het dossier bevinden zich verschillende werkplannen die zijn opgesteld door vennootschap 2 voor de werkzaamheden die door vennootschap 1 zijn verricht voorafgaande aan het deelproject ‘trekken damwanden 2007’. In deze verschillende werkplannen wordt bij het hijsen van damwanden en/of buispalen geschreven over het risico dat een plank/buispaal tijdens het hijsen en positioneren kan vallen en dat wegen, bruggen en kanalen binnen het valbereik liggen. Daarnaast blijkt uit deze verschillende werkplannen dat bij die verschillende deelprojecten damwandplanken werden toegepast die 18 meter of langer waren en dat als maatregel om het risico op vallen van een damwandplank te voorkomen, de damwanden moesten worden voorzien van twee hijsgaten, dat door beide hijsgaten een hijsstrop diende te worden geplaatst en dat de hijsstroppen door middel van een tweesprong dienden te worden verbonden met de hijslier van de kraan, mede aangegeven in de hijsconfiguratie waarbij was vermeld dat het vlees boven het hijsgat minimaal 1,2 maal de diameter van het hijsgat diende te zijn.

Al deze werkplannen werden naar vennootschap 1 opgestuurd, gericht aan persoon 6, de functie bij vennootschap 1, of aan persoon 7, de functie bij vennootschap 1, en waren ook bij vennootschap 1 bekend. Vervolgens werden de werkplannen door de werkvoorbereiders en via de uitvoerders bij het grondpersoneel onder de aandacht gebracht.

Uit de verklaringen van persoon 8, functie bij vennootschap 2, en persoon 7, functie bij vennootschap 1, blijkt dat het werkplan 2007 niet op de gebruikelijke wijze naar vennootschap 1 is opgestuurd. De rechtbank gaat er daarom vanuit dat vennootschap 1 voorafgaande aan het starten van de onderwerpelijke werkzaamheden niet via de gebruikelijke route in het bezit is geraakt van het werkplan 2007. persoon 8 heeft verklaard dat hij het werkplan voor aanvang van de onderwerpelijke werkzaamheden heeft neergelegd in de bouwkeet, opdat de functie van vennootschap 1, persoon 6, hiervan zou kennisnemen. persoon 6 heeft verklaard dat hij het werkplan niet kende en het niet in de keet heeft gezien. De rechtbank leidt hieruit af dat vennootschap 1 het werkplan 2007 niet kende.

Door de verdediging is ter terechtzitting van 13 februari 2013 geopperd dat, nu vennootschap 1 voorafgaande aan de werkzaamheden het werkplan 2007 nooit heeft ontvangen, het werkplan 2007 mogelijk pas is opgesteld na het ongeval van 20 december 2007. De rechtbank acht dit niet aannemelijk en overweegt hiertoe als volgt.

Dit werkplan maakte deel uit van een veel groter geheel, te weten het gehele project Noord/Zuidlijn. In dit gehele project zijn alle veiligheidsaspecten van ieder onderdeel in kaart gebracht om maatregelen te nemen om mogelijke risico’s die kunnen ontstaan ten tijde van de aanleg van de Noord/Zuidlijn te voorkomen. Zonder werkplan mocht van de opdrachtgever van het Noord/Zuidlijn-project ook niet worden gewerkt. Daarnaast blijkt uit de eerste pagina van het werkplan 2007 dat dit is getekend op 12 november 2007. Voorts heeft de rechtbank geen reden te twijfelen aan de verklaring van persoon 8 dat het werkplan 2007, ook al was dit niet gebruikelijk, in de uitvoerderskeet voor aanvang van de werkzaamheden was neergelegd. Uit de omstandigheid dat door de uitvoerders van vennootschap 2 niet werd gecontroleerd of conform het werkplan 2007 werd gewerkt, kan niet worden aangenomen dat het werkplan niet bestond. Hieruit kan hoogstens volgen dat vennootschap 2 niet gecontroleerd heeft of conform het werkplan is gewerkt.

Had vennootschap 1 de verplichting om de voorschriften uit het werkplan 2007 te kennen en conform deze voorschriften te werken?

Uit het werkplan 2007, maar ook uit de eerdere werkplannen die vennootschap 1 en vennootschap 2 overeen zijn gekomen, blijkt dat in deze werkplannen concrete aanwijzingen worden gegeven voor onder meer de uitvoering volgens de in het bestek gestelde eisen. Ook wordt in deze werkplannen inzichtelijk gemaakt hoe de veiligheid van personeel en derden per project wordt gewaarborgd. Uit de risicoanalyses die te vinden zijn in deze werkplannen en de concrete voorschriften die in dat verband worden gegeven volgt dat voor het garanderen van de veiligheid de aanwijzingen in een werkplan van belang zijn.

Het is de rechtbank uit het dossier en ter terechtzitting genoegzaam gebleken dat de opdrachtgever van de aanleg van het tunnelproject en de hoofdaannemer van dit veelomvattende project de verschillende, aan de uitvoering van dit werk klevende risico’s onder ogen hebben gezien en daarbij een meeromvattend veiligheidsplan hebben gemaakt om deze risico’s te voorkomen. Het is dan van groot belang dat elke bij de uitvoering van het werk betrokken partij zich aan de binnen zijn verantwoordelijkheid liggende onderdelen van dat veiligheidsplan houdt.

De uitvoerder en/of werkvoorbereider van vennootschap 1 had(den) naar aanleiding van de eerder ontvangen werkplannen al de ervaring dat binnen het Noord/Zuidlijnproject bijzondere eisen konden worden gesteld aan de wijze waarop het werk diende te worden uitgevoerd. Dit wordt eveneens bevestigd door de verklaring van de machinist dat hij bij de werkzaamheden van een eerder deelproject van de Noord/Zuidlijn achter het Centraal Station van Amsterdam op aanwijzing van de functie persoon 6 met dubbele stroppen en dubbele gaten moest werken en dat ook daadwerkelijk conform die afspraken werd gewerkt. Persoon 6 heeft zelf ook verklaard dat hij in diverse werkplannen had gezien dat er met twee hijsgaten, een dubbele hijsstrop en minimaal 1,2 maal de diameter aan vlees boven het hijsgat gewerkt diende te worden en dat hij de werknemers die het werk moesten uitvoeren ook zo had geïnstrueerd.

Door de verdediging is nog opgeworpen dat vennootschap 1 juist niet naar aanleiding van de eerder ontvangen werkplannen van de eerder uitgevoerde deelprojecten van de Noord/Zuidlijn kon vermoeden dat er mogelijk strengere eisen aan het trekken van damwanden werden gesteld, nu uit een werkplan van mei 2006 blijkt dat daar voor het trekken van damwanden met één hijsgat en één hijsstrop moest worden gewerkt. Hierdoor was het voor vennootschap 1 niet vreemd dat er ook voor dit deelproject, voor zover haar bekend, geen specifieke eisen aan de werkwijze werden gesteld. Dit verweer verwerpt de rechtbank, nu uit het dossier blijkt dat bij het deelproject waarop dat werkplan van mei 2006 betrekking heeft, aanzienlijk kortere damwanden werden getrokken, te weten van 6,5 meter, dan in het onderhavige deelproject, waar damwanden werden getrokken van 18 meter. Daardoor was het risico dat die damwanden van 6,5 meter mogelijk terecht konden komen op een voor het verkeer openstaande weg aanzienlijk kleiner. Het was voor persoon 6, die op 14 december 2007 bij de start van de werkzaamheden van de machinist en de heibaas ter plaatse aanwezig was, duidelijk dat de onderhavige werkzaamheden zeer dicht langs een voor het verkeer openstaande weg plaatsvonden en dat deze weg, de Nieuwe Leeuwarderweg, daardoor binnen het valbereik van een damwand zou liggen.

Gelet hierop en gelet op het belang dat aan een werkplan moet worden gehecht, had naar het oordeel van de rechtbank een professionele partij als vennootschap 1 zelfstandig bij vennootschap 2 moeten nagaan of er een werkplan aanwezig was alvorens met de werkzaamheden te starten. Uit het voorgaande vloeit eveneens voort dat vennootschap 1 in beginsel het werk had moeten uitvoeren overeenkomstig de voorschriften van het werkplan. Daarop is slechts die uitzondering denkbaar dat zij van het werkplan uitsluitend met toestemming van haar opdrachtgever zou mogen afwijken. Die toestemming heeft zij echter niet gevraagd, laat staan verkregen.

Was het ongeluk voorkomen als conform het werkplan 2007 was gewerkt?

Door te werken conform de combinatie van de in het werkplan genoemde voorschriften, te weten genoeg vlees en een dubbele hijsstrop, had het ongeluk naar alle waarschijnlijkheid kunnen worden voorkomen. De rechtbank gaat hierbij voorbij aan de conclusies van de deskundigen persoon 9 en persoon 10, die hebben verklaard dat bij gebruikmaking van twee hijsgaten/hijsstroppen niet valt te zeggen of de doorbraak van de damwand niet zou hebben plaatsgevonden, nu zij bij hun conclusie uitgingen van de toen aanwezige hoeveelheid vlees, te weten minder vlees dan de voorgeschreven 1,2 diameter van het hijsgat en in casu zelfs van maar ongeveer 2 centimeter vlees. In het rapport ‘onderzoek naar de oorzaak van het falen van een damwand’, is opgenomen dat indien beide hijsgaten de damwand hadden gedragen er waarschijnlijk geen probleem was gerezen. In het bijzonder omdat indien de machinist en de heibaas conform het werkplan hadden gewerkt er ook meer vlees boven het hijsgat van de fatale damwand had gezeten, krijgt deze conclusie van het rapport nog meer gewicht.

Valt het verwijderen van de damwanden op de wijze zoals dit heeft plaatsgevonden onder de verantwoordelijkheid van vennootschap 1?

Voor de beantwoording van de vraag of vennootschap 1 in strafrechtelijke zin verantwoordelijk is voor de wijze waarop haar personeel te werk is gegaan, is beslissend dat vennootschap 1 het zelf in de hand had hoe werd gewerkt, namelijk al dan niet volgens de normen van het werkplan 2007. De machinist en heibaas waren bij vennootschap 1 in dienst ten tijde van ongeval, zij waren ten behoeve van vennootschap 1 aan het werk en zij waren gewoon om overeenkomstig de door vennootschap 1 via haar uitvoerder aan hen gegeven instructies de werkzaamheden uit te voeren. Verder kan worden vastgesteld dat zij op de binnen vennootschap 1 gebruikelijke wijze hebben gehandeld.

Onder deze omstandigheden kan het vennootschap 1 worden aangerekend dat zij zich niet op de hoogte heeft gesteld van het werkplan 2007, dat zij de machinist en heibaas niet van de in het werkplan gestelde voorschriften op de hoogte heeft gesteld en dat de werkzaamheden dan ook niet conform deze instructie zijn uitgevoerd.

Welk verwijt levert het niet werken conform de in het werkplan 2007 vastgelegde normen op?

Uit het hiervoorstaande blijkt naar het oordeel van de rechtbank genoegzaam dat bij de uitvoering van de verschillende deelprojecten van de Noord/Zuidlijn het risico bestond dat damwanden zouden vallen en op voor het verkeer openstaande wegen zouden terechtkomen, met alle verdere risico’s van dien. Ook in het onderhavige deelproject was het, anders dan door de verdediging gesteld, voorzienbaar dat een damwand van 18 meter op de Nieuwe Leeuwarderweg, en daardoor ook op een passerende auto, kon vallen. Dit risico is immers in het werkplan specifiek beschreven.

