'Toezicht, innovaties en regie'

Op 9 september 2013 verscheen het rapport ‘Toezien op publieke belangen’ van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). De ondertitel ‘Naar een verruimd perspectief op rijkstoezicht’ is veelzeggend. Het zinspeelt op een veranderende kijk op toezicht. Dat toezicht volop in de maatschappelijke, politiek-bestuurlijke en wetenschappelijke belangstelling staat, wordt mede veroorzaakt door kwesties als Vestia (woningcorporatie), Amarantis (onderwijs), SNS (financiële sector) en Ruwaard van Putten ziekenhuis (gezondheidszorg). Dit zijn recente voorbeelden van situaties waar mogelijk falend toezicht een rol heeft gespeeld.

Lees verder:

• Toezicht, innovaties en regie door dr. R.L.N. Westra, dr. mr. G.J.C.M. Bakker in TBS&H nr. 2 2014

Handboek Uitleverings- en overleveringsrecht

Dit boek geeft een beschrijving en analyse van het Nederlandse uitleverings- en overleveringsrecht en gaat daarbij in op de overeenkomsten en verschillen die er tussen beide rechtsinstrumenten bestaan. Alle recente ontwikkelingen op het vlak van de uitlevering en de overlevering zijn in dit boek verwerkt.

Hoewel het boek geschreven is vanuit Nederlands perspectief, is daar waar wenselijk en nodig, ook aandacht besteed aan buitenlandse wetgeving en rechtspraak. Daarnaast is ook relevante rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en het Hof van Justitie verwerkt.

Aan de orde komen onder meer:

• de oorsprong van het uitleveringsrecht en het Europees aanhoudingsbevel;
• de nationale en internationale bronnen;
• de beginselen (het beginsel van soevereiniteit, wederkerigheid, wederzijdse erkenning, vertrouwen en de specialiteit);
• het toepassingsgebied;
• de procedure voor uit- en overlevering, waaronder ook de verkorte procedure;
• de voorwaarden (weigeringsgronden) voor uit- en overlevering;
• de overlevering aan Nederland, ook wel inlevering genoemd;
• de inbeslagneming van voorwerpen en de afgifte daarvan;
• de doortocht over Nederlands- en buitenlands grondgebied;
• het verhoor in Nederland en het buitenland en de tijdelijke terbeschikkingstelling.

Het boek is bedoeld voor theoretici en praktijkjuristen.

Klik hier voor de inhoudsopgave en het eerste hoofdstuk van het boek.

Of klik hier om het boek direct via Kluwer te bestellen.

'Spreken is zilver, zwijgen is goud: een inlichtingenverplichting zonder waarborg fout? De reikwijdte van het nemo tenetur-beginsel en de (voorgenomen) faillissementswetgeving'

In deze bijdrage gaan de auteurs in op een aantal onderwerpen waarbij de reikwijdte en toepassing van het nemo tenetur-beginsel aan de orde is. Ten eerste is dit het veelbesproken Chambaz-arrest van het EHRM. In dit arrest heeft het EHRM het nemo tenetur-beginsel uitgebreid naar de persoon die ‘niet kan uitsluiten’ dat gevorderd materiaal voor bestraffingsdoeleinden gebruikt zal worden.

Vervolgens wordt ingegaan op de ‘receptie’ van het Chambazarrest in de jurisprudentie van de Hoge Raad. Voor een goed begrip voor de samenhang met voorgaande EHRM-arresten wordt voorafgaand aan beide onderwerpen een analyse gegeven van de ‘klassieke’ jurisprudentie ten aanzien van het nemo tenetur-beginsel. Hiernaast wordt aandacht besteed aan een nieuwe wending bij de toepassing van het nemo tenetur-beginsel, namelijk de uitwerking in de faillissementspraktijk. Door de recente ontwikkelingen in de jurisprudentie en de focus van het Openbaar Ministerie op faillissementsfraude is de toepassing van het nemo tenetur-beginsel op dit terrein actueel geworden. In de faillissementswetgeving zijn legio verplichtingen opgenomen van een gefailleerde ten opzichte van de curator, terwijl het nemo tenetur-beginsel in die relatie nog betrekkelijk onontgonnen gebied lijkt. Ten slotte wordt afgerond met een standpunt omtrent de reikwijdte van het nemo tenetur-beginsel, alsmede een waardering hoe de huidige en toekomstige faillissementswetgeving zich verhoudt tot dat beginsel.

