Tezamen en in vereniging feitelijk leidinggeven aan een rechtspersoon die de aangiften Vennootschapsbelasting onjuist en onvolledig heeft gedaan en geen kasadministratie heeft gevoerd en bewaard

Rechtbank Den Haag 4 september 2013, ECLI:NL:RBDHA:2013:11429

Verdachte heeft gedurende een lange periode feitelijk leiding gegeven aan de rechtspersoon QJ, een bedrijf dat grote contante geldstromen niet in de aangiften Vennootschapsbelasting heeft verantwoord, in deze aangiften fictieve kostenposten heeft opgenomen en bovendien geen kasadministratie heeft gevoerd en bewaard. Ten einde zoveel mogelijk geld aan QJ te onttrekken en belastingheffing bij QJ te minimaliseren, heeft verdachte in Engeland het bedrijf Y opgericht, terwijl door Y geen feitelijke werkzaamheden werden verricht. Dientengevolge is te weinig belasting afgedragen.

Voorts heeft verdachte een aanzienlijk geldbedrag witgewassen.

Voor het bepalen van de hoogte van de op te leggen straf heeft de rechtbank aansluiting gezocht bij de oriëntatiepunten die landelijk voor de straftoemeting (LOVS) ten aanzien van fraude zijn vastgesteld. Uit het dossier volgt betrokkenheid van verdachte bij een zeer groot aantal gevallen van belastingfraude met een benadelingsbedrag van € 633.810,00. Als oriëntatiepunt bij een benadelingsbedrag tussen vijfhonderdduizend en één miljoen euro wordt een onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van achttien tot vierentwintig maanden gehanteerd.

De rechtbank is van oordeel dat in de eis van de officier van justitie de strafwaardigheid van het bewezen verklaarde onvoldoende tot uiting komt. De rechtbank acht in onderhavige zaak passend een gevangenisstraf voor de duur van achttien maanden. De rechtbank neemt daarbij in aanmerking de lange duur van de delicten, de initiërende rol van verdachte alsook het raffinement en de slinksheid van de door verdachte opgezette constructie in relatie tot de maatschappelijke schade. Tevens weegt de rechtbank in de bepaling van de duur van de gevangenisstraf de op te leggen geldboete mee.

Gelet op de principiële ‘anti-belastinghouding’ van verdachte, alsook het gegeven dat verdachte thans nog werkzaam is in de handel in vennootschappen, acht de rechtbank het gevaar voor herhaling aanwezig. De rechtbank ziet dan ook aanleiding om een deel van de gevangenisstraf (zes maanden) voorwaardelijk op te leggen om verdachte ervan te weerhouden in de toekomst opnieuw (al dan niet soortgelijke) strafbare feiten te plegen.

Voorts acht de rechtbank passend een geldboete ter hoogte van een bedrag van € 330.000,00. Bij de vaststelling van deze vermogensstraf heeft de rechtbank rekening gehouden met de draagkracht van verdachte.

Lees hier de volledige uitspraak.

Verdachte heeft gedurende lange tijd personen opgelicht, van wie grote bedragen werden verkregen waarmee zou worden meegedaan in een financieringsconcept

Rechtbank Noord-Holland 1 oktober 2013, ECLI:NL:RBNHO:2013:9550

Verdachte heeft zich gedurende een lange periode – daarbij veelal samenwerkend met anderen – bezig gehouden met het oplichten van personen, van wie grote bedragen werden verkregen waarmee zou worden meegedaan in een financieringsconcept, dat tot gigantische rendementen zou kunnen leiden. Door zijn kennis van de materie enerzijds en de aan inleggers voorgehouden garanties anderzijds slaagde hij er in – in een aantal gevallen samen met anderen – bedoelde bedragen ter beschikking te krijgen op een bankrekening waar deze niet – zoals voorgespiegeld – gereserveerd of geblokkeerd bleven, maar grotendeels ten goede kwamen aan hemzelf en zijn mededaders.

Met de zojuist bedoelde activiteiten is verdachte – samen met twee mededaders – begonnen in 2004. Vanuit de gedachte dat het mogelijk moest zijn een mooi inkomen te verwerven door middel van activiteiten in de financiële wereld, werden gelden aangetrokken. Nadat die gelden waren ingelegd, werden die niet in de eerste plaats bestemd werden om daarmee te handelen, maar werden ze in verband met diverse persoonlijke doeleinden naar eigen bankrekeningen overgeboekt. Toen inleggers – die in de meeste gevallen aanzienlijke geldbedragen hadden ingelegd, in totaal ruim € 1.300.000 – zich begonnen te beroepen op de gemaakte afspraken, die inhielden dat zij na korte tijd rendementen tegemoet konden zien, is verdachte niet ten halve gekeerd, maar juist doorgegaan met het bewegen van een aantal nieuwe investeerders grote bedragen in te leggen. Anders dan deze investeerders – allen afkomstig uit de zakelijke kennissenkring van een van de personen die reeds eerder hadden ingelegd – werd voorgespiegeld, was het eerste en voornaamste doel het oplossen van de problemen die waren gerezen in verband met het niet kunnen nakomen van toezeggingen aan de eerste reeks inleggers.