Om de risico’s gedurende de werkzaamheden aan de Noord/Zuidlijn te ondervangen werden door de opdrachtgever onder andere strengere eisen dan gebruikelijk gesteld aan de werkzaamheden met betrekking tot damwanden langer dan 18 meter. Immers, het hijsen aan een hijsgat en gebruikmaking van ongeveer 2 cm aan vlees boven het hijsgat was ten tijde van het ongeval niet ongebruikelijk in de branche. De maatregelen die in het werkplan worden voorgeschreven strekken derhalve verder dan de op dat moment gebruikelijke norm. Anders dan door de verdediging gesteld, wordt met het terzijde schuiven van het werkplan 2007 een zwaarwichtige norm overschreden nu dit plan beoogt de veiligheidseis van de werkplaats en de omgeving hiervan te waarborgen.

De rechtbank concludeert hieruit dat de opdrachtgever bij dit project doelbewust voor deze afwijking van de gebruikelijke norm heeft gekozen opdat daarmee de veiligheid afdoende kon worden gegarandeerd en afgezien kon worden van andere veiligheidsmaatregelen (zoals het afsluiten voor het verkeer van de nabijgelegen openbare weg).

Door de verdediging is aangevoerd dat de in het werkplan omschreven werkwijze niet werkbaar was en dat ook uit de verklaringen van de deskundigen blijkt dat het hijsen van een damwand van 3.500 kg met één strop gebruikelijk was en dat het hijsen met twee hijsstroppen niet per definitie veiliger is. Daarnaast heeft de verdediging aangevoerd dat het 1,2 maal de diameter aan vlees boven het hijsgat niet werkbaar was nu de diameter van een rechthoekig gat niet gemeten kan worden, iets wat ook door de deskundigen is bevestigd.

Dit verweer gaat niet op, omdat uit de door de deskundigen gegeven zienswijze niet blijkt dat werken volgens de voorgeschreven werkwijze niet mogelijk was en omdat, zoals hiervoor al is overwogen, het aan vennootschap 1 was om, indien zij de voorgeschreven methode onwerkbaar vond, van haar opdrachtgever toestemming te verkrijgen hiervan af te wijken.

De rechtbank acht het aanmerkelijk onachtzaam van vennootschap 1 dat zij niet zelfstandig is nagegaan of er een werkplan was voor dit deelproject. De werknemers van vennootschap 1 zijn vervolgens aan het werk gegaan zonder dat is verzekerd dat overeenkomstig de specifieke veiligheidsvoorschriften werd gewerkt. Als gevolg hiervan hebben de machinist en de heibaas, uit hoofde van hun dienstbetrekking bij vennootschap 1, damwanden gehesen, wat past in de normale bedrijfsvoering van vennootschap 1 en wat vennootschap 1 dienstig is geweest in het door haar uitgeoefende bedrijf. Zij hebben die damwanden gehesen door middel van één hijsstrop door één hijsgat en daarbij niet de minimale hoeveelheid van 1,2 maal de diameter vlees boven het hijsgat in acht genomen. Deze gedraging lag in de sfeer van de rechtspersoon.

Nu uit het onderzoek blijkt dat juist een combinatie van genoeg vlees en het hijsen met twee hijsgaten/hijsstroppen zoals omschreven in het werkplan 2007 het ongeluk naar alle waarschijnlijkheid had kunnen voorkomen, acht de rechtbank bewezen dat de dood van persoon 3 aan vennootschap 1 is te wijten, nu zij zich niet heeft vergewist van het werkplan waardoor zij haar werknemers niet heeft geïnstrueerd dat zij met dubbele hijsgaten, een dubbele strop en voldoende vlees boven de hijsgaten moesten werken.

Uit het voorgaande volgt dat gesproken kan worden van aanmerkelijke onachtzaamheid. Het is naar het oordeel van de rechtbank onaanvaardbaar dat bij de uitvoering van een werk als het onderhavige, waarbij voorschriften zijn opgesteld om zoveel als mogelijk onder andere het risico te beperken dat zich in deze zaak heeft gerealiseerd, een onderaannemer zich niet aan die voorschriften houdt, uitsluitend doordat deze onderaannemer geen moeite heeft gedaan om zich ervan te vergewissen volgens welke voorschriften zij moest werken.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een geldboete van € 15.000.

Lees hier de volledige uitspraak.

Tot welk moment kan een verdachte schriftelijk onderzoekswensen aan de rechter-commissaris kenbaar maken, als bedoeld in artikel 183 lid 1 Sv?

Rechtbank Den Haag 13 augustus 2013, ECLI:NL:RBDHA:2013:11349

De verdachte heeft de rechter-commissaris op 6 juni 2013 schriftelijk verzocht aanvullende onderzoekshandelingen te verrichten. De rechter-commissaris heeft bij beschikking van 17 juni 2013 dit verzoek afgewezen.

Ten aanzien van de ontvankelijkheid van verdachte in zijn bezwaar overweegt de rechtbank als volgt.

Ingevolge artikel 183 lid 1 Sv kan de verdachte in het kader van een uit hoofde van de artikelen 181 of 182 lid 7 Sv ingesteld onderzoek, schriftelijk wensen tot onderzoek kenbaar maken aan de rechter-commissaris. Op grond van het derde lid kan de verdachte binnen veertien dagen een bezwaarschrift indienen bij de rechtbank, indien de rechter-commissaris weigert de door de verdachte gewenste onderzoekshandelingen te verrichten.

Ingevolge artikel 238 lid 2 Sv stelt de officier van justitie die voornemens is de verdachte te dagvaarden terwijl de rechter-commissaris nog onderzoekshandelingen verricht, de rechter-commissaris hiervan zo spoedig mogelijk in kennis. De rechter-commissaris kan, zo nodig na de officier van justitie en de verdachte of diens raadsman te hebben gehoord, het onderzoek beëindigen. Indien hij het onderzoek voortzet, doet hij een proces-verbaal in het dossier opnemen met de mededeling dat het onderzoek uit hoofde van deze Titel nog niet is afgerond.

Volgens de Memorie van Toelichting bij de Wet versterking positie rechter-commissaris (Kamerstukken II 2009-2010, 32 177, nr. 3, p. 17) komt een einde aan het vooronderzoek door het uitbrengen van de dagvaarding. Er is dan behoefte aan een “verkeersregel” voor de situatie dat de rechter-commissaris de onderzoekshandelingen nog niet heeft afgerond. Artikel 238 Sv moet in dat verband aldus worden uitgelegd “ dat op het moment dat de officier voornemens is de dagvaarding uit te brengen de rechter-commissaris zijn onderzoek beëindigt, tenzij dit op zeer korte termijn kan worden afgerond. Bij de beëindiging kan de rechter-commissaris tevens de opdracht geven aan de officier van justitie, om een proces-verbaal van zijn hand in het dossier te doen opnemen, waarin wordt vermeld dat de rechter-commissaris zijn onderzoekshandelingen nog niet heeft afgerond. De zittingsrechter heeft in dat laatste geval de mogelijkheid om via artikel 316 Sv de rechter-commissaris de onderzoekshandelingen alsnog te laten voltooien.”

De rechtbank overweegt dat in de wet niet expliciet is bepaald tot welk tijdstip een verdachte schriftelijk onderzoekswensen aan de rechter-commissaris kenbaar kan maken, als bedoeld in artikel 183 lid 1 Sv. Dit kan naar het oordeel van de rechtbank wel worden afgeleid uit het stelsel van de wet en de wetsgeschiedenis, zoals hiervoor weergegeven. Daaruit blijkt dat het vooronderzoek van de rechter-commissaris in beginsel eindigt door het uitbrengen van de dagvaarding, behoudens de via artikel 238 lid 2 Sv aan de rechter-commissaris gegeven mogelijkheid om desgewenst reeds aangevangen onderzoekshandelingen op zeer korte termijn af te ronden. De wet biedt de rechter-commissaris geen ruimte om na het uitbrengen van de dagvaarding nieuw onderzoek te verrichten, tenzij de zittingsrechter hem daartoe op grond van artikel 316 Sv opdracht geeft. Dit betekent dat indien verdachte na het uitbrengen van de dagvaarding nog onderzoekswensen heeft, hij deze dient te richten aan de zittingsrechter en niet aan de rechter-commissaris.

In strijd met het voorgaande heeft verdachte de onderhavige onderzoekswensen op 6 juni 2013 bij de rechter-commissaris ingediend, terwijl reeds daarvóór, op 29 mei 2013, de dagvaarding voor de zitting van 21 juni 2013 aan verdachte in persoon was uitgereikt. Dit betekent dat de rechter-commissaris het door verdachte gewenste onderzoek niet zonder opdracht van de zittingsrechter zal kunnen verrichten. Dientengevolge heeft verdachte geen belang bij een beschikking op het bezwaarschrift, gericht tegen de afwijzende beschikking van de rechter-commissaris. Op deze grond zal de rechtbank verdachte niet-ontvankelijk verklaren in zijn bezwaar.

Aan het voorgaande kan niet afdoen dat verdachte tevens een bezwaarschrift tegen de dagvaarding heeft ingediend (bij beschikking van 4 juli 2013 afgewezen). Uit het stelsel van de wet blijkt dat het vooronderzoek moet eindigen door het uitbrengen van de dagvaarding. Wat het lot van die dagvaarding daarna is, is dan niet meer van belang.

De rechtbank verklaart verdachte niet-ontvankelijk in zijn bezwaar.

Lees hier de volledige uitspraak.

Integrale vrijspraak valsheid in geschrifte en (poging tot) oplichting

Rechtbank Limburg 10 september 2013, ECLI:NL:RBLIM:2013:5357

Verdenking

De verdenking komt er op neer dat de verdachte:

Feit 1: in de periode van 9 juni 2006 tot en met 3 juli 2006 samen met (een) ander(en) valsheid in geschrifte heeft gepleegd, door brieven te vervalsen of valselijk op te maken.

Feit 2: in voornoemde periode samen met (een) ander(en) de gemeente Maastricht heeft opgelicht dan wel heeft geprobeerd om de gemeente Maastricht op te lichten.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie acht op grond van de door hem in het requisitoir weergegeven bewijsmiddelen wettig en overtuigend bewezen dat verdachte de onder 1 en 2 primair tenlastegelegde feiten heeft begaan.

Standpunt van de verdediging

De raadsman van verdachte heeft vrijspraak bepleit. Hij heeft daartoe allereerst aangevoerd dat niet kan worden vastgesteld dat medeverdachte 1 géén retentierecht heeft op het schip “naam schip”. Daarom kan ook niet worden bewezen dat de brief waarin dit recht wordt geclaimd en die door verdachte is ondertekend vals is en kan ook niet worden bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan valsheid in geschrifte en/of (poging) tot oplichting.

Mocht de rechtbank toch oordelen dat er geen retentierecht was, dan kan in ieder geval niet worden bewezen dat verdachte wist dat dit recht niet bestond. Daarom kan ook niet worden bewezen dat hij opzet had op het valselijk opmaken van de door hem ondertekende brief waarin het retentierecht werd geclaimd. Verdachte dient ook daarom te worden vrijgesproken van de onder 1 en 2 tenlastegelegde feiten.

