Katvanger persoonlijk aansprakelijk voor zorgfraude ondanks bestuursperiode van ruim vijf weken

Rechtbank Den Haag 9 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:26210

De rechtbank Den Haag veroordeelt een voormalig bestuurder van een thuiszorgorganisatie, die zich tegen betaling als katvanger liet inschrijven, tot betaling van € 631.109,29 aan twee zorgverzekeraars. Dat bedrag is gelijk aan de declaraties voor niet-verleende wijkverpleging die de organisatie indient in de ruim vijf weken dat hij in 2018 bestuurder is. Hij betwist niet dat de organisatie onrechtmatig heeft gedeclareerd, maar voert aan dat hij geen toegang had tot de administratie, de bankrekeningen en het declaratiesysteem en niet bij de fraude betrokken was. Volgens de rechtbank miskent hij daarmee zijn taak als bestuurder: wie een bezoldigde functie als statutair bestuurder aanvaardt en het bestuur willens en wetens aan anderen overlaat, laat toe dat de vennootschap haar verplichtingen schendt en kan daarvan persoonlijk een ernstig verwijt worden gemaakt. Een beroep op matiging wijst de rechtbank af, onder meer omdat hij na zijn uitschrijving nergens aan de bel trekt en blijft meewerken aan het opnemen en verstrekken van grote contante bedragen. De twee andere bestuurders, tegen wie verstek is verleend, worden hoofdelijk veroordeeld tot betaling van € 1.279.739,85.

Inleiding en context

Zilveren Kruis Zorgverzekeringen N.V. en De Friesland Zorgverzekeraar N.V. maken deel uit van één concern. Zij dagvaarden drie (voormalig) bestuurders van Thuiszorg Diamond B.V., een op 23 november 2017 opgerichte vennootschap die een onderneming in de wijkverpleging exploiteert. Voor 2018 sluiten de zorgverzekeraars met haar een betaalovereenkomst waarin staat dat zij gedekte zorg rechtstreeks mag declareren. Nota’s voor onrechtmatige zorgverlening komen niet voor vergoeding in aanmerking en betalingen daarop kunnen worden teruggevorderd. De zorgverzekeraars zijn bevoegd tot controle en fraudeonderzoek.

Na fraudemeldingen start Zilveren Kruis in 2019 een fraudeonderzoek over 2018. Thuiszorg Diamond geeft geen gehoor aan herhaalde verzoeken om herindicaties, zorgleefplannen, diploma’s, zorgrapportages en urenregistraties. Per 6 april 2023 wordt de vennootschap uitgeschreven uit het handelsregister. Bij brief van 25 juli 2024 deelt Zilveren Kruis mee dat zorg is gedeclareerd die niet is geleverd en dat € 2.050.711,23 onverschuldigd is betaald.

De eerste gedaagde is bestuurder vanaf 1 september 2018. De tweede gedaagde is bestuurder van 23 november 2017 tot 31 juli 2018 en van 6 september 2018 tot 12 februari 2019. De derde gedaagde, hierna de gedaagde bestuurder, is bestuurder van 1 augustus 2018 tot 6 september 2018. Volgens een proces-verbaal schadebeperkende maatregel zorgfraude van de Nederlandse Arbeidsinspectie van 15 juli 2026 ontvangt hij tussen 3 januari 2018 en 30 juni 2020 in totaal € 593.191,45 van vennootschappen die gelieerd zijn aan de eerste gedaagde. Alleen de gedaagde bestuurder verschijnt in de procedure. Tegen de twee anderen wordt verstek verleend.

Vordering en wettelijk kader

De zorgverzekeraars vorderen hoofdelijke veroordeling van de eerste en tweede gedaagde tot betaling van € 1.279.739,85 en veroordeling van de gedaagde bestuurder tot betaling van € 631.109,29, telkens met wettelijke rente. Daarnaast vorderen zij van alle gedaagden € 1.327,50 aan onderzoekskosten en de proceskosten. De vorderingen berusten op onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW): Thuiszorg Diamond brengt zorg in rekening waarvan zij wist of behoorde te weten dat zij geen aanspraak had op betaling, en de bestuurders treft daarvan persoonlijk een ernstig verwijt. De rechtbank toetst aan de maatstaf uit HR 5 september 2014, ECLI:NL:HR:2014:2627 (RCI Financial Services), en de categorieën uit het Beklamel-arrest (ECLI:NL:HR:1989:AB9521) en Ontvanger/Roelofsen (ECLI:NL:HR:2006:AZ0758). Het matigingsverzoek wordt beoordeeld aan de hand van artikel 6:109 BW.

Standpunt van de zorgverzekeraars

De zorgverzekeraars stellen dat van een bestuurder van een zorginstelling mag worden verwacht dat hij zoveel inzicht heeft in de bedrijfsvoering, de administratie en de declaraties dat grootschalig onjuist declareren niet mogelijk is. Het handelen en nalaten van de gedaagde bestuurder is zo onzorgvuldig dat hem daarvan een ernstig verwijt kan worden gemaakt. De kosten van het fraudeonderzoek komen volgens hen eveneens voor rekening van de bestuurders.

Standpunt van de gedaagde bestuurder

De gedaagde bestuurder betwist dat hij aansprakelijk is. Hij staat slechts kort als bestuurder ingeschreven, is niet als bestuurder actief geweest en heeft geen toegang tot de administratie, de bankrekening en het declaratiesysteem. Hij heeft zich laten gebruiken als katvanger en is niet zelf bij de fraude betrokken. De fraude had volgens hem ook buiten hem om kunnen plaatsvinden.

