De bijdrage bespreekt de interactie van het strafrecht en de zogenoemde soevereinen, een groep van duizenden mensen die Nederlandse wet- en regelgeving afwijst. In binnen- en buitenland komen zij steeds nadrukkelijker in het vizier van opsporingsinstanties en strafrechtspraak, maar een overzicht van de ‘soevereinen’ en het Nederlandse strafrecht ontbreekt. Deze bijdrage komt daaraan tegemoet. Na een kenschets van de soevereinen bespreek ik de beschikbare jurisprudentie en de wenselijkheid van een bijzondere strafbepaling. Hoewel een strafbepaling onwenselijk is, zo concludeer ik, ligt het in de rede om ‘soevereine’ misdrijven, die zich richten tegen de Staat, op te vatten als terroristische misdrijven.

Tim de Greve en Roos Elemans (Stibbe) schreven in het tijdschrift Markt & Mededinging van Boom een artikel over het verschoningsrecht. In het artikel wordt aan de hand van de jurisprudentie van de Hoge Raad, HvJ en het EHRM uiteengezet dat en waarom de actuele werkwijze van de ACM dit fundamentele recht schendt.

In het onderwijsrecht wordt het uitsluiten van de mogelijkheid om deel te nemen aan een volgend tentamen of examen door de ABRvS aangemerkt als een bestraffende sanctie in de zin van art. 5:2 lid 1 aanhef en onder c Awb. Een formeel-wettelijke grondslag voor het aanmerken van de uitsluiting als een bestraffende sanctie lijkt echter te ontbreken. Artikel 7.12b lid 2 WHW biedt daarvoor onvoldoende grondslag.

In veel strafzaken is informatie gewenst over de psychische gesteldheid van een verdachte. De rechter wordt hierover geadviseerd middels een pro Justitia-rapportage. In deze rapportage geven gedragskundigen informatie over een mogelijke psychische stoornis bij een verdachte, of dit heeft doorgewerkt in het delict, en of het delict dus aan de verdachte kan worden toegerekend. Daarnaast bevat het rapport advies over het recidiverisico en mogelijke behandelmaatregelen. Deze informatie is waardevol om tot een passende sanctie te komen. Een dergelijk rapport is bijvoorbeeld een vereiste om een tbs-maatregel op te kunnen leggen.