Oordeel van de rechtbank

Feit 1

Uit het dossier kan worden opgemaakt dat van oktober 2000 tot februari 2007 bij scheepswerf naam 1 te Maastricht een schip heeft gelegen, genaamd de naam schip. Dit schip was eigendom van naam 2 en werd door de eigenaar van de scheepswerf (de medeverdachte 1) gebruikt als huisvestiging voor Poolse en Roemeense medewerkers van de werf. In 2002 en 2004 heeft de gemeente Maastricht aan naam 2 een aantal dwangsommen opgelegd wegens (o.a.) overtreding van bepaalde regels van het bestemmingsplan. In september 2005 wilde de gemeende het schip laten veilen ter inning van de verbeurde dwangsommen. Medeverdachte 1 heeft deze veiling weten tegen te houden door te stellen dat zij een retentierecht op het schip had. medeverdachte 1 heeft dit aan de gemeente kenbaar gemaakt in een brief van 9 juni 2006 en kort daarop in nog twee andere brieven van 3 juli 2006. Uit gegevens van de kamer van koophandel blijkt dat medeverdachte 1 van 2000 tot 2004 bestuurd werd door bestuurder medeverdachte. Van 2004 tot 2007 werd de BV bestuurd door medeverdachte 2.

Bij vonnis van heden in de zaak van de medeverdachte 1 heeft de rechtbank beslist dat er van een retentierecht van medeverdachte 1 op het schip “naam schip” geen sprake is geweest. De brieven van 9 juni 2006 (1x) en 3 juli 2006 (2x) van medeverdachte 1 gericht aan de gemeente Maastricht, waarin dit retentierecht wordt gepretendeerd, zijn dus valselijk opgemaakt.

Onder alle drie de brieven staat: “verdachte i.o. medeverdachte 2”. Tevens staat onder de brieven van 3 juli 2006 een paraaf en onder de brief van 9 juni 2006 een handtekening. Verdachte heeft erkend de brief van 9 juni 2006 te hebben ondertekend, de andere twee brieven zijn hem onbekend. De paraaf onder die brieven is niet van hem.

Bij zijn verhoor op 17 december 2009 heeft verdachte verklaard dat hij op verzoek van bestuurder medeverdachte, de man achter medeverdachte 1, naar de “naam schip” is gegaan omdat er problemen zouden zijn. Daar aangekomen ontmoette hij naam 5, de secretaris van bestuurder medeverdachte, die hem een aantal stukken overhandigde betreffende een retentierecht op de “naam schip”. Daarbij was de betreffende brief. Omdat bestuurder medeverdachte en medeverdachte 2 niet beschikbaar waren om de brief te ondertekenen was het verzoek aan verdachte om dat te doen. Verdachte heeft dat toen gedaan, niet wetende wat de strekking van die brief was.

Op 11 april 2013 is getuige 1, een oud werkneemster van medeverdachte 1, gehoord. Zij vertelde dat verdachte zich op de werf van medeverdachte 1 bezig hield met kwesties als milieuvergunningen. De personen die het voor het zeggen hadden waren bestuurder medeverdachte, ene naam 3 en mw. naam 4. naam 5 was de rechterhand van bestuurder medeverdachte en de administratie werd door de getuige verzorgd.

Op 14 december 2012 is getuige 2, ook werkzaam geweest op de werf, gehoord. Deze heeft met betrekking tot de positie van verdachte binnen medeverdachte 1 een nagenoeg gelijkluidende verklaring afgelegd.

Uit deze getuigenverklaringen volgt naar het oordeel van de rechtbank in ieder geval dat de verdachte zich niet binnen de leiding van de onderneming bevond en evenmin betrokken was bij financiële kwesties. Daarom kan niet zonder meer gezegd worden dat het verhaal van verdachte, dat hij de strekking van de brief niet begreep, onjuist is. En zou hij al weten dat door middel van de brief een preferente vordering op de “naam schip” zou worden geclaimd, dan staat daarmee nog niet vast dat hij ook wist dat die claim nergens op was gebaseerd. verdachte had op dergelijke kwesties immers geen zicht, althans dat blijkt in ieder geval niet uit het dossier. Tenslotte zijn de omstandigheden waaronder hem gevraagd werd de brief te ondertekenen niet zo merkwaardig dat de verdachte zich eerst zou hebben moeten overtuigen van de juistheid van de inhoud ervan, alvorens hij mocht tekenen.

Het vorenstaande brengt de rechtbank tot de conclusie dat bij verdachte de opzet heeft ontbroken om valselijk de brief van 9 juni 2006 op te maken.

De vraag of verdachte de brieven van 3 juli 2006 wel heeft ondertekend kan in het midden blijven nu, indien de vraag al bevestigend beantwoord zou kunnen worden, ook dan de opzet op het valselijk opmaken van deze brieven niet bewezen zou kunnen worden om de redenen die hiervoor besproken zijn. Verdachte zal daarom worden vrijgesproken.

Feit 2

Nu niet bewezen kan worden dat verdachte op de hoogte was van het feit dat er geen grondslag bestond voor het claimen van een retentierecht kan evenmin bewezen worden dat hij de gemeente Maastricht heeft opgelicht, althans dat heeft gepoogd, zoals hem onder feit 2 wordt verweten. Ook van dit feit dient verdachte te worden vrijgesproken.

Beslissing

De rechtbank spreekt verdachte vrij van de onder 1 en 2 tenlastegelegde feiten.

Lees hier de volledige uitspraak.

Verdachte en zijn twee medeverdachten worden veroordeeld voor valsheid in geschrift en het opzettelijk gebruik maken van valse geschriften, nauwe en bewuste samenwerking

Rechtbank Amsterdam 20 juni 2013, ECLI:NL:RBAMS:2013:5707

In maart 2010 komen bij de Fiod twee meldingen binnen van de Financial Intelligence Unit (FIU) van ongebruikelijke contante stortingen gedaan door verdachte in november 2007. Op 20 december 2007 heeft verdachte een woonhuis gekocht voor € 250.000 waarvan € 168.000 is gefinancierd door middel van een hypothecaire lening bij SNS bank en het restant middels twee tranches contant op de rekening van de notaris zijn gestort.

Deze contante stortingen zijn als verdacht aangemerkt omdat uit informatie van de Belastingdienst blijkt dat verdachte geen inkomen of vermogen heeft gehad in de voorgaande jaren. Daarom wordt naar de aankoop van de woning een onderzoek ingesteld. Uit dit onderzoek blijkt dat verdachte de hypotheek mede heeft gekregen op basis van een inkomensverklaring, waarin staat aangegeven dat verdachte een jaarinkomen van € 40.000,- geniet. Deze inkomensverklaring is ondertekend door verdachte en door de hypotheekadviseur A (tevens medeverdachte). Deze inkomensverklaring blijkt vals te zijn, nu verdachte in 2006 of 2007 geen jaarinkomen genoot van € 40.000.

Op 12 maart 2012 vindt er een doorzoeking plaats in de woning. In de woning wordt dan niet verdachte, maar de broer van verdachte, B (tevens medeverdachte), aangetroffen, alsmede de dochter van B. Tijdens de doorzoeking wordt tevens een agenda(hierna: agenda 2008) aangetroffen waarin aantekeningen met betrekking tot verdachte, een hypotheek en A staan geschreven. B heeft verklaard dat die agenda van hem is.

Omdat volgens B verdachte zou verblijven op de adres 2, vindt ook daar een doorzoeking plaats. Verdachte wordt daar aangetroffen. Tevens wordt in het souterrain een boksbeugel aangetroffen.

De vraag die ter beantwoording aan de rechtbank voorligt, luidt of verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan de valsheid in geschrifte en of hij dit samen met A en/of B heeft gedaan. Vervolgens ligt de vraag aan de rechtbank voor of verdachte ook, samen met A en/of B, opzettelijk gebruik heeft gemaakt van die valse stukken voor het aanvragen van een hypothecaire lening. Tot slot dient de rechtbank de vraag te beantwoorden of verdachte een boksbeugel voorhanden heeft gehad.

Standpunt Openbaar Ministerie

De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat bewezen kan worden dat verdachte samen met A en B de inkomensverklaring en het formulier ‘aanvraag hypotheek’ valselijk heeft opgemaakt en vervolgens opzettelijk gebruik heeft gemaakt van deze vervalste documenten ter verkrijging van een hypothecaire lening.

Voorts stelt de officier van justitie zich op het standpunt dat ook bewezen kan worden dat verdachte een boksbeugel voorhanden heeft gehad.

Standpunt verdediging

De verdediging stelt zich op het standpunt dat verdachte van zowel het onder feit 1 als feit 2 ten laste gelegde dient te worden vrijgesproken en overweegt daartoe als volgt.

Uit het dossier kan niet worden afgeleid dat verdachte op de hoogte was van het feit dat de betreffende stukken niet juist waren ingevuld, waarop vervolgens de hypotheek is aangevraagd. Iedere aanwijzing dat verdachte wist dat de hypotheekadviseur de documenten vals opmaakte, ontbreekt. Verdachte was op basis van de inlichtingen die de hypotheekadviseur aan hem verstrekte, in de veronderstelling dat hij een hypotheek kon krijgen op basis van een prognose van wat verdachte de komende jaren zou gaan verdienen met zijn rijschool. Verdachte heeft nooit aan de hypotheekadviseur verklaard dat zijn inkomen € 40.000, - was.

Verdachte heeft, zonder de documenten te hebben doorgelezen, maar op basis van vertrouwen en onder de begeleiding van zijn hypotheekadviseur, de documenten getekend. Verdachte heeft, door zo te handelen, geen (voorwaardelijk) opzet gehad op de gepleegde valsheid in geschrifte. Niet kan worden vastgesteld dat verdachte zich willens en wetens heeft blootgesteld aan de aanmerkelijke kans dat hij, door te handelen zoals zij heeft gedaan, meewerkte aan de valsheid in geschrifte en het gebruik maken van de valse stukken.

Ten aanzien van het aan verdachte onder feit 3 ten laste gelegde refereert de verdediging zich aan het oordeel van de rechtbank.

Oordeel rechtbank

Met de officier van justitie - maar anders dan de verdediging - is de rechtbank van oordeel dat verdachte zich samen met A en B heeft schuldig gemaakt aan valsheid in geschrifte en het vervolgens opzettelijk gebruik maken van die valse geschriften ter verkrijging van een hypothecaire lening. De rechtbank overweegt hiertoe als volgt.

Zowel het aanvraagformulier hypotheek als de inkomensverklaring, beide op naam van verdachte, zijn valselijk en in strijd met de waarheid opgemaakt, nu verdachte in die periode in het geheel geen inkomen genoot. Verdachte is pas in 2008 gestart met zijn bedrijf en voor zover de verdediging heeft bepleit dat medeverdachte A heeft verklaard dat hij de inkomensgegevens heeft gebaseerd op prognoses dan wel jaarcijfers, wordt dat door de rechtbank verworpen omdat die stukken destijds niet bestonden.

Deze valselijk opgemaakte documenten voor het verkrijgen van een hypothecaire lening met de adres 1 als onderpand, zijn ondertekend door verdachte en medeverdachte A.

Uit de getuigenverklaringen, de verklaring van verdachte en het notitieboekje van medeverdachte B, blijkt dat B zeer nauw betrokken is geweest bij het aankopen van de woning adres 1 te plaats en het aanvragen van de hypothecaire lening op naam van verdachte. Immers is het B geweest die voor en na de aankoop de woning meerdere malen heeft bezocht, is het B idee geweest om het huis te kopen en is verdachte via B bij A terechtgekomen. Verdachte heeft ook verklaard dat alle afspraken tussen hem en A door B werden gemaakt en dat B de hypothecaire lasten en de andere lasten van de woning betaalt. Daarnaast is B ook degene die belang had bij de woning, nu hij in die woning is aangetroffen en de dochter van B daar een kamer heeft. Daarnaast blijkt uit de aantekeningen in het notitieboekje van B, dat hij degene is geweest die naast de hypothecaire lening ook bij anderen geld heeft geleend voor de woning.

