In het proefschrift, dat de auteur in september 2024 heeft verdedigd, is onderzoek gedaan naar de verhouding tussen het commune en bijzondere materiële strafrecht. Die verhouding heeft de auteur onderzocht vanuit het perspectief van het codificatiebeginsel (dat neergelegd is in artikel 107 Grondwet), met een focus op het legaliteitsbeginsel en het schuldbeginsel. In dit onderzoek kwam naar voren dat het verkeersstrafrecht – als onderdeel van het bijzonder strafrecht – een terrein is dat weliswaar aansluit op het commune strafrecht, maar dat tegelijk een voedingsbodem is voor nieuwe materieelrechtelijke figuren en ontwikkelingen op het terrein van de schuldvormen. De ontstane nouveautés werken bovendien in meer of mindere mate door in het commune strafrecht. De in artikel 107 Grondwet en artikel 91 Sr tot uitdrukking gebrachte verhouding tussen het Wetboek van Strafrecht en de bijzondere strafwetten, waarbij het bijzonder strafrecht een volgzame (artikel 91 Sr) uitzondering (artikel 107 Grondwet) is op het algemene kader van materieel strafrecht in het Wetboek van Strafrecht, verdwijnt hierdoor naar de achtergrond. Dit komt de met het codificatiebeginsel beoogde samenhang en eenvormigheid binnen het gehele materiële strafrecht niet ten goede. In deze bijdrage licht de auteur enkele onderdelen van zijn promotieonderzoek uit, waarbij hij ook jurisprudentie betrekt die nadien gewezen is.

De EU Corporate Sustainability Due Diligence Directive is in essentie een beleidsdocument, zo zal ik hierna betogen en illustreren. Het doel van de CSDDD is dat ondernemingen mensenrechten, milieu en klimaat nadrukkelijk in hun beleidsafwegingen betrekken. Wat betreft mensenrechten en milieu gaat het dan met name om praktijken die zich buiten de EU afspelen onder het oog van aldaar gevestigde dochtervennootschappen en zakenrelaties in de activiteitenketen. De CSDDD introduceert een zorgplicht voor grote ondernemingen om te achterhalen of aldaar sprake is van inbreuken op mensenrechten en milieu en, als dat het geval is, zich in te zetten om daar via de band die er met die 'buitenlandse' ondernemingen bestaat, iets aan te doen.

De Corporate Sustainability Due Diligence Directive verplicht rechtspersonen – kort gezegd – om negatieve effecten op mensenrechten en milieu te identificeren en aan te pakken. De kern van deze bijdrage richt zich op het civielrechtelijke aansprakelijkheidsregime, opgenomen in artikel 29 CSDDD, en de implementatie daarvan in de Wet internationaal en verantwoord ondernemen. De Nederlandse wetgever implementeert de CSDDD ‘zuiver en lastenluw’. Dit brengt met zich mee dat het aansprakelijkheidsregime ex artikel 29 CSDDD grotendeels wordt geïmplementeerd over de band van de reeds bestaande artikelen 6:162 en 6:163 BW. Hiermee slaat de wetgever een bekende weg in, maar een nadere analyse van artikel 29 CSDDD en de implementatie daarvan laat zien dat er nieuwe obstakels zijn, waarmee partijen en rechters mogelijk geconfronteerd zullen worden.

In deze bijdrage staat het klimaattransitieplan centraal. Het Nederlandse conceptwetsvoorstel ter implementatie van de Corporate Sustainability Due Diligence Directive, de zogeheten Wet internationaal verantwoord ondernemen, verplicht zeer grote ondernemingen om een klimaattransitieplan op te stellen en naar beste vermogen uit te voeren. De belangrijkste verplichting voor een onderneming is om in haar transitieplan vast te stellen hoe zij haar bedrijfsmodel en -strategie in lijn brengt met de beperking van de opwarming van de aarde tot 1,5 °C in overeenstemming met de Overeenkomst van Parijs. In deze bijdrage worden de inhoudelijke vereisten van het klimaattransitieplan besproken aan de hand van voorbeelden en een aantal kernbegrippen toegelicht.