Subsidiair verzoekt hij om matiging op grond van artikel 6:109 BW. Hij voert aan dat zijn inschrijving een naïeve fout is geweest, dat hij zich na een maand zelf heeft laten uitschrijven, dat hij geen voordeel van zijn bestuurderschap heeft genoten, dat sindsdien lange tijd is verstreken en dat hij financieel niet tot betaling in staat is.

Oordeel rechtbank

De vorderingen tegen de eerste en tweede gedaagde komen de rechtbank niet onrechtmatig of ongegrond voor en worden bij verstek toegewezen.

Voor de gedaagde bestuurder stelt de rechtbank voorop dat in beginsel alleen de vennootschap aansprakelijk is en dat bestuurdersaansprakelijkheid een persoonlijk ernstig verwijt vereist. Omdat de gedaagde bestuurder de bevindingen uit het fraudeonderzoek niet betwist, staat vast dat Thuiszorg Diamond onrechtmatig handelt door zorg te declareren die zij niet heeft verleend.

Het katvangerverweer volgt de rechtbank niet. Ter zitting verklaart de gedaagde bestuurder dat hij zich liet inschrijven omdat de eerste gedaagde hem € 5.000 per maand had beloofd, wat hij in verband met schulden goed kon gebruiken. De rechtbank leidt daaruit af dat financiële motieven de doorslag gaven en dat uit niets blijkt dat hij van plan was bestuurstaken te vervullen. Hij heeft het bestuur willens en wetens geheel aan anderen overgelaten, zonder enige controle of enig toezicht. Door een functie als bezoldigd statutair bestuurder te aanvaarden, neemt hij een eigen verantwoordelijkheid op zich. Omdat hij daarvan op geen enkele wijze rekenschap geeft, heeft hij toegelaten dat de vennootschap handelt in strijd met haar wettelijke en contractuele verplichtingen. Ook als hij niet actief bij de fraude betrokken was, doet dat niet af aan wat van hem als statutair bestuurder mocht worden verwacht. De rechtbank wijst ook op de betalingen uit het proces-verbaal. Volgens de gedaagde bestuurder gaat het om contante opnames op verzoek van de eerste gedaagde, die hij aan hem heeft afgestaan. Zelfs dan had hij volgens de rechtbank rekening moeten houden met malversaties in de vennootschappen van de eerste gedaagde. De rechtbank wijst het onweersproken bedrag van € 631.109,29 toe. Dat bedrag is gelijk aan de declaraties voor niet-verleende zorg in zijn bestuursperiode.

Matiging wijst de rechtbank af. Zij stelt voorop dat de rechter van die bevoegdheid terughoudend gebruik moet maken (ECLI:NL:HR:1999:ZC2913). Volgens de rechtbank levert juist de passieve houding van de gedaagde bestuurder het ernstige verwijt op. Hij liet zich weliswaar snel uitschrijven omdat hij er geen goed gevoel bij had, maar trok daarna nergens aan de bel en werkte ook na zijn uitschrijving mee aan het opnemen en verstrekken van grote contante bedragen voor de eerste gedaagde. De rechtbank noemt dat contra-indicaties voor matiging.

De kosten van het fraudeonderzoek merkt de rechtbank aan als schade die door het onrechtmatig handelen is veroorzaakt. De wettelijke rente vanaf 21 februari 2019 is niet weersproken en wordt toegewezen.

Beslissing

  • De eerste en tweede gedaagde worden hoofdelijk veroordeeld tot betaling van € 1.279.739,85, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 21 februari 2019

  • De gedaagde bestuurder wordt veroordeeld tot betaling van € 631.109,29, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 21 februari 2019

  • Alle gedaagden worden hoofdelijk veroordeeld tot betaling van € 1.327,50 aan onderzoekskosten, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 25 juli 2024

  • Alle gedaagden worden hoofdelijk veroordeeld in de proceskosten van € 11.681, met € 98 extra plus de kosten van betekening als zij niet tijdig betalen

  • Daarnaast worden afzonderlijk veroordeeld in proceskosten: de eerste gedaagde tot € 135,27, de tweede gedaagde tot € 120,78 en de gedaagde bestuurder tot € 4.751,78

  • Het vonnis wordt uitvoerbaar bij voorraad verklaard

Redactionele notitie

Voor de lezers is de zaak vooral interessant omdat hier de katvanger zelf civielrechtelijk wordt aangesproken en het katvangerschap juist de grond voor het ernstige verwijt wordt, in plaats van een verweer. In Rechtbank Midden-Nederland (kantonrechter) 29 juli 2020, ECLI:NL:RBMNE:2020:2915, spreekt ASR de werkelijk fungerende bestuurders van een thuiszorgstichting aan. De formele bestuurder die volgens zijn advocaat slechts als katvanger fungeerde, wordt niet gedagvaard. De vordering tegen een persoon die door identiteitsfraude als bestuurder was ingeschreven, laat ASR vallen. In Rechtbank Midden-Nederland 17 mei 2023, ECLI:NL:RBMNE:2023:1824 (Zilveren Kruis), rekent de rechtbank het de eerdere bestuurders aan dat zij een katvanger naar voren schoven.

Lees hier de volledige uitspraak.

Print Friendly and PDF ^