Onder voormeld samenstel van omstandigheden kan het naar het naar oordeel van de rechtbank, niet anders zijn dat B die woning voor zichzelf wilde kopen en dat B voor de financiering van die woning een vooropgezet plan heeft gemaakt om door middel van verdachte en valselijk opgemaakte stukken een hypothecaire lening te verkrijgen. De rechtbank grondt hier haar overtuiging ook op de uit de door B opgemaakte aantekeningen in zijn agenda 2008. De aantekening “hoe gedaan v. verdachte als start ondernemer v. hypo” sluit daarbij aan bij de door de rechtbank als ongeloofwaardig ter zijde geschoven verklaring van A, te weten dat A een inkomen heeft opgegeven op basis van prognoses en jaarcijfers. Verdachte was op dat moment geen startende ondernemer en beschikte dus helemaal niet over stukken waar A op doelt. Daarnaast wist B ook dat verdachte op dat moment geen werk had en dus ook geen inkomen genoot.

In dit samenstel is sprake van een nauwe en bewuste samenwerking geweest tussen A en B en was er sprake van een gezamenlijke uitvoering om via verdachte en valselijk opgemaakte documenten een hypothecaire lening te verkrijgen ter financiering van die woning.

Vervolgens dient de vraag te worden beantwoord of verdachte ook als medepleger kan worden aangemerkt nu verdachte de valselijk opgemaakte documenten heeft ondertekend. Alvorens die vraag kan worden beantwoord dient eerst de vraag te worden beantwoord of bewezen kan worden dat verdachte de opzet heeft gehad op het valselijk opmaken van die documenten en of verdachte ook het oogmerk heeft gehad op het gebruiken van die valselijk opgemaakte stukken als echt en onvervalst.

Voor bewezenverklaring van dat oogmerk is beslissend of de verdachte de bedoeling had de desbetreffende documenten te gebruiken of te doen gebruiken. Dat oogmerk kan dus bestaan ongeacht de vorm van opzet die ten aanzien van het valselijk opmaken wordt aangenomen.

Ten aanzien van de opzet op het valselijk opmaken, is de rechtbank - anders dan door de verdediging is gesteld - van oordeel dat verdachte door het tekenen van het aanvraagformulier hypotheek en de inkomensverklaring, voorwaardelijk opzet heeft gehad op het valselijk opmaken van die stukken. Immers heeft verdachte het aanvraagformulier hypotheek en de inkomensverklaring beide getekend, zonder die stukken van te voren door te lezen, terwijl hij op het moment van tekenen wist dat hij geen inkomen genoot. Het is een feit van algemene bekendheid dat bij het kopen van een huis en het aanvragen van een hypothecaire lening het inkomen een belangrijk, zo niet doorslaggevend bestanddeel vormt. Verdachte wist dan ook dat hij geen hypothecaire lening zou kunnen krijgen als hij in het geheel geen inkomen genoot. Als verdachte dan toch dergelijke stukken ondertekent, neemt verdachte de aanmerkelijke kans dat die documenten valselijk worden opgemaakt.

Ten aanzien van het oogmerk is de rechtbank van oordeel dat verdachte de bedoeling had die documenten te gebruiken voor het aanvragen van een hypothecaire lening ter financiering van de woning. De documenten zijn daar ook daadwerkelijk voor gebruikt.

Uit het feit dat verdachte wist waar de documenten voor dienden en uit het feit dat hij die documenten heeft getekend kan de nauwe en bewuste samenwerking worden aangenomen tussen verdachte en B en A. Immers hadden zij alle drie het oogmerk om die valselijk opgemaakte stukken te gebruiken ter verkrijging van een hypothecaire lening ter financiering van de woning.

Gelet op het voorgaande en gelet op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat zoals opgenomen in bijlage 1 grondt de rechtbank haar beslissing dat verdachte de aan hem ten laste gelegde feiten heeft begaan zoals hieronder weergegeven.

Het aan verdachte onder feit 3 ten laste gelegde verdient verder geen toelichting nu verdachte dat feit heeft bekend.

Bewezenverklaring

Ten aanzien van het onder feit 1 en feit 2 bewezen geachte: Voortgezette handeling van

medeplegen van valsheid in geschrift, meermalen gepleegd en medeplegen van het opzettelijk gebruik maken van een vals of vervalst geschrift, als bedoeld in artikel 225, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht, als ware het echt en onvervalst, meermalen gepleegd

Ten aanzien van het onder feit 3 bewezen geachte: handelen in strijd met artikel 13, eerste lid, van de Wet wapens en munitie

Strafoplegging

De verdediging heeft de rechtbank verzocht bij de strafmaat rekening te houden met het feit dat de feiten 1 en 2 zeer oude feiten betreffen en dat door het verstrijken van de tijd na de meldingen van de verdachte transacties verdachte in zijn recht op een eerlijke behandeling is geschaad, hetgeen in strijd is met de beginselen van een goede procesorde. Daarnaast heeft de verdediging verzocht rekening te houden met de persoonlijke omstandigheden van verdachte en op het feit dat verdachte geen relevante justitiële documentatie heeft.

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van 5 maanden met een proeftijd van 2 jaren.

Lees hier de volledige uitspraak.

Veroordeling tot 12 maanden gevangenisstraf en ontzetting van de uitoefening van het beroep van statutair directeur van een rechtspersoon wegens faillissementsfraude

Rechtbank Amsterdam 7 februari 2013, ECLI:NL:RBAMS:2013:442

Verdenking

Aan verdachte is ten laste gelegd dat hij zich heeft schuldig gemaakt aan het plegen van faillissementsfraude door de volgende handelingen te verrichten:

Feitelijk leiding geven aan het door vennootschap 1 onttrekken van een geleasete Landrover Discovery aan de faillissementsboedel en het niet deugdelijk uitleveren van de administratie aan de curator. Subsidiair door feitelijk leiding te geven aan die handelingen door stichting 1.

Feitelijk leiding geven aan het door vennootschap 2 onttrekken van € 10.000 aan de faillissementsboedel. Subsidiair door deze onttrekking als derde te doen.

Als bestuurder niet deugdelijk aanleveren aan de curator van de administratie van de in staat van faillissement verklaarde vennootschap 3. Subsidiair het feitelijk leiding geven hieraan.

Ontvankelijkheid officier van justitie

De raadsman van verdachte heeft betoogd dat de officier van justitie niet kan worden ontvangen in de vervolging van verdachte en daartoe – zakelijk weergegeven – het volgende aangevoerd. Artikel 68 Faillissementswet schrijft voor dat de curator alvorens in rechte op te treden, de machtiging van de rechter-commissaris behoeft. Het doen van aangifte is een middel om zich als benadeelde partij in het strafproces te kunnen voegen en daarmee een eerste stap in rechte. Nu in deze zaak in geen van de gevallen die machtiging is verleend, dient dit ertoe te leiden dat de officier van justitie niet-ontvankelijk wordt verklaard in de vervolging van verdachte.

De rechtbank is van oordeel dat de stelling dat een curator alleen met toestemming of machtiging van de rechter-commissaris aangifte mag doen van faillissementsfraude, geen steun vindt in het recht. Het verweer wordt verworpen.

Waardering van het bewijs

In deze zaak draait het om beschuldigingen van bedrieglijke bankbreuk oftewel faillissementsfraude. Verdachte wordt er van beschuldigd dat hij in een drietal faillissementen een kwalijke rol heeft gespeeld door goederen aan de boedel te onttrekken en geen administratie te voeren, te bewaren en/of te voorschijn te brengen.

De officier van justitie heeft overeenkomstig zijn schriftelijk requisitoir gerekwireerd tot bewezenverklaring van het onder 1 primair, 2 primair en 3 primair ten laste gelegde.

Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft vrijspraak bepleit en het volgende aangevoerd.

Aan verdachte is ten laste gelegde dat hij een leaseauto aan de faillissementsboedel van vennootschap 1 heeft onttrokken. Uit de leaseoverkomst blijkt dat het juridisch eigendom altijd bij de financier is gebleven en dat alleen het gebruiksrecht bij de rechtspersoon lag. De auto is nooit eigendom geweest van de gefailleerde en kan dus ook niet aan de boedel zijn onttrokken.

Ten aanzien van niet voeren van een administratie zoals onder 1 en 3 ten laste is gelegd, geldt het volgende. Aangezien het om B.V.’s ging die in zwaar weer verkeerden, was het niet nodig een administratie te voeren omdat er toch geen activiteiten plaatsvonden of zouden plaatsvinden. Wat het bewaren van de administratie betreft, ligt de zaak mogelijk iets gecompliceerder. Verdachte had de titel van bestuurder en dat brengt in beginsel bepaalde verplichtingen mee. Het enkele feit dat verdachte bestuurder was, maakt echter nog niet dat hij schuldig is aan het niet bewaren van de administratie ter bedrieglijke verkorting van de rechten van de schuldeisers. In het dossier is op de aangifte van de curatoren na niets te vinden over gedane verzoeken tot het te voorschijn brengen van de administratie. Evenmin valt vast te stellen of die verzoeken verdachte hebben bereikt.

In de zaak vennootschap 2 komt uit de bewijsmiddelen naar voren dat sprake is van een gekunsteld verhaal. persoon 1 heeft aan persoon 2 de opdracht gegeven € 10.000 naar verdachte over te maken. Er is echter geen bewijs dat tussen verdachte en persoon 1 contact is geweest. Kennelijk is wel iets afgesproken, maar dat maakt nog niet dat sprake is van een nauwe en bewuste samenwerking, aldus de raadsman. Subsidiair betoogt de raadsman dat niet is gebleken dat verdachte kennis had van de faillissementsaanvraag.

Oordeel rechtbank

De rechtbank heeft op grond van de wettige bewijsmiddelen die in bijlage II zijn opgenomen, waarbij de inhoud van elk bewijsmiddel – ook in onderdelen – slechts wordt gebruikt voor het bewijs van dat ten laste gelegde feit waarop het zoals blijkt uit de inhoud kennelijk betrekking heeft, en waarin zijn vervat de redengevende feiten en omstandigheden waarop de bewezenverklaring steunt, de overtuiging verkregen, en acht dan ook bewezen, dat verdachte het onder 1 primair, 2 primair en 3 primair ten laste gelegde heeft begaan zoals uiteengezet in rubriek 5.

De rechtbank overweegt daarbij verder het volgende. Voorop staat dat onder handelen ‘ter bedrieglijke verkorting van de rechten der schuldeisers’ als bedoeld in artikel 341 en 343 van het Wetboek van Strafrecht moet worden verstaan handelen met het opzet de rechten van de schuldeisers te verkorten. Onder dit opzet is ook het voorwaardelijk opzet begrepen.

Verdachte heeft bij de FIOD verklaard (V01-10, pagina 168) dat hij B.V.’s kocht en dat de mensen van hun B.V. af willen, meestal omdat het slecht ging. Gevraagd naar de administratie van de B.V.’s die verdachte overnam, heeft verdachte geantwoord dat voor zover hij beschikte over de administratie, hij die bij de verkoop heeft doorgegeven, dat hij niet altijd alle administratie kreeg en als die er niet was, hij dat dan accepteerde. Verder heeft verdachte verklaard dat hij voor het overnemen van B.V.’s werd betaald (V01-10, pagina 168).