Lees verder:

• Spreken is zilver, zwijgen is goud: een inlichtingenverplichting zonder waarborg fout? De reikwijdte van het nemo tenetur-beginsel en de (voorgenomen) faillissementswetgeving door A. Zeeman en A.A. Feenstra in TBS&H nr. 2 2014

'Enkele strafprocessuele aspecten bij de nieuwe richtlijn marktmisbruik'

Op 12 juni 2014 zijn de nieuwe Richtlijn Marktmisbruik en de Verordening Marktmisbruik gepubliceerd.. De Richtlijn Marktmisbruik en de Verordening Marktmisbruik komen voort uit het voorstel van de Europese Commissie, uit oktober 2011, om de handel met voorwetenschap en marktmanipulatie (marktmisbruik) effectiever te kunnen bestrijden. Volgens de Commissie lopen de sancties in de verschillende lidstaten zo uiteen dat er geen afschrikwekkende werking van uitgaat. Ook kan strafrechtelijke vervolging worden ontlopen doordat in de lidstaten het verbod op marktmisbruik verschillend wordt gehandhaafd en geïnterpreteerd. De Commissie heeft daarom een voorstel ingediend om de Richtlijn 2003/6/EG om te zetten in een Verordening Marktmisbruik. Het voorstel is gepaard gegaan met een voorstel voor een richtlijn waarin de lidstaten zullen worden verplicht strafrechtelijke sancties te stellen op overtreding van de verordening. Met deze nieuwe Richtlijn Marktmisbruik wordt voor het eerst gebruik gemaakt van de bevoegdheid uit art. 83 lid 2 Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU).

Art. 83 lid 2 VWEU biedt aldus een grondslag voor het vaststellen van strafbaarstellingen en sanctieniveaus, indien dat nodig blijkt voor een doeltreffende handhaving van beleid van de Europese Unie op terreinen waarop harmonisatiemaatregelen zijn vastgesteld (de beleidsterreinen van de voormalige Eerste Pijler). Daarmee is de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU) in het Verdrag gecodificeerd. In deze bijdrage zal aan de hand van een beperkt aantal procesrechtelijke aspecten, onder meer verwijzend naar het Spector Photo-arrest, worden ingegaan op de betekenis van de nieuwe richtlijn en verordening voor de rechtspraktijk.

Lees verder:

• Enkele strafprocessuele aspecten bij de nieuwe richtlijn marktmisbruik door M. Jurgens in Tijdschrift voor Sanctierecht & Compliance voor ondernemingen 2014 nr. 4

'De coming of age van de strafrechtelijke hoge transactie'

Het is inmiddels traditie dat het Openbaar Ministerie (OM) een paar keer per jaar een persbericht uitbrengt en daarmee een buitengerechtelijke afdoening van een strafzaak wereldkundig maakt. Nu worden er jaarlijks enkele honderdduizenden zaken buiten de rechter om afgedaan, dus dat zou geen nieuws moeten zijn. In de bedoelde gevallen gaat het om zaken die met een hoge transactie worden afgedaan waarbij een verdachte een geldbedrag van meer dan € 50.000,- betaalt en eventueel instemt met aanvullende door het OM gestelde voorwaarden. In die gevallen zijn de aard en ernst van de criminaliteit, de persoon van de dader daarvan of de hoogte van de sanctie veelal nieuwswaardig. Maar inmiddels is ook traditie dat het enkele gegeven dat zo’n zaak zonder rechterlijke einduitspraak wordt afgedaan, een zelfstandig nieuwsfeit is. Recente voorbeelden zijn de transacties met Ballast Nedam, de Rabobank en KPMG, alle vanwege fraudefeiten. Bij elk van deze zaken bleek dat het instrument van de hoge transactie zich onverminderd in de maatschappelijke aandacht mag verheugen.

