Hoge Raad over de vraag of een eerdere gevangenisstraf uit België op grond van artikel 63 Sr moet meetellen bij de strafoplegging in Nederland

Hoge Raad 27 oktober 2026, ECLI:NL:HR:2026:1735

De Hoge Raad oordeelt dat een strafoplegging door een buitenlandse rechter geen veroordeling is als bedoeld in artikel 63 Sr, ook niet wanneer die uit een andere lidstaat van de Europese Unie afkomstig is. De verdachte is door het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch veroordeeld tot acht jaren gevangenisstraf voor onder meer het medeplegen van (voorbereidingshandelingen voor) de invoer van cocaïne en deelneming aan een criminele drugsorganisatie, nadat hem eerder in België een lange gevangenisstraf voor soortgelijke feiten is opgelegd. Volgens de Hoge Raad verplicht artikel 3 lid 5 van Kaderbesluit 2008/675/JBZ de lidstaten niet om nationale voorschriften over strafoplegging toe te passen op veroordelingen uit andere lidstaten wanneer dat de rechter bij de strafoplegging zou beperken. Het arrest van het Hof van Justitie van 12 januari 2023, C-583/22, leidt volgens de Hoge Raad niet tot een ander oordeel. De rechter kan wel rekening houden met een in het buitenland opgelegde straf en moet motiveren waarom hij afwijkt van een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt daarover. De Hoge Raad verwerpt de klacht, ziet af van het stellen van een prejudiciële vraag en vermindert de gevangenisstraf wegens overschrijding van de redelijke termijn tot zeven jaren en acht maanden.

Achtergrond

De verdachte is een natuurlijk persoon, geboren in 1969. Het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch veroordeelt hem bij arrest van 20 februari 2025 tot een gevangenisstraf van acht jaren. Volgens de inhoudsindicatie gaat het om medeplegen van (voorbereidingshandelingen voor) de invoer van cocaïne (artikel 2 onder A en artikel 10a Opiumwet), medeplegen van gewoontewitwassen (artikel 420ter lid 1 in verbinding met artikel 420bis lid 1 onder b Sr), deelneming aan een criminele drugsorganisatie (artikel 11b Opiumwet) en medeplegen van bedreiging (artikel 285 lid 1 Sr). De verdachte bevindt zich in voorlopige hechtenis. Het verloop van de procedure in eerste aanleg blijkt niet uit de uitspraak.

In hoger beroep voert de raadsman aan dat de lange gevangenisstraf die de verdachte in België opgelegd heeft gekregen, in het licht van artikel 63 Sr strafmatigend moet werken. De duur en de datum van die Belgische veroordeling blijken niet uit de uitspraak. Het hof volgt het betoog niet en overweegt dat artikel 63 Sr niet van toepassing is in het geval van buitenlandse vonnissen. Dat de verdachte in het buitenland voor soortgelijke feiten is bestraft, bevestigt volgens het hof het beeld dat hij zich internationaal met drugsfeiten bezighoudt en leidt niet tot strafvermindering. Het hof neemt dit aspect niet in strafverhogende of strafverminderende zin mee.

Cassatiemiddelen

Namens de verdachte zijn vier cassatiemiddelen voorgesteld. De inhoud van het eerste, het tweede en het derde middel blijkt niet uit de uitspraak.

Het vierde middel klaagt over het oordeel van het hof dat artikel 63 Sr niet van toepassing is op buitenlandse vonnissen en doet daarbij een beroep op artikel 3 van Kaderbesluit 2008/675/JBZ. Onder verwijzing naar het arrest van het Hof van Justitie van 12 januari 2023, C-583/22, ECLI:EU:C:2023:5, betoogt het middel dat de uitzondering van artikel 3 lid 5 Kaderbesluit alleen geldt als het in aanmerking nemen van de in een andere lidstaat opgelegde straf ertoe zou leiden dat geen uitvoerbare straf kan worden opgelegd. De toelichting bevat het verzoek om hierover een prejudiciële vraag te stellen aan het Hof van Justitie.

De advocaat-generaal D.J.M.W. Paridaens concludeert tot vernietiging van de uitspraak van het hof, uitsluitend wat betreft de duur van de opgelegde gevangenisstraf, tot vermindering daarvan en tot verwerping van het beroep voor het overige.

Beoordeling Hoge Raad

Eerste, tweede en derde middel. De klachten kunnen niet leiden tot vernietiging. De Hoge Raad motiveert dit oordeel niet nader, met toepassing van artikel 81 lid 1 RO.