De rechtbank trekt hieruit de conclusie dat verdachte B.V.’s heeft overgenomen waarvan duidelijk was dat die al op de rand van een faillissement stonden en hiervoor ook nog werd betaald. Hij heeft zich in het geheel niet bekommerd om de administratie van de desbetreffende vennootschappen, niet wat de administratie betreft die de vorige eigenaren wel hadden gevoerd en evenmin gedurende de tijd dat hij aan het roer stond. Verdachte heeft, door zo zijn administratieve verplichtingen te verzaken, de aanmerkelijke kans aanvaard dat de rechten van de schuldeisers van de B.V.’s zouden worden verkort.

Met betrekking tot het onttrekken van de Landrover Discovery aan de boedel van vennootschap 1overweegt de rechtbank het volgende. Uit de stukken blijkt dat deze leaseauto buiten het bereik van de curator is gebracht. Dat de auto onder eigendomsvoorbehoud is geleverd, maakt niet dat geen sprake is van het onttrekken aan de boedel als bedoeld in artikel 341 van het Wetboek van Strafrecht. Het ligt immers in de rede dat de lessee – daar waar het genot en het risico van het gebruik ligt – wordt aangesproken door de lessor ten aanzien van het verdwenen goed. Door het doen ontstaan van deze nieuwe vordering worden de (overige) schuldeisers verkort nu ook deze vordering uit de boedel zal moeten worden voldaan.

De rechtbank is van oordeel dat uit de bewijsmiddelen volgt dat tussen de voormalige eigenaar van vennootschap 2 persoon 1 en verdachte sprake was van een nauwe en bewuste samenwerking, die erin heeft geresulteerd dat een paar dagen voordat de vennootschap failliet werd verklaard, € 10.000 aan de boedel van vennootschap 4 is onttrokken.

Bewezenverklaring

Ten aanzien van het onder 1 bewezen verklaarde: Bedrieglijke bankbreuk begaan door een rechtspersoon terwijl hij feitelijk leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging, meermalen gepleegd.

Ten aanzien van het onder 2 bewezen verklaarde: Medeplegen van bedrieglijke bankbreuk begaan door een rechtspersoon terwijl hij feitelijk leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging.

Ten aanzien van het onder 3 bewezen verklaarde: Als bestuurder van een rechtspersoon welke in staat van faillissement is verklaard terwijl hij ter bedrieglijke verkorting van de rechten der schuldeisers van de rechtspersoon niet voldaan heeft of niet voldoet aan de op hem rustende verplichtingen ten opzichte van het voeren van een administratie ingevolge artikel 10, eerste lid, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, artikel 15i, eerste lid, van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek en het bewaren en te voorschijn brengen van boeken, bescheiden en andere gegevensdragers in die artikelen bedoeld, meermalen gepleegd.

Strafoplegging

Gevangenisstraf

Verdachte heeft er een gewoonte van gemaakt zich te bezondigen aan faillissementsfraude. Hij kan worden bestempeld als beroepsfraudeur, voor wie het faillissement een doelbewust instrument is op onrechtmatige wijze vermogen aan de boedel te onttrekken of zich te verrijken ten koste van anderen. Dit doet verdachte door B.V.’s die in het zicht van een faillissement zijn, over te nemen, zich daarvoor te laten betalen en vervolgens niets meer van zich te laten horen, zodat de schuldeisers met lege handen blijven staan. Mede gelet op het strafblad van verdachte waarop de nodige veroordelingen voor valsheid in geschift en oplichting prijken, acht de rechtbank een gevangenisstraf een passende en ook geboden reactie.

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf van 12 maanden.

Ontzetting uit het beroep van statutair bestuurder van rechtspersonen voor de periode van twee jaar

De officier van justitie heeft onder verwijzing naar artikel 349 lid 2 Sr in verbinding met artikel 28 lid 1 onder 5 Sr gevorderd verdachte te ontzetten uit het recht het beroep van statutair directeur uit te oefenen. De rechtbank begrijpt de eis van de officier van justitie dat hij vordert dat verdachte wordt ontzet van de uitoefening van het beroep van statutair directeur van een rechtspersoon overeenkomstig artikel 349 lid 1 Sr. Het opleggen van deze ontzetting, een sanctie in de zin van artikel 28, eerste lid, onder 5o, is een mogelijkheid die artikel 349 lid 1 Sr sinds 1 april 2010 biedt.

Verdachte heeft het onder 3 bewezen verklaarde misdrijf begaan in de uitoefening van het beroep van statutair directeur. Om de maatschappij verder te beschermen zal de rechtbank verdachte ontzetten van de uitoefening van dit beroep.

De rechtbank ontzet de verdachte ter zake van het onder 3 bewezen verklaarde van de uitoefening van het beroep van statutair directeur van een rechtspersoon voor de duur van 2 jaren.

Openbaarmaking vonnis

De rechtbank zal tevens als bijkomende straf de openbaarmaking van dit vonnis gelasten. Hierbij weegt, gelet op aard en de ernst van de bewezen strafbare feiten en de gewoonte van verdachte dergelijke misdrijven te plegen, zoals in de strafmotivering weergegeven, mee dat de maatschappij tegen verdachte moet worden beschermd. De openbaarmaking zal dienen te geschieden door middel van publicatie van dit ongeanonimiseerde vonnis op www.rechtspraak.nl. Aangezien hiermee geen of verwaarloosbare kosten gemoeid zijn, zal de rechtbank de kosten van openbaarmaking op nihil schatten en kan dientengevolge artikel 36 lid 3 juncto artikel 24c Sr buiten beschouwing blijven.

Lees hier de volledige uitspraak.

Veroordeelde (een rechtspersoon) heeft door middel van een valselijk gepretendeerd retentierecht getracht de gemeente Maastricht tot afgifte van een schip te bewegen

Rechtbank Limburg 10 september 2013, ECLI:NL:RBLIM:2013:5358

Verdenking

De verdenking komt er op neer dat de verdachte:

Feit 1: in de periode van 9 juni 2006 tot en met 3 juli 2006 samen met (een) ander(en) valsheid in geschrifte heeft gepleegd, door brieven te vervalsen of valselijk op te maken.

Feit 2: in voornoemde periode samen met (een) ander(en) de gemeente Maastricht heeft opgelicht dan wel heeft geprobeerd om de gemeente Maastricht op te lichten.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie acht op grond van de door hem in het requisitoir weergegeven bewijsmiddelen wettig en overtuigend bewezen dat verdachte de onder 1 en 2 primair tenlastegelegde feiten heeft begaan.

Standpunt van de verdediging

De raadsman van de verdachte heeft vrijspraak bepleit. Hij heeft daartoe aangevoerd dat verdachte wel degelijk een retentierecht had op het schip “naam schip”, zodat van valsheid in geschrifte en/of (poging tot) oplichting geen sprake is. In het dossier bevindt zich weliswaar één verklaring waaruit zou kunnen blijken dat van een retentierecht geen sprake was, doch die enkele verklaring is onvoldoende om tot een bewezen verklaring te kunnen komen van de aan verdachte tenlastegelegde feiten.

Oordeel van de rechtbank

Feit 1

Vanaf oktober 2000 ligt bij scheepswerf te Maastricht het woonschip “naam schip”. Het schip is in gebruik als woonverblijf voor de buitenlandse werknemers die op de werf werkzaam zijn. Tevens zijn er de kantoren van de werf gevestigd.

De gemeente Maastricht is het niet eens met het ligplaats nemen van dit schip op deze locatie. Tevens worden er vele overtredingen geconstateerd tegen meerdere regelingen, zoals met betrekking tot de brandveiligheid aan boord, milieuvoorschriften etc. Op 13 augustus 2002 en 8 januari 2004 worden er door de gemeente Maastricht dwangsommen opgelegd aan de eigenaresse van het schip, naam 2 Deze dwangsommen worden niet betaald en het schip blijft bij de scheepswerf liggen. Daarom besluit de gemeente Maastricht in september 2005 om het schip te laten veilen. Daarvoor schakelt de gemeente Maastricht notariskantoor Krans Helmig Stuijt in.

Bij brief van 9 juni 2006 meldt verdachte zich bij het notariskantoor. Zij stelt ter zake achterstallige huurgelden (liggeld) een bedrag van € 798.786,00 tegoed te hebben van de eigenaresse van het schip. Ter zake deze vordering wordt retentierecht uitgeoefend op de “naam schip”. Bij brief van 3 juli 2006 wordt de claim van het retentierecht nog eens herhaald en wordt een specificatie van de vordering verstrekt. In een andere brief van 3 juli 2006 licht verdachte een en ander nog nader toe.

De gemeente Maastricht speelt de informatie met betrekking tot de huurgelden door naar de Belastingdienst. Voor de Belastingdienst is deze informatie aanleiding navorderingsaanslagen BTW en Vennootschapsbelasting op te leggen (deze inkomsten/vorderingen waren bij de Belastingdienst onbekend). Voor verdachte is dat aanleiding hiertegen bezwaarschriften in te dienen.

Op 26 januari 2007 maakt mr. Sligchers namens verdachte bezwaar tegen de naheffing BTW en op 7 februari 2007 maakt drs. Van Dijk RA namens verdachte bezwaar tegen de naheffing vennootschapsbelasting.

Op 21 september 2007 vindt er een gesprek plaats tussen medewerker belastingdienst, namens de Belastingdienst, en mr. Sligchers, namens verdachte, over het bezwaarschrift tegen de naheffing BTW. Hiervan is door medewerker belastingdienst een gespreksverslag gemaakt dat door mr. Sligchers voor akkoord is ondertekend. In dit verslag staat onder andere:

“Er is geen sprake geweest van een of meerdere facturen voor huurgelden betreffende de “naam schip”. Ook een huurovereenkomst was niet voorhanden/opgemaakt. De genoemde brief aan Notarissen en Advocaten Krans Helmig Stuijt was blufpoker om een aanstaande veiling te voorkomen (…) Ook van een retentierecht was geen sprake (…) De “naam schip” was bedoeld voor het huisvesten van mensen die op de werf werkzaam waren (…) De “naam schip” had geen vaste ligplaats. Deze werkwijze (gratis ligplaats) was al eens eerder met twee boten toegepast. Zoals nu wordt aangegeven werden geen huurgelden bedongen, in rekening gebracht of wat dan ook.”

Op 23 april 2009 is drs. Van Dijk RA door verbalisanten gehoord met betrekking tot het door hem opgestelde bezwaarschrift tegen de naheffing Vennootschapsbelasting. In het hiervan opgemaakte proces-verbaal staat onder andere, zakelijk weergegeven, dat drs. Van Dijk RA met betrekking tot het liggeld nooit huurcontracten heeft gezien en ook nooit openstaande vorderingen heeft verwerkt in jaarstukken.

Het vorenstaande brengt de rechtbank tot navolgend oordeel.

Verdachte stelt een retentierecht te hebben op de “naam schip” terzake achterstallige liggelden. Verdachte kan een retentierecht op het schip doen gelden als zij een opeisbare vordering heeft betreffende het schip, bijvoorbeeld terzake liggelden. De vraag is echter of daarvan sprake was.

