Rechtbank Gelderland 23 oktober 2026, ECLI:NL:RBGEL:2026:8251

De rechtbank Gelderland verklaart het beklag van een ambulancedienst ongegrond tegen het bevel om de opname van een 112-gesprek uit te leveren. Het gesprek is gevoerd tussen de partner van een vrouw die later overlijdt door inname van een looghoudende stof en een verpleegkundige van de ambulancemeldkamer. Het Openbaar Ministerie onderzoekt een verdenking van moord of doodslag, maar er is nog niemand als verdachte aangemerkt. De ambulancedienst beroept zich op een verschoningsrecht dat is afgeleid van het medisch beroepsgeheim van de verpleegkundige. De rechtbank toetst aan het kader van de Hoge Raad over zeer uitzonderlijke omstandigheden en betrekt daarbij de ernst van het feit, het belang van het gesprek voor het onderzoek, de beperkte omvang van de inbreuk en het ontbreken van een andere manier om de informatie te krijgen. Zij oordeelt dat in deze zaak het belang van de waarheidsvinding zwaarder weegt dan het verschoningsrecht.

Inleiding en context

Dit is een beschikking van de meervoudige raadkamer op een klaagschrift van een ambulancedienst, een rechtspersoon, op grond van artikel 98 juncto artikel 552a Sv. Op 28 november 2024 overlijdt een vrouw, geboren in 1963, in het Radboud Ziekenhuis in Nijmegen. Volgens de forensisch arts gaat het om een niet-natuurlijke dood. Haar partner verklaart dat hij op 25 november 2024 om 17.15 uur thuiskwam, haar benauwd op bed aantrof en een ambulance belde. In het Rijnstate Ziekenhuis blijkt dat zij een gat in haar slokdarm heeft. In het Radboud Ziekenhuis kan zij niet meer worden geopereerd. Bij de sectie door het NFI op 30 november 2024 worden een gat van 25 centimeter in de slokdarm en als doodsoorzaak de inname van een looghoudende stof vastgesteld. In de woning worden een pillendoosje en in de afvalbak een gele fles wc-reiniger aangetroffen. De stukken vermelden als verdachte N.N. De rechtbank stelt voorop dat het dossier van het Openbaar Ministerie bijzonder summier is.

Op vordering van het Openbaar Ministerie van 3 december 2025 beveelt de rechter-commissaris op 4 december 2025 op grond van artikel 105 Sv dat de ambulancedienst het 112-gesprek van 25 november 2024 om 22.44.18 uur uitlevert. De ambulancedienst voldoet daar onder voorbehoud aan. Op 1 juli 2026 maakt zij bezwaar op grond van artikel 98 lid 2 Sv. De rechter-commissaris verwerpt dat bezwaar op 17 augustus 2026 wegens zeer uitzonderlijke omstandigheden. Het klaagschrift volgt op 28 augustus 2026 en wordt op 9 oktober 2026 in openbare raadkamer behandeld.

Tenlastelegging en wettelijk kader

Er is geen tenlastelegging. Het opsporingsonderzoek gaat over een verdenking van moord of doodslag tegen N.N.; de beschikking noemt daarbij geen wetsartikelen. Op de verpleegkundige van de meldkamer rust een geheimhoudingsplicht op grond van artikel 88 Wet BIG en daarmee een verschoningsrecht op grond van artikel 218 Sv. Artikel 98 Sv beschermt verschoningsgerechtigden bij inbeslagneming. Het bevel tot uitlevering is gegeven op grond van artikel 105 Sv.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

Volgens het Openbaar Ministerie klopt de verklaring van de partner in grote lijnen, behalve de tijdlijn. Tussen zijn thuiskomst en de 112-melding zou ongeveer vijf uur zitten, wat erop zou kunnen wijzen dat hij meer weet over wat er in de woning is gebeurd. Buurtonderzoek en telefoontaps op de aansluitingen van de partner en de zoon van de overledene leveren niets op. Er zijn geen aanwijzingen voor suïcide. Het Openbaar Ministerie wil nagaan in welke toestand het slachtoffer was tijdens het 112-gesprek en welke informatie de melder aan de meldkamer gaf. Ook de toon en de letterlijke inhoud van de melding kunnen volgens het Openbaar Ministerie van groot belang zijn, omdat niemand anders in de woning aanwezig was.