Ook waar het betreft de ontevredenheid van deze inleggers, die niet het in het vooruitzicht gestelde rendement ontvingen en evenmin hun eigen inleg van in totaal € 750.000 terugontvingen, zoals was toegezegd, herhaalt de geschiedenis zich. Met die ontevredenheid krijgt in het bijzonder de persoon te maken, die zijn zakelijke kennissenkring had aangeboord. Met hem heeft verdachte zich vervolgens, schuldig gemaakt aan het tot tweemaal toe oplichten van een van diens voormalige werknemers, die door een samenweefsel van verdichtsels is bewogen tot de afgifte van grote geldsommen, in 2006 een bedrag van € 600.000 en in 2007 een bedrag van € 370.000. Verdachte en zijn mededader hebben zich daarbij in 2006 bediend van valse documenten, vervaardigd met het doel het slachtoffer ervan te overtuigen dat zijn geld in goede handen zou zijn en dat hij daarmee een fors rendement zou verkrijgen, terwijl zij het aldus opgewekte vertrouwen geenszins konden waarmaken en het geld aanwendden voor het oplossen van hun eigen problemen.

Ter terechtzitting heeft verdachte zijn verhaal verteld en inzicht willen geven in zijn visie en de theoretische haalbaarheid van de voorgestelde financiële constructie benadrukt. Dat heeft hij op een consistente wijze gedaan en daarbij aannemelijk gemaakt, dat het niet de vooropgezette bedoeling is geweest, dat de inleggers hun geld voorgoed zouden kwijtraken.

Het ontbreken van die bedoeling neemt echter niet weg, dat verdachte in zijn werkwijze zijn eigen belangen voortdurend heeft laten prevaleren boven die van de inleggers op basis van wier geld hij voorwendde handel te drijven. Daarnaast wordt verdachte’s werkwijze daardoor gekenmerkt, dat hij gebruik heeft gemaakt van constructies waardoor anderen de eerste klappen opvangen doordat zij formeel betrokken zijn bij het ingezette investeringsvehikel.

Bij de bepaling van de strafsoort en strafmaat is van belang dat de feiten waarvoor verdachte bij dit vonnis veroordeeld wordt, zes tot bijna tien jaar geleden hebben plaatsgevonden, al kan deze lange duur niet uitsluitend het openbaar ministerie worden aangerekend. Met name dit tijdsverloop, maar in samenhang bezien met al het voorgaande, leidt tot de slotsom dat de rechtbank het niet passend acht aan verdachte een onvoorwaardelijke gevangenisstraf op te leggen. Zij zal volstaan met een vooralsnog niet ten uitvoer te leggen gevangenisstraf van enige duur en daarnaast een taakstraf van het maximale aantal uren opleggen.

Een overweging die de rechtbank bij de bepaling van dit sanctiepakket heeft laten gelden, is ook dat verdachte – gelet op hetgeen de rechtbank zal beslissen met betrekking tot de positie van de benadeelde partijen die zich hebben gevoegd in het geding over de strafzaak – voorlopig niet verlost zal zijn van de financiële pijn van zijn handelen.

De rechtbank veroordeelt verdachte tot het verrichten van 240 uur taakstraf  alsmede tot een voorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 6 maanden, met een proeftijd van 2 jaar.

Lees hier de volledige uitspraak.

Douanezaak: verweren innerlijke tegenstrijdigheid dagvaarding verworpen; niet-ontvankelijkheid OM wegens schending van de algemene beginselen van goede procesorde verworpen; bewijsverweren betrouwbaarheid OLAF rapport verworpen.

Rechtbank Noord-Holland 23 juli 2013, ECLI:NL:RBNHO:2013:9668

Op 30 september 1997 werd rechtspersoon 6 opgericht. Op 29 april 2002 werd de naam van deze vennootschap gewijzigd in ‘rechtspersoon 7’ Op dezelfde datum richtte rechtspersoon 7 twee nieuwe vennootschappen op: rechtspersoon 6 en rechtspersoon 8 rechtspersoon 7 liet via handelsagenten schoenen produceren in China. Met betrekking tot de invoer van schoenen in de EU zijn beperkende maatregelen uitgevaardigd. Importeurs binnen de EU kunnen een bepaalde hoeveelheid-contingent ontvangen, hetgeen aangegeven wordt op één of meerdere invoervergunningen. Bij invoer moeten deze vergunningen worden overgelegd. Hierbij geldt dat niet meer mag worden ingevoerd dan op de vergunningen staat vermeld. Om in aanmerking te komen voor de lagere invoerrechten dient de importeur bij de invoer een bepaald certificaat van oorsprong te overleggen. Dit zijn zogenoemde ‘Generalised System of Preferences Form A’; afgekort GSP Form A’s.

Valse GSP Form A’s

rechtspersoon 7 heeft in de periode 4 juli 2001 tot en met 14 januari 2003 aangiften ten invoer gedaan, welke betrekking hadden op het binnen Nederland brengen van schoenen uit Cambodja en Maleisië. Deze aangiften liet zij verrichten door douane-expediteur expediteur bij de daarvoor bestemde aangiftepunten te Rotterdam. Bij deze aangiften ten invoer zijn verschillende GSP Form A’s overgelegd. Dit betroffen 22 GSP Form A’s van de onderneming rechtspersoon 3 te Cambodja; 26 GSP Form A’s van de onderneming rechtspersoon 4 te Cambodja en 22 GSP Form A’s van de onderneming rechtspersoon 5 te Maleisië. Naar deze overlegde GSP Form A’s is onderzoek gedaan. In april 2002 vond in Cambodja een missie van administratieve samenwerking plaats tussen