Op grond van al hetgeen in deze zaak is gebleken is de rechtbank er van overtuigd dat de eigenaresse van de “naam schip” geen liggeld verschuldigd was aan verdachte. De rechtbank grond die overtuiging op het volgende:

• er is geen huurovereenkomst, of een ander schriftelijk stuk, opgemaakt waaruit in ieder geval de essentialia van de huurovereenkomst, zoals de huurprijs per periode, blijken;
• er is kennelijk gedurende meerdere jaren nooit feitelijk liggeld betaald en dit was geen reden voor verdachte om maatregelen tegen de eigenaresse van de “naam schip” te treffen;
• er zijn nooit huurfacturen opgemaakt;
• verdachte exploiteert de scheepswerf naam 1 aan de adres 2 te Maastricht. De “naam schip” werd gebruikt voor het huisvesten van de buitenlandse werknemers en de kantoren van de werf. Nu het gebruik van het schip aan verdachte zelf ten goede kwam ligt een huurvergoeding, te betalen aan verdachte, niet voor de hand;
• uit het gespreksverslag van medewerker belastingdienst blijkt dat de advocaat van verdachte aangeeft dat er geen huurgelden waren bedongen.

Een andere grondslag voor een retentierecht wordt nog wel door drs. Van Dijk RA genoemd in zijn verhoor, namelijk enkele grote reparaties aan het schip. Hiervan blijkt echter verder niets en verdachte heeft deze werkzaamheden ook niet tot de grondslag voor haar retentierecht gemaakt.

Het vorenstaande brengt de rechtbank tot de conclusie dat er van een retentierecht geen sprake was. De brieven waarin het bestaan van dat recht wordt gesteld zijn dus valselijk opgemaakt. Nu deze gedragingen – het opstellen van de brieven – hebben plaatsgevonden in de sfeer van de rechtspersoon – de brieven zijn opgesteld door een persoon binnen de rechtspersoon en de brieven kwamen de rechtspersoon ten goede – kunnen deze gedragingen in redelijkheid ook aan de rechtspersoon worden toegerekend.

Het onder feit 1 aan verdachte tenlastegelegde kan daarom wettig en overtuigend bewezen worden verklaard.

Feit 2

Feit is dat de gemeente Maastricht, nadat zij kennis had genomen van het gepretendeerde retentierecht, de veiling van de “naam schip” heeft afgeblazen. Maar uit het dossier blijkt niet dat de gemeente Maastricht haar aanspraken op het schip toen ook heeft prijsgegeven ten gunste van anderen.

Uiteindelijk is het schip op 3 februari 2007 vertrokken. Voordat het schip vertrok is de gemeente Maastricht van het voorgenomen vertrek per fax op de hoogte gesteld. Toch heeft de gemeente Maastricht het vertrek niet verhinderd. medewerker gemeente, werkzaam bij de gemeente Maastricht en onder andere belast met de problematiek rondom de “naam schip” heeft hierover onder andere verklaard: “De gemeente heeft deze verscheping niet tegengehouden ondanks haar vorderingen, gezien praktische overwegingen, namelijk kostenaspecten vele onderzoeken, de herhaaldelijke handhavingsacties (ontruimingen brandonveilige situatie, illegaal ligplaats nemen, illegale bewoning).”

Uit deze verklaring van medewerker gemeente blijkt naar het oordeel van de rechtbank dat de gemeente Maastricht uiteindelijk niet door het gepretendeerde retentierecht bewogen is om het schip af te geven maar dat men er voor gekozen heeft het schip te laten vertrekken. Zo kwam er immers een einde aan een situatie – het ligplaats nemen en de bewoning – waaraan de gemeente al jaren tevergeefs had geprobeerd een einde te maken. Feit 2 primair kan dan ook niet wettig en overtuigend bewezen worden verklaard.

Wel is de rechtbank van oordeel dat verdachte door middel van het valselijk gepretendeerde retentierecht heeft getracht de gemeente Maastricht tot afgifte van het schip te bewegen. De subsidiair ten laste gelegde poging tot oplichting kan wel worden bewezen.

Bewezenverklaring

Feit 1: valsheid in geschrift, meermalen gepleegd.

Feit 2 subsidiair: medeplegen van poging tot oplichting.

Strafoplegging

De verdachte heeft zich samen met zijn mededader(s) schuldig gemaakt aan valsheid in geschrifte en poging tot oplichting door in strijd met de waarheid – middels valselijk opgemaakte brieven – een retentierecht te pretenderen op het vaartuig “naam schip”. Hierdoor is de gemeente Maastricht “op het verkeerde been” gezet en heeft zij besloten niet tot veiling van het schip over te gaan.

In het dagelijkse verkeer tussen partijen met verschillende belangen komen vaker meningsverschillen voor die tot verschillende opvattingen kunnen leiden. Hierbij wordt echter van iedereen verwacht dat op een “faire” manier wordt opgetreden. Wordt bewust onjuiste informatie in het spel gebracht, dan verstoord dat op onrechtmatige wijze de interactie tussen betrokkenen. Dat brengt het normale “handelsverkeer” ernstige schade toe. De rechtbank rekent dit de verdachte zwaar aan.

De rechtbank acht, alles afwegende, de door de officier van justitie gevorderde straf een passende straf. Zij zal derhalve aan verdachte opleggen een geldboete van € 20.000.

Lees hier de volledige uitspraak.

Onvoldoende bewijs voor betrokkenheid van verdachte bij valsheid in geschrift en (poging tot) oplichting van gemeente Maastricht

Rechtbank Limburg 10 september 2013, ECLI:NL:RBLIM:2013:5359

Verdenking

De verdenking komt er op neer dat de verdachte:

Feit 1: in de periode van 9 juni 2006 tot en met 3 juli 2006 samen met (een) ander(en) valsheid in geschrifte heeft gepleegd, door brieven te vervalsen of valselijk op te maken, dan wel hier opdracht toe te geven of feitelijk leiding aan te geven.

Feit 2: in voornoemde periode samen met (een) ander(en) de gemeente Maastricht heeft opgelicht dan wel heeft geprobeerd om de gemeente Maastricht op te lichten, dan wel hier opdracht toe te geven of feitelijk leiding aan te geven.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie acht op grond van de door hem in het requisitoir weergegeven bewijsmiddelen wettig en overtuigend bewezen dat verdachte de onder 1 en 2 primair tenlastegelegde feiten heeft begaan.

Standpunt van de verdediging

De raadsman van de verdachte heeft vrijspraak bepleit. Hij heeft daartoe aangevoerd dat medeverdachte 1 wel degelijk een retentierecht had op het schip “naam schip”, zodat van valsheid in geschrifte en/of (poging tot) oplichting geen sprake is. In het dossier bevindt zich weliswaar één verklaring waaruit zou kunnen blijken dat van een retentierecht geen sprake was, doch die enkele verklaring is onvoldoende om tot een bewezen verklaring te kunnen komen van de aan verdachte tenlastegelegde feiten.

Oordeel van de rechtbank

Feit 1

Uit het dossier kan worden opgemaakt dat van oktober 2000 tot februari 2007 bij scheepswerf naam 1 te Maastricht een schip heeft gelegen, genaamd de naam schip. Dit schip was eigendom van naam 2 en werd door de eigenaar van de scheepswerf (medeverdachte 1) gebruikt als huisvestiging voor Poolse en Roemeense medewerkers van de werf. In 2002 en 2004 heeft de gemeente Maastricht aan naam 2 een aantal dwangsommen opgelegd wegens (o.a.) overtreding van bepaalde regels van het bestemmingsplan. In september 2005 wilde de gemeende het schip laten veilen ter inning van de verbeurde dwangsommen. Medeverdachte 1 heeft deze veiling weten tegen te houden door te stellen dat zij een retentierecht op het schip had. medeverdachte 1 heeft dit aan de gemeente kenbaar gemaakt in een brief van 9 juni 2006 en kort daarop in nog twee andere brieven van 3 juli 2006.

Bij vonnis van heden in de zaak van de medeverdachte 1 heeft de rechtbank beslist dat er van een retentierecht van medeverdachte 1 op het schip “naam schip” geen sprake is geweest. De brieven van 9 juni 2006 (1x) en 3 juli 2006 (2x) van medeverdachte 1 gericht aan de gemeente Maastricht, waarin dit retentierecht wordt gepretendeerd, zijn dus valselijk opgemaakt. Verdachte was ten tijde van het opstellen van deze brieven bestuurder van medeverdachte 1.

Volgens de officier van justitie heeft verdachte opdracht gegeven tot het opmaken en versturen van deze brieven, althans heeft hij er feitelijk leiding aan gegeven, althans heeft hij het zelf gedaan. In dat verband heeft hij gewezen op de drie brieven waaronder steeds staat: “medeverdachte 2 i.o. verdachte”. De verdediging heeft het standpunt van de officier van justitie betwist.

De rechtbank acht in dit kader van belang dat het enkele feit dat men bestuurder is nog niet maakt dat men opdracht tot - of feitelijk leiding heeft gegeven aan - de verboden handelingen (zie o.a. HR 24-08-2004; LJN AP1508). Uit de bewijsmiddelen moet van het een of het ander blijken.

De rechtbank heeft echter in het dossier geen bewijsmiddelen aangetroffen waaruit volgt

dat verdachte zelf de opdracht tot het valselijk opmaken heeft gegeven of daaraan feitelijk leiding heeft gegeven of een en ander zelf zou hebben gedaan. Daarbij merkt de rechtbank nog het volgende op.

Één van de valselijk opgemaakte brieven is ondertekend door medeverdachte 2. Dit wordt ook door medeverdachte 2 erkend. De herkomst van de handtekeningen onder de andere twee brieven is onbekend. Er is in ieder geval geen bewijs dat verdachte één of meer van deze brieven heeft ondertekend.

De getuigen getuige 1 en getuige 2 hebben verklaringen afgelegd met betrekking tot de gang van zaken binnen medeverdachte 1. Zij verklaren niet over een daadwerkelijke rol van verdachte bij het opmaken van deze brieven. Bovendien verklaren zij dat de leiding feitelijk in handen was van bestuurder medeverdachte 1, naam 3 en naam 4. getuige 1, die op het kantoor van medeverdachte 1 werkte, had verdachte zelf nog nooit gezien. Getuige 2 zag hem als een stroman. Beiden beschrijven geen actieve rol voor verdachte binnen de onderneming. Met andere woorden, hetgeen uit het dossier blijkt over de dagelijkse gang van zaken binnen de onderneming wijst niet op betrokkenheid van verdachte.

Alleen de medeverdachte 2 heeft verklaard dat verdachte enige rol gespeeld heeft bij

het onderteken van de brief van 9 juni 2006. Nadat bestuurder medeverdachte 1 hem gevraagd had zich naar de “naam schip” te begeven en hij daar van de secretaris van bestuurder medeverdachte 1, naam 5, de brief overhandigd had gekregen met het verzoek deze te tekenen zou hij verdachte gebeld hebben met de vraag of dat goed was. Dit is echter de enige verklaring over de rol van verdachte in deze kwestie die bovendien is afgelegd door een medeverdachte die er belang bij kan hebben zijn rol zo onbeduidend mogelijk te maken. Daarmee is deze verklaring van medeverdachte 2 niet boven iedere twijfel verheven.

Nu er in de ogen van de rechtbank onvoldoende bewijs is voor enige betrokkenheid van verdachte bij het valselijk opmaken van de brieven, dient hij hiervan te worden vrijgesproken.

Feit 2

Op de gronden die hiervoor zijn besproken dient verdachte eveneens voor de feiten, zoals hem onder feit 2 worden verweten te worden vrijgesproken.

Beslissing

De rechtbank spreekt verdachte vrij van de onder 1 en 2 tenlastegelegde feiten.

Lees hier de volledige uitspraak.

