Voor het handboek Openbaar Ministerie schreef strafrechtadvocaat en wetenschapper Patrick van der Meij een bijdrage over de verhoudingen tussen het Openbaar Ministerie en de advocatuur die binnen en buiten de zittingszaal onder druk staan. De bijdrage beschrijft wat het gevaar is van een vergaande polarisering tussen deze procesdeelnemers en de belangen die zij nastreven voor de strafrechtspleging.
Read MoreOp 16 januari 2023 is de Digital Operational Resilience Act (hierna: DORA) in werking getreden. DORA harmoniseert vereisten ten aanzien van digitale operationele weerbaarheid binnen de financiële sector. Het uitgangspunt van DORA is dat het verhogen van digitale operationele weerbaarheid van financiële entiteiten bijdraagt aan het behoud van de stabiliteit en integriteit van de financiële markten. DORA bestaat uit vijf pijlers: ICT-risicobeheer, omgang met ICT-gerelateerde incidenten, testen van digitale operationele weerbaarheid, beheer van ICT-risico van derde aanbieders en het toezicht op kritieke derde aanbieders van ICT-diensten (hierna: oversight). Deze aanbieders zijn van kritiek belang voor de dienstverlening van financiële entiteiten en daarmee de financiële sector.
Read MoreVerschillende rapporten tonen aan dat er uitvoeringsproblemen zijn ontstaan bij hackoperaties van de politie en van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. In deze bijdrage wordt gereflecteerd op die rapporten en op de achterliggende problematiek, die samen lijkt te hangen met de mate van gedetailleerdheid en de interpretatie van de toepassingsvoorwaarden. De parallellen tussen beide domeinen komen hier aan bod, maar de nadruk ligt op hackoperaties van de AIVD en de MIVD. Op dit moment vormen die operaties namelijk onderwerp van politieke discussie.
Read MoreDit jaar treedt er nieuwe wetgeving in werking over 'cybersecurity'. In deze wetgeving – gebaseerd op een Europese richtlijn – ligt de focus op het voorkomen van verstoringen of uitval van diensten in kritieke sectoren en het verbeteren van de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen, inclusief data. Als gevolg van de nieuwe wetgeving moet het onderwerp cybersecurity nu ook echt op de agenda van bestuurders komen te staan. Bestuurders krijgen onder de nieuwe wetgeving specifieke verantwoordelijkheden toegedicht om ervoor te zorgen dat hun organisaties (kunnen) voldoen aan de eisen die de wet aan cybersecurity stelt. Voldoen zij niet aan die verantwoordelijkheden, dan kunnen bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.
Read More'Dat kunnen alleen juristen bedenken.' Deze zin bekruipt ons als we nadenken over de problematiek die we in dit artikel zullen bespreken. Eenvoudig gezegd gaat het om de situatie waarin een ondernemer zowel als privépersoon (jasje uit) als via zijn rechtspersoon (jasje aan) wordt bestraft. Iets zuiverder geformuleerd: het gaat om de bestuurder, als directeur-grootaandeelhouder, van in het bijzonder de eenmans-BV die voor dezelfde onjuiste belastingaangiften als feitelijk leidinggever afzonderlijk persoonlijk wordt beboet dan wel vervolgd en bestraft, omdat dit civielrechtelijk een aparte 'entiteit' of 'persoon' betreft. De BV wordt als belastingplichtige bestraft voor het doen van een onjuiste belastingaangifte en de bestuurder als feitelijk leidinggever aan die verboden gedraging, gepleegd door de BV. Hiermee wordt de ondernemer feitelijk tweemaal bestraft. Dit is mogelijk nu de hoofdregel luidt dat 'vereenzelviging' zelfs bij een éénmans-BV niet wordt aanvaard. Maar is die hoofdregel wel gerechtvaardigd?
Read MoreAls het gaat om de verdenking van strafbare feiten die door een rechtspersoon zouden zijn gepleegd, is het mogelijk dat (ook) de bestuurder of leidinggevende van die rechtspersoon als feitelijk leidinggever aansprakelijk wordt gesteld in een strafrechtelijke procedure. De verdediging van de vermeende feitelijk leidinggever heeft tegen die verdenking een breed palet aan verweren tot haar beschikking. Zowel het strafrecht als het civiele bestuurdersaansprakelijkheidsrecht bieden daarvoor voldoende mogelijkheden.