Vierde middel. De Hoge Raad acht het middel ongegrond. In rechtsoverweging 3.4.1 stelt hij voorop dat uit artikel 63 (oud) Sr, dat op dit punt niet verschilt van het huidige artikel 63 Sr, en artikel 57 lid 2 Sr volgt dat de rechter bij ongelijktijdige berechting geen langere gevangenisstraf kan opleggen dan wanneer de feiten gezamenlijk zouden zijn behandeld. Een strafoplegging bij buitenlandse rechterlijke beslissing levert geen veroordeling op als bedoeld in artikel 63 Sr, zodat de rechter alleen acht hoeft te slaan op eerdere strafoplegging door de Nederlandse strafrechter. De totstandkoming en implementatie van het Kaderbesluit hebben daarin geen verandering gebracht. De Hoge Raad verwijst naar HR 31 maart 2009, ECLI:NL:HR:2009:BG9198, en HR 6 maart 2018, ECLI:NL:HR:2018:306.

In rechtsoverweging 3.4.2 overweegt de Hoge Raad dat het Kaderbesluit uitgaat van gelijkwaardige gevolgen voor veroordelingen uit andere lidstaten, maar dat artikel 3 lid 5 de lidstaten niet verplicht hun voorschriften over strafoplegging toe te passen wanneer dat voor de rechter een beperking zou inhouden. Het Kaderbesluit beoogt geen harmonisatie van de gevolgen die nationale wetgevingen aan eerdere veroordelingen verbinden. De Nederlandse wetgever heeft bij de implementatie niet voor zo’n verplichting gekozen, mede vanwege verschillen tussen lidstaten in strafklimaat en in regelingen voor vervroegde of voorwaardelijke invrijheidstelling. Een in een andere lidstaat opgelegde gevangenisstraf is daarom niet zonder meer gelijk te stellen met een straf van dezelfde duur van een Nederlandse rechter.

Het arrest van het Hof van Justitie geeft volgens rechtsoverweging 3.4.3 geen steun aan de opvatting van het middel. Die zaak betreft een verdachte die in Duitsland terechtstaat voor een feit uit 2003 en daarna in Frankrijk tot meer dan vijftien jaren gevangenisstraf is veroordeeld, zodat bij gelijkstelling geen uitvoerbare straf meer kon worden opgelegd. Daaruit volgt niet dat de uitzondering slechts geldt als anders geen uitvoerbare straf kan worden opgelegd. Ook de strekking en de tekst van het Kaderbesluit steunen die opvatting niet.

In rechtsoverweging 3.4.4 overweegt de Hoge Raad dat de nationale rechter op grond van artikel 3 lid 5, tweede alinea, Kaderbesluit de mogelijkheid moet hebben eerdere veroordelingen uit andere lidstaten in aanmerking te nemen. De Nederlandse rechter kan dat bij de strafoplegging doen zonder aan artikel 63 Sr gebonden te zijn. Wijkt de rechter af van een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt dat ertoe strekt dat hij met het oog op een evenredige straftoemeting rekening moet houden met een in het buitenland opgelegde straf, dan moet hij dat motiveren. Die motivering kan in cassatie op begrijpelijkheid worden getoetst.

Het oordeel van het hof dat artikel 63 Sr niet van toepassing is op buitenlandse vonnissen getuigt niet van een onjuiste rechtsopvatting. Het oordeel dat de Belgische gevangenisstraf geen aanleiding geeft tot matiging, omdat daaruit eerdere betrokkenheid bij drugsfeiten blijkt, is niet onbegrijpelijk en toereikend gemotiveerd (rechtsoverweging 3.5). Voor een prejudiciële vraag ziet de Hoge Raad geen aanleiding, omdat de betekenis van artikel 3 lid 1 en 5 Kaderbesluit al op grond van de aangehaalde rechtspraak van het Hof van Justitie kan worden bepaald (rechtsoverweging 3.6).

Ambtshalve stelt de Hoge Raad vast dat hij uitspraak doet nadat meer dan zestien maanden zijn verstreken na het instellen van het cassatieberoep, terwijl de verdachte zich in voorlopige hechtenis bevindt. De redelijke termijn van artikel 6 lid 1 EVRM is overschreden.

Beslissing van de Hoge Raad

De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het hof, uitsluitend wat betreft de duur van de opgelegde gevangenisstraf, vermindert deze tot zeven jaren en acht maanden en verwerpt het beroep voor het overige. De zaak hangt samen met zaak 25/00711.

Lees hier de volledige uitspraak.

Gerelateerde berichten

Gerelateerde cursussen

Print Friendly and PDF ^