Lees verder:

• De coming of age van de strafrechtelijke hoge transactie door Vincent Leenders en Mischa Tol in Tijdschrift voor Sanctierecht & Compliance voor ondernemingen 2014 nr. 4

'Het voorspellen van de toekomst: een uitdaging bij het bestrijden van marktmisbruik'

Beursgenoteerde ondernemingen moeten aan extra wettelijke verplichtingen voldoen. Sommige van die verplichtingen leiden tot veel discussie. Wanneer geldt er bijvoorbeeld een openbaarmakingsplicht van informatie die (aanzienlijk) van invloed kan zijn op de koers van het aandeel van de onderneming? Het is mogelijk dat een beursgenoteerde onderneming daarbij informatie openbaar moet maken, ook indien de onderneming zelf niet zeker is of de betreffende situatie of gebeurtenis wel echt zal worden gerealiseerd. Van de onderneming wordt daarmee verwacht aan enige toekomstvoorspelling te doen, terwijl tegelijkertijd geldt dat een onderneming bij uitgebrachte persberichten de markt adequaat en dus niet misleidend informeert. Dit is een complexe opdracht voor de onderneming en uiteraard eveneens voer voor juristen.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat vragen zijn gesteld aan het Hof van Justitie over de uitleg van de verplichting om informatie over toekomstige situaties of gebeurtenissen openbaar te maken. Het HvJ bevestigt in zijn arrest van 28 juni 2012 dat het mogelijk is dat een openbaarmakingsplicht voor instellingen ook geldt voor bepaalde tussenstappen in een proces. Die tussenstappen gaan – voor alle duidelijkheid – over het realiseren van toekomstige situaties of gebeurtenissen. Het HvJ voegt hieraan toe dat indien het reëel is dat zo’n situatie of gebeurtenis wordt gerealiseerd – en aan de overige voorwaarden van koersgevoelige informatie ook wordt voldaan – een openbaarmakingsplicht geldt voor instellingen en een transactieverbod voor insiders. Van belang voor de onderneming is dat voortaan moet worden getoetst of het reëel is geworden of – bijvoorbeeld – een intern project daadwerkelijk zal worden gerealiseerd. Het is daarnaast van belang om te realiseren dat de wet twee verschillende consequenties verbindt aan het feit dat er koersgevoelige informatie beschikbaar is, te weten een verbod om te handelen (transactieverbod) en een gebod om de informatie openbaar te maken (openbaarmakingsplicht). Dit verbod en gebod kunnen goed in elkaars verlengde liggen, maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn.

De auteur maakt in deze bijdrage een analyse van de simultane verplichting tot handelen (openbaar maken van koersgevoelige informatie) en tot het verbod om te handelen (transactieverbod). Dit om aan te geven welke complexe verhouding aan de uitspraak van het HvJ ten grondslag ligt. Het samengaan van een gebod en verbod leidt namelijk soms tot onwenselijke consequenties, vooral omdat de onderliggende ratio’s van de verplichtingen niet altijd gelijk opgaan. Bij het huidige systeem van een dubbele plicht (handelen voor de onderneming en nalaten door de insider) kunnen dan ook vragen worden gesteld. Vervolgens gaat de auteur aan de hand van een uitgeschreven redenering na waar het zwaartepunt ligt/moet liggen bij het kiezen van het moment dat een openbaarmakingsplicht ontstaat. Daarna komt hij terug op het arrest van het HvJ en geeft hij aan dat gelet op het huidige recht niet meer van het HvJ verwacht kon worden. De uitspraak is dus wel degelijk van – grote – waarde voor de praktijk. Deze gehele exercitie brengt de auteur vervolgens tot een drietal aanbevelingen.

Lees verder:

• Het voorspellen van de toekomst: een uitdaging bij het bestrijden van marktmisbruik door P.D. Duyx in Tijdschrift voor Sanctierecht & Compliance voor ondernemingen 2014 nr. 4

'The usual suspects: doen geloven dat een aan fraus legis gekoppelde boete niet bestaat'

Al weer enige tijd geleden verscheen er een uitspraak van de Rechtbank Noord-Holland die de landelijke pers haalde. De rechtbank paste het leerstuk van fraus legis toe en liet daarbij de vergrijpboete in stand. Echter, is een dergelijke boete voor een vermeende opzettelijke handeling van de belastingplichtige wel mogelijk indien doel en strekking van het fiscale wetsartikel niet duidelijk zijn? De auteurs trachten hierop een antwoord te vinden.

Lees verder:

• The usual suspects: doen geloven dat een aan fraus legis gekoppelde boete niet bestaat door J.D. Baron en R.S. Bekker in WFR 2014/1292 

The European Public Prosecutor’s Office: An extended arm or a Two-Headed dragon?

In July 2013 the European Commission launched its legislative proposal to create a European Public Prosecutor’s Office (EPPO). The proposal provoked fierce debates, politically as well as on the academic level. Many national parliaments opposed and submitted formally their grievances to the Commission and negotiations on the proposal between Member States are ongoing. As early as September 2013, the T.M.C. Asser Instituut in The Hague, The Netherlands, held the first international conference on this unprecedented proposal.

This book reflects the main results of that conference. It provides a concise background of and reasoning for the introduction of this new EU body entrusted with far reaching judicial powers disclosing important legal and policy implications. Within its hitherto limited scope, the existing system of judicial cooperation between EU Member States will change fundamentally, directly affecting the functioning of national courts and public prosecution offices. This book helps answering fundamental questions involved. It provides a solid basis for both academics and practitioners to further structure an EPPO, respecting the interests of all parties involved.

At the time of writing and editing this volume, Leendert Erkelens and Arjen Meij were both Visiting Research Fellow at the T.M.C. Asser Instituut in The Hague, The Netherlands. Marta Pawlik was a Research Assistant in the same Institute.

Klik hier voor meer informatie.

Leidraad artikel 6 EVRM

Deze leidraad van het EHRM is bedoeld om professionals een overzicht te bieden van de meest in het oog springende uitspraken van het Hof ten aanzien van artikel 6 EVRM. Het zet daarnaast de belangrijkste principes ontwikkeld in de rechtspraak van het Hof uiteen, samen met relevante precedenten. 

Lees verder:

• Guide in Article 6: Right to fair trial, Council of Europe/European Court of Human Rights

'Als de inspecteurs slapen | Mysteryshoppen door jongvolwassenen bij handhaving tabak- en alcoholwetgeving en de casus van overtredingen van het rookverbod in cafés in de avond en nacht'

Mysteryshoppen is de standaard bij onderzoek naar naleving van tabak- en alcoholwetgeving. Vaak worden jongvolwassenen ingezet, zodat verkopers of eigenaren minder snel vermoeden dat een inspectie of observatie gaande is. In twee pilotstudies hebben we gebruikgemaakt van de mysteryshopmethode om te onderzoeken in hoeverre naleving van het rookverbod samenhangt met het tijdstip van het cafébezoek. Beide pilotstudies lieten zien dat het aantal overtredingen verdubbelde na 23.00 uur. Bij het gebruik van de mysteryshopmethode voor onderzoeks- of handhavingsdoeleinden moet daarom rekening gehouden worden met het feit dat de steekproef van bezoekmomenten bepalend kan zijn voor de uitkomsten. Lees verder:

• Als de inspecteurs slapen Mysteryshoppen door jongvolwassenen bij handhaving tabak- en alcoholwetgeving en de casus van overtredingen van het rookverbod in cafés in de avond en nacht door Gera Nagelhout, Marc Willemsen, Joris van Hoof en Marcel Pieterse in Tijdschrift voor Toezicht, aflevering 3 2014