Veroordeling wegens medeplegen van overtreding van artikel 8 Wet bodembescherming, opzettelijk begaan door een rechtspersoon, meermalen gepleegd, vrijspraak van overtreding van artikel 13

Rechtbank Oost-Brabant 26 augustus 2013, ECLI:NL:RBOBR:2013:4731

Verdenking

Aan verdachte is ten laste gelegd:

Feit 1: artikel 13 Wet bodembescherming

dat zij op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode 9 maart 2010 tot en met 27 juli 2010 te Vlijmen, gemeente Heusden, op een perceel grond (kadastraal bekend Vlijmen, gelegen aan of nabij adres 2, tezamen en in vereniging met (een) ander(en), althans alleen, op of in de bodem een handeling heeft verricht, te weten het (linksachter op het terrein) opslaan van een hoeveelheid (ongeveer 3366 ton) met minerale olie (verontreiniging tot boven de klasse Industrie) en/of zink en/of PAK en/of PCB's (overschrijding van respectievelijk de achtergrondwaarde en de klasse wonen) verontreinigde grond zonder bodembeschermende maatregelen op of in de bodem, althans een partij verontreinigde grond op en/of in de bodem heeft gebracht en/of (vervolgens) die partij grond toen aldaar heeft laten liggen zonder bodembeschermende maatregelen, terwijl zij wist, althans redelijkerwijs had kunnen vermoeden, dat door die handeling de bodem kon worden verontreinigd en/of aangetast, en al dan niet opzettelijk niet aan haar verplichting heeft voldaan alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van haar konden/kunnen worden gevergd, teneinde die verontreiniging en/of aantasting te voorkomen dan wel, terwijl die verontreiniging en/of aantasting zich voordeed, de verontreiniging of de aantasting en de directe gevolgen daarvan te beperken en zoveel mogelijk ongedaan te maken;

Feit 2: artikel 8 Wet bodembescherming jo artikel 38 Besluit bodemkwaliteit

dat zij op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode 12 maart 2010 tot en met 2 juni 2010 te Vlijmen, gemeente Heusden, op een perceel gelegen aan of nabij adres 2, al dan niet opzettelijk, tezamen en in vereniging met bedrijf 2 en/of (een) ander(en), althans alleen, als degene die voornemens was grond of baggerspecie toe te passen in een bouwput aldaar, niet overeenkomstig de bij regeling van Onze Ministers, zoals bedoeld in artikel 1 van het Besluit bodemkwaliteit, bepaalde methoden door een persoon of instelling die daartoe beschikt over een erkenning de kwaliteit van de grond of baggerspecie met inbegrip van de emissiewaarden voor zover vereist op grond van artikel 63, heeft laten vaststellen, immers werd een hoeveelheid grond, zonder dat de kwaliteit ervan bekend was en/of was onderzocht, tussen en/of in en/of rondom de funderings(vakken) toegepast;

Oordeel rechtbank

Feit 1

De rechtbank acht niet wettig en overtuigend bewezen hetgeen aan verdachte onder feit 1 is tenlastegelegd, zodat de verdachte daarvan behoort te worden vrijgesproken. De rechtbank overweegt daartoe het volgende.

Ten behoeve van de te plegen nieuwbouw aan adres 2 te Vlijmen werden na afronding van de sanering op 9 maart 2010, in opdracht van bedrijf 2 op het bouwterrein door bedrijf 3 opgegaan in bedrijf 1 bouwputten uitgegraven. De vrijgekomen grond werd achter op het terrein in depot gezet. Bij de opslag van deze grond werden geen bodembeschermende maatregelen genomen. Uit bemonsteringen die werden uitgevoerd in opdracht van de Grondbank Noord-Oost Brabant b.v. en bedrijf 1 d.d. 10 mei 2010 bleek dat deze grond op basis van verontreiniging met minerale olie, zink, PAK en PCB’s niet toepasbaar was. De resultaten van de genomen monsters werden op 20 mei 2010 schriftelijk aan de opdrachtgevers medegedeeld en tevens werd op 20 mei 2010 aan persoon 1 van bedrijf 2 een mail verzonden met de mededeling dat de grond van het depot niet herbruikbaar was. Ook uit bemonstering door Bureau Milieumetingen van de provincie d.d. 27 mei 2010 bleek dat dit depot in zijn geheel niet toepasbaar was op basis van verontreiniging met minerale olie. Dat de grond mogelijk vervuild was blijkt ook al uit een mail vanpersoon 2 van bedrijf 4 van 1 maart 2010 aan persoon 1 van bedrijf 2 waarin zij te kennen geeft dat een partijkeuring van de grond wordt vereist en dat de kans zeer groot is dat uit de partijkeuring zal blijken dat de grond niet voldoet aan de kwaliteit “wonen” en dat er dan toch schoon zand zal moeten worden aangeleverd. Verder bevindt zich bij de stukken een mail van persoon 3 van bedrijf 4 d.d. 18 december 2009 aan persoon 1 van bedrijf 2, waarin staat dat naar aanleiding van een rapport van de bedrijf 6 de grond van het overige terrein licht verontreinigd is met diverse stoffen en dat bij graafwerkzaamheden alle vrijkomende grond gekeurd dient te worden conform het Besluit Bodemkwaliteit.

Op grond van het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat bedrijf 2 al vanaf het begin van de werkzaamheden op de hoogte was van een mogelijke verontreiniging van de grond. Dit ligt echter anders bij bedrijf 1. Verdachte ontkent de wetenschap dat de grond verontreinigd was met minerale olie, zink, PAK en PCB’s. Bedrijf 1 ging uit van schone niet vervuilde grond. Uit het dossier blijkt niet dat voornoemde mails vanpersoon 3 en  persoon 2 aan bedrijf 1 zijn gericht of dat zij daarvan kennis heeft genomen. Evenmin blijkt uit andere verklaringen en bewijsmiddelen dat bedrijf 1 wist of redelijkerwijze had kunnen vermoeden dat er sprake was van een mogelijke verontreiniging van de grond.

Feit 2:

Bedrijf 1 heeft verklaard dat in opdracht van bedrijf 2 vanuit het gronddepot door zijn bedrijf circa 800 m3 in de funderingsvakken en rondom de buitenzijde van de fundering in de bodem is gebracht. De rest van het depot moest worden afgevoerd en in dat kader zou een bemonstering plaats vinden. De getuige getuige 1, die als voorman/uitvoerder bij bedrijf 2 werkzaam was, heeft eveneens verklaard dat er grond uit het depot gebruikt is als aanvulling tussen de funderingen van de nieuwbouw. Uit werkbonnen van het loonwerkers-bedrijf bedrijf 5 blijkt dat deze werkzaamheden hebben plaats gevonden op 7 en 17 mei 2010. Pas op 10 mei 2010 vond er een partijkeuring van de grond plaats. Op 20 mei 2010 mailt persoon 4 aan persoon 1 van bedrijf 2 de analysegegevens van de hiervoor genoemde partijkeuring door. Vanaf dat moment is bij de opdrachtgever bekend dat de vanuit het depot in de bodem toegepaste grond vanwege verontreiniging met minerale olie niet toepasbaar is en dat deze grond daarom niet mag worden aangevuld in en rondom de funderingen.

Op grond van het voorgaande stelt de rechtbank vast dat er grond is toegepast in een bouwput zonder dat de kwaliteit ervan was vastgesteld. Naar het oordeel van de rechtbank hebben bedrijf 2 en bedrijf 1 als medeplegers de keuringsplichtbepaling van artikel 38 van het Besluit bodemkwaliteit overtreden.

Bewezenverklaring

De rechtbank acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte ten aanzien van feit 2

op tijdstippen in de periode 12 maart 2010 tot en met 20 mei 2010 te Vlijmen, gemeente Heusden, op een perceel gelegen aan adres 2, opzettelijk, tezamen en in vereniging met bedrijf 2, als degene die voornemens was grond toe te passen in een bouwput aldaar, niet overeenkomstig de bij regeling van Onze Ministers, zoals bedoeld in artikel 1 van het Besluit bodemkwaliteit, bepaalde methoden door een persoon of instelling die daartoe beschikt over een erkenning de kwaliteit van de grond met inbegrip van de emissiewaarden voor zover vereist op grond van artikel 63, heeft laten vaststellen, immers werd een hoeveelheid grond, zonder dat de kwaliteit ervan bekend was of was onderzocht, tussen en in en rondom de funderingsvakken toegepast.

Strafoplegging

De rechtbank houdt in positieve zin rekening met het feit dat bedrijf 1 uit eigen beweging melding heeft gemaakt van de gebeurtenissen rondom de sanering op het terrein, adres 2, te Vlijmen. Voorts houdt de rechtbank rekening met het feit dat de vennootschap inmiddels in staat van faillissement verkeert, waardoor de op te leggen geldboete (zo het in het faillissement al tot een uitkering komt) mogelijk ten koste gaat van het geldelijke belang van de overige crediteuren, die aan de bewezen verklaarde feiten part noch deel hebben gehad. In het nadeel van verdachte houdt de rechtbank rekening met het feit dat verdachte een wezenlijke bijdrage geleverd heeft aan het toepassen van vervuilde grond op een locatie met een woonbestemming met alle (mogelijke) gevolgen van dien voor de rechtsverkrijgenden en gebruikers van de betrokken percelen. Dit rekent de rechtbank verdachte zwaar aan.

De rechtbank legt een geldboete op van 20.000 euro.

Lees hier de volledige uitspraak.

Veroordeling wegens langdurige uitkeringsfraude

Rechtbank Limburg 10 september 2013, ECLI:NL:RBLIM:2013:5303

De verdachte heeft in de periode vanaf 23 augustus 2001 tot 1 juni 2011 in Nederland een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangen van het UWV en het GAK. Deze uitkering was tot 2 oktober 2007 gebaseerd op een arbeidsongeschiktheid van 80-100%.Op 26 juli 2007 vond een arbeidskundig onderzoek plaats naar de mate van arbeids(on)geschiktheid, in het kader van de wettelijke eenmalige herbeoordeling WAO voor personen in de leeftijd van 40 tot 50 jaar. In een telefonisch gesprek met de arbeidsdeskundige gaf de verdachte aan dat hij op dat moment geen werkzaamheden verrichte en dat hij in het geheel geen werkzaamheden meer kon verrichten. De arbeidsongeschiktheid van verdachte werd naar aanleiding van het arbeidskundig onderzoek per 2 oktober 2007 vastgesteld op 45-55%.

Verdachte heeft op 2 oktober 2002, 15 september 2003, 5 september 2005, 16 augustus 2006 en 12 januari 2010 het formulier ‘Actuele gegevens arbeidsongeschiktheidsverzekering’, afkomstig van het UWV/GAK, ingevuld en ondertekend in zijn woonplaats in Duitsland.

Op deze door verdachte ingevulde en ondertekende formulieren staat onder het kopje ‘toelichting’ vermeld dat wijzigingen die van invloed kunnen zijn op de uitkering of toeslag, op eigen initiatief aan het UWV/GAK moeten worden gemeld. Ook staat vermeld dat eventuele wijzigingen in het inkomen en andere uitkeringen onmiddellijk moeten worden gemeld. De verdachte heeft op de formulieren telkens ingevuld dat hij in dat jaar of het jaar daarvoor niet heeft gewerkt en dat hij naast de arbeidsongeschiktheidsuitkering geen andere uitkering heeft ontvangen.

Op 22 juli 2010 is bij het UWV een brief binnen gekomen van het Caisse Nationale d’Assurance Pension (CNAP) te Luxemburg. Uit deze brief blijkt dat verdachte vanaf 11 februari 2002 tot 31 mei 2004 werkzaam is geweest bij de firma ‘bedrijf 1’ en vanaf 1 september 2005 tot 21 juni 2009 bij de firma ‘bedrijf 2’.

Het UWV heeft vervolgens aan voornoemde firma’s een vragenformulier toegestuurd met het verzoek daarop onder meer in te vullen hoeveel uren de verdachte had gewerkt en hoe hoog zijn brutoloon was. Uit de geretourneerde vragenformulieren bleek dat verdachte bij beide firma’s 173 uren per maand had gewerkt en daarmee ongeveer tussen € 2.559,00 en € 3.253,00 bruto per maand had verdiend.

Voorts bleek uit een brief van het CNAP van 6 april 2011 dat verdachte vanaf 22 juni 2009 in Luxemburg een “invalidenpension” ontving.

De rechtbank concludeert uit bovenstaande bewijsmiddelen dat de verdachte in de tenlastegelegde periode inkomsten uit werkzaamheden en een uitkering heeft genoten in Luxemburg en dat hij dit niet heeft gemeld aan het UWV en het GAK, terwijl die informatie relevant was voor de uitkerende instanties om zijn recht op een WAO-uitkering te kunnen beoordelen. Gelet op de toelichting op de formulieren ‘Actuele gegevens arbeidsongeschiktheidsverzekering’ die de verdachte meermalen heeft ingevuld, ondertekend en geretourneerd, was hij wel verplicht deze werkzaamheden en inkomsten te melden bij het UWV en het GAK. Nu hij dit niet heeft gedaan acht de rechtbank het tenlastegelegd feit wettig en overtuigend bewezen.

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf van 12 maanden.

Lees hier de volledige uitspraak.

Rb: Geen bewijs voor fraude door bewindvoerder

Rechtbank Limburg 10 september 2013, ECLI:NL:RBLIM:2013:5302

De verdenking komt er op neer dat de verdachte:

• Feit 1: in de periode van 8 februari 2005 tot en met 3 mei 2011, in zijn functie als bewindvoerder/schuldhulpverlener een of meer geldbedrag(en), toebehorende aan benadeelde 1, benadeelde 2, benadeelde 3, benadeelde 4, benadeelde 5 en benadeelde 6, heeft verduisterd.
• Feit 2: een persoon, benadeelde 5, heeft mishandeld.

Standpunt officier van justitie

Feit 1: De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat wettig en overtuigend kan worden bewezen dat de verdachte een geldbedrag ter hoogte van € 2.391,- dat toebehoorde aan benadeelde 1 en dat verdachte uit hoofde van zijn dienstbetrekking onder zich had, heeft verduisterd. De officier van justitie acht niet bewezen dat verdachte andere bedragen van benadeelde 1 heeft verduisterd, noch van de overige in de tenlastelegging genoemde personen. Verdachte moet daarom van die onderdelen van de tenlastelegging worden vrijgesproken.

Feit 2: De officier van justitie acht het onder 2 tenlastegelegde niet wettig en overtuigend bewezen, zodat verdachte van dit feit moet worden vrijgesproken.

Standpunt verdediging

De verdediging heeft vrijspraak bepleit van de onder 1 en 2 tenlastegelegde feiten.

Oordeel rechtbank

Feit 1: Uit het dossier blijkt dat zes personen aangifte hebben gedaan tegen verdachte. Deze zes personen hebben zich allemaal vanwege financiële problemen op vrijwillige basis voor hulp gewend tot het schuldhulpbureau van gedaagde, genaamd VSNP. Zij sloten allen een schuldregelingsovereenkomst met verdachte, waarin werd afgesproken dat hun inkomsten op de derderekening van VSNP werden gestort. Zij kregen dan maandelijks een klein bedrag aan leefgeld van verdachte en van het geld dat overbleef werden door verdachte lopende verplichtingen en schulden afbetaald. Alle aangevers kwamen er na korte of langere tijd achter dat ze nog steeds schulden hadden en dat deze zelfs waren opgelopen. Ondanks diverse verzoeken hiertoe kregen zij van verdachte geen (afdoende) uitleg waar dit aan lag. Uiteindelijk hebben zij allemaal aangifte gedaan tegen verdachte, omdat zij de overtuiging hadden dat er geld was verdwenen.

Het openbaar ministerie heeft nader onderzoek gedaan naar de vraag of er inderdaad geld is verdwenen. Uit dit onderzoek, dat is vastgelegd in een aanvullend proces-verbaal, opgesteld door officier van justitie Scharenborg, is het volgende gebleken.

Ten behoeve van de aangevers benadeelde 2, 3 en 4 heeft verdachte uitgaven (betalingen) gedaan die hoger zijn dan de inkomsten die hij van hun heeft ontvangen.

Ten aanzien van de aangeefster benadeelde 6 heeft het openbaar ministerie geen transacties in de boekhouding van verdachte aangetroffen. Het openbaar ministerie concludeert in het proces-verbaal dat er gelet hierop geen bewijs is dat verdachte gelden van deze aangevers heeft verduisterd.

Ten behoeve van aangeefster benadeelde 5 heeft verdachte € 1.131,- minder uitgegeven dan hij van haar heeft ontvangen. Omdat de totale inkomens en uitgaven met betrekking tot benadeelde 5 echter meer dan € 80.000,- bedragen en het ontbrekende bedrag slechts een heel klein deel hiervan uitmaakt, concludeert het openbaar ministerie dat ook ten aanzien van deze aangeefster geen bewijs is dat verdachte gelden van haar heeft verduisterd.

De rechtbank is het hier mee eens. Wat betreft benadeelde 5 betrekt de rechtbank hierbij nog dat er wel een verschil is geconstateerd tussen de inkomsten en uitgaven maar dat dat op zich onvoldoende is om tot een bewezenverklaring van verduistering te komen. Daarvoor moet immers nog vastgesteld kunnen worden wat er met het geld is gebeurd - dat het wederrechtelijk is toegeëigend zoals bedoeld in de wet - en daarvoor ontbreekt het bewijs.

Met de officier van justitie en de verdediging is de rechtbank dan ook van oordeel dat niet kan worden bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan verduistering ten aanzien van benadeelde 2, 3, 4, 5 en 6. Verdachte zal daarom van deze onderdelen van de tenlastelegging worden vrijgesproken.

Rest de aangifte van benadeelde 1. Uit het hierboven reeds genoemde aanvullend proces-verbaal van bevindingen van de officier van justitie blijkt dat de uitgaven die verdachte ten behoeve van benadeelde 1 heeft verricht gelijk zijn aan de inkomsten die hij van haar heeft ontvangen. In tegenstelling tot de andere aangevers acht de officier van justitie in dit geval toch bewezen dat verdachte gelden van benadeelde 1 heeft verduisterd. Uit nader onderzoek is immers gebleken dat verdachte ten behoeve van benadeelde 1 ook een bedrag van € 2.391,- aan teruggegeven belastinggeld heeft gebruikt, nadat benadeelde 1 de schuldhulpovereenkomst had opgezegd en verdachte dus niet meer over dit geldbedrag mocht beschikken.

De rechtbank overweegt hieromtrent als volgt.

Uit het dossier blijkt dat benadeelde 1 in 2006 samen met haar partner benadeelde 7 een schuldregelingsovereenkomst met verdachte heeft gesloten. In februari 2007 heeft benadeelde 1 deze overeenkomst schriftelijk opgezegd, met de expliciete mededeling dat haar geld niet meer gebruikt mocht worden voor de afbetaling van de schulden, omdat zij en benadeelde 7 onderling geregeld hadden dat deze schulden voor rekening van benadeelde 7 zouden komen. Een kopie van deze verdelingsovereenkomst (met handtekening van benadeelde 7) heeft zij bij haar brief aan verdachte gevoegd. Verdachte was dus van deze situatie op de hoogte, of behoorde daar in ieder geval van op de hoogte te zijn.

Bij brief van 12 september 2008 kreeg benadeelde 1 bericht van de Belastingdienst dat haar voorlopige teruggave Inkomstenheffing voortaan zou worden uitbetaald op het nieuwe rekeningnummer 212396633. Vervolgens is door de Belastingdienst op dit nummer ten behoeve van benadeelde 1 in totaal een bedrag van € 2.391,- gestort.

Verdachte heeft verklaard dat het bovengenoemde rekeningnummer van hem is. De teruggave van de Belastingdienst die op deze bankrekening is binnengekomen heeft hij gebruikt om schulden van benadeelde 7 af te lossen, omdat benadeelde 7 hem zei dat dit hiervoor gebruikt moest worden. Hij heeft dit toen gedaan, ondanks het feit dat hij wist dat het geld van benadeelde 1 was.

De rechtbank is op grond van het bovenstaande van oordeel dat verdachte na het opzeggen van de overeenkomst door benadeelde 1 niet meer gemachtigd was de Belastingdienst te vragen het geld van benadeelde 1 op zijn rekening te storten en dit vervolgens te gebruiken om (een deel van) de schulden van de benadeelde 7 af te lossen. De vraag is echter of dit het tenlastegelgde feit van verduistering oplevert.

Voor “verduistering” is immers vereist dat verdachte het geld anders dan door misdrijf onder zich heeft, met andere woorden dat hij het op een rechtmatige wijze in handen heeft gekregen. De rechtbank kan niet vaststellen dat dit hier het geval is.

Het geld is immers op rekening van verdachte gestort doordat het rekeningnummer van de begunstigde is gewijzigd in dat van verdachte. Uitgaande van de brief van de Belastingdienst aan benadeelde 1 gedateerd 12 september 2008, waarin over deze wijziging wordt bericht, gaat de rechtbank er van uit dat deze opgave door verdachte aan de Belastingdienst in ieder geval na de opzegging van de schuldhulpovereenkomst in februari 2007 heeft plaatsgevonden. Op een moment dus waarop verdachte niet meer rechtmatig over deze gelden mocht beschikken. Verdachte heeft hierover verklaard dat hij zich niet kan herinneren dat hij deze nummerwijziging heeft doorgegeven. Daar staat echter tegenover dat uit een brief van de Belastingdienst, d.d. 24 november 2011, die door raadsman Loonen is overgelegd, blijkt dat verdachte zich tegenover de Belastingdienst op het standpunt stelt dat hij gemachtigd was tot deze wijziging. Hetgeen impliceert dat hij ook degene moet zijn geweest die de wijziging daadwerkelijk heeft doorgegeven.

Door dit te doen, terwijl hij hiertoe, anders dan hij naar de Belastingdienst toe stelt, niet (meer) gemachtigd was, heeft verdachte de gelden mogelijk verworven door valsheid in geschrifte en/of oplichting. Dit zijn strafbare feiten. Vast staat in ieder geval dat hij ze niet rechtmatig onder zich heeft gekregen.

Voor de onderhavige tenlastelegging betekent dit dat niet voldaan is aan een van de wettelijke vereiste om van verduistering te kunnen spreken, namelijk “anders dan door misdrijf onder zich hebben” en dat verdachte daarom moet worden vrijgesproken van dit feit.

Feit 2

De rechtbank is met de officier van justitie en de verdediging van oordeel dat niet wettig en overtuigend kan worden bewezen dat verdachte benadeelde 5 heeft mishandeld. Zij overweegt daartoe dat uit de bewijsmiddelen in het dossier niet blijkt dat verdachte opzet, al dan niet in voorwaardelijke zin, had op de mishandeling van benadeelde 5. Verdachte zal daarom ook van feit 2 worden vrijgesproken.

Beslissing

De rechtbank spreekt verdachte vrij van de onder 1 en 2 tenlastegelegde feiten.

Lees hier de volledige uitspraak.