Standpunt van de verdediging

In deze beklagprocedure is er geen verdediging. Klaagster, de ambulancedienst, voert het volgende aan. Volgens haar is er geen rechtvaardiging om de geheimhoudingsplicht te doorbreken: er is geen concrete verdenking en niemand is aangehouden, en suïcide of een menselijke vergissing zijn goed denkbaar. Dat het om een ernstig delict gaat, is op zichzelf niet genoeg. Als het beroepsgeheim te gemakkelijk wordt doorbroken, kunnen mensen afzien van het bellen van 112, wat de toegang tot ambulancezorg belemmert. Verder is volgens klaagster niet voldaan aan subsidiariteit en proportionaliteit. Een 112-gesprek is bedoeld om ambulancezorg te krijgen en een bekentenis valt niet te verwachten. Het Openbaar Ministerie zou ook kunnen volstaan met een neutrale derde, zoals een advocaat, die de opname beluistert en beoordeelt of daarin relevante informatie zit.

Oordeel gerecht

De rechtbank stelt vast dat het gesprek aan de verpleegkundige is toevertrouwd in die hoedanigheid en daarom onder diens geheimhoudingsplicht en verschoningsrecht valt. De ambulancedienst heeft als werkgever, coördinator en houder van de 112-gesprekken een afgeleid verschoningsrecht. De rechtbank gaat ervan uit dat zij optreedt met instemming van en namens de verpleegkundige. Tegenover het belang van vertrouwelijke medische hulpverlening staat de plicht van de overheid om ernstige feiten met dodelijke afloop te onderzoeken, die uit artikel 2 EVRM wordt afgeleid. De rechtbank verwijst onder meer naar EHRM 17 januari 2002, Calvelli en Ciglio tegen Italië, en EHRM 9 april 2009, Šilih tegen Slovenië.

De rechtbank hanteert het kader van de Hoge Raad. Het verschoningsrecht is niet absoluut. In zeer uitzonderlijke omstandigheden moet het belang van de waarheidsvinding voorgaan, en de inbreuk mag dan niet verder gaan dan strikt nodig is (HR 29 juni 2004, ECLI:NL:HR:2004:AO5070). Uit de rechtspraak leidt zij een niet-limitatieve reeks gezichtspunten af. Het gaat om de ernst van het feit, de kwetsbaarheid van het slachtoffer, de ernst van de verdenking, het maatschappelijk belang van gedegen onderzoek, de noodzaak van de gegevens, de beperking van de inbreuk, de vraag of de gegevens op andere wijze kunnen worden verkregen en eventuele toestemming van het slachtoffer. De ambulancedienst en de verpleegkundige worden uitdrukkelijk niet als verdachte beschouwd.

Volgens de rechtbank is het moeilijk voorstelbaar dat iemand vrijwillig of per vergissing genoeg van een looghoudend schoonmaakmiddel inneemt om dit gevolg te veroorzaken. Zij gaat daarom vooralsnog uit van gewelddadig handelen en ziet een groot maatschappelijk belang bij opheldering. Over het overlijden is weinig bekend. De partner heeft het slachtoffer als laatste bij bewustzijn gezien, en het duurde kennelijk enkele uren voordat hij 112 belde. Buurtonderzoek, camerabeelden en taps leveren niets op. Dat het gesprek waarschijnlijk geen bekentenis of sluitend bewijs oplevert, staat volgens de rechtbank niet aan het bevel in de weg. Het kan wel aanknopingspunten voor verder onderzoek geven. Daarbij verwijst zij naar het verschil met HR 2 juni 2020, ECLI:NL:HR:2020:1008, waarin uitgebreide en betrouwbaar geachte verklaringen van de meldster beschikbaar waren. De inbreuk acht de rechtbank beperkt, omdat de beller primair ambulancehulp wil inschakelen. De informatie is niet op andere wijze te verkrijgen. Een vertrouwenspersoon die het gesprek beluistert, biedt geen oplossing, omdat ook die geen geheime gegevens mag onthullen en die werkwijze bewijstechnisch discutabel is. Alles afwegend oordeelt de rechtbank dat zich zeer uitzonderlijke omstandigheden voordoen en dat vrijwel alle gezichtspunten dat oordeel steunen. Zij verwerpt het beroep op het verschoningsrecht.

Bewezenverklaring

Niet van toepassing. Het gaat om een beklagprocedure, zonder tenlastelegging en zonder bewezenverklaring.

Strafoplegging en maatregelen

Niet van toepassing. De rechtbank verklaart het beklag ongegrond. De klaagster kan binnen veertien dagen na betekening van de beslissing beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad.

Lees hier de volledige uitspraak.

Actualiteiten

Beklag van ambulancedienst tegen bevel tot uitlevering van 112-gesprek ongegrond: belang van de waarheidsvinding gaat voor medisch verschoningsrecht in onderzoek naar overlijden door inname van loog