Read MorePersonen die het beleid van een financiële onderneming bepalen of toezicht houden op dit beleid moeten betrouwbaar en geschikt zijn voor de uitoefening van hun functie. Voordat deze personen mogen aantreden worden zij door De Nederlandsche Bank (DNB) of de Autoriteit Financiële Markten (AFM) getoetst. Voor benoemingen bij significante banken geldt dat de Europese Centrale Bank (ECB) het finale besluit neemt over de geschiktheid en betrouwbaarheid. Personentoetsingen zijn een belangrijk instrument in het toezicht op een solide en integere financiële sector. Bestuurders en commissarissen bepalen immers de tone at the top en zijn daarmee essentieel voor de strategie en bedrijfscultuur. In dit artikel wordt de praktijk van toetsingen uiteengezet alsmede hoe bestuurders en commissarissen in de financiële sector verantwoordelijk worden gehouden voor het handelen of nalaten van de financiële onderneming.
Read MoreUit angst om af te glijden naar een risicoaansprakelijkheid voor leidinggevenden wordt krampachtig vastgehouden aan een (te) rigide interpretatie van voorwaardelijk opzet. Ten onrechte. Door de zeggenschap, kennis en zorgplicht van de leidinggevende meer als onderling communicerende vaten te benaderen, kan passende betekenis worden toegekend aan het niet of onvoldoende uitoefenen van toezicht of controle door die leidinggevende op een wijze die verenigbaar is met het schuldbeginsel én het dogmatische karakter van voorwaardelijk opzet en daarmee met het deelnemingskarakter van feitelijk leidinggeven. Strafwaardig management kan daardoor beter worden geadresseerd.
Read MoreThe act of “rethinking” corruption is necessary due to a global stagnation after more than two decades of international anticorruption efforts. The issue of corruption is being reframed as a security issue, rather than a developmental one, but the role international agency play in changing a country is still prominent. This article sums up the lessons learned from theoretical and practical advances outlined in the author’s book on “Rethinking Corruption.” It makes a clear argument in favour of rethinking corruption outside the traditional framework and offers a forecasting method, alongside state-of-the-art analytical, fact-based tools to map, assess, and predict corruption risks.
The author argues that corruption is a policy issue frequently overriding individual choice, and can only be tackled by strong policy interventions. She explains the limits of international intervention and demonstrates how much unfinished business was left behind by the developmental approach to anticorruption – business that can only be tackled domestically by pro-change coalitions. Evidence is shown that corruption has not decreased despite unprecedented efforts. This is the case because the international context presently creates far more opportunities for corruption than it poses constraints. Few countries and international organisations have proven able to solve the social dilemma of corruption. The instruments to collect evidence for action have been as poor as conceptualisation, but progress has been made and can be used by domestic coalitions seeking to challenge a corrupt status quo.
The article outlines that “Rethinking Corruption” is a non-orthodox, yet state-of-the-art guidebook for policy makers, administrators, and practitioners looking to identify an effective way of approaching corruption, engaging in corruption issue policy analysis, designing actionable measurement, and building successful coalitions against systemic corruption.
Het Wetboek van Strafrecht beschermt zowel individuele als collectieve rechtsbelangen. Er kunnen verschillende collectieve rechtsbelangen worden onderscheiden, zowel geaggregeerde als non-geaggregeerde of zuiver collectieve rechtsbelangen. De diversiteit van collectieve rechtsbelangen is ook in het huidige Wetboek van Strafrecht zichtbaar. Over de rechtvaardiging van materieel-strafrechtelijke bescherming van collectieve rechtsbelangen is in de strafrechtelijke literatuur veel te doen. In deze bijdrage wordt betoogd dat ook een liberaal strafrecht zulke belangen niet zonder meer hoeft af te wijzen, in ieder geval wanneer het gaat om geaggregeerde rechtsbelangen. Ook voor zuiver collectieve rechtsbelangen kan in een (nieuw) wetboek van strafrecht plaats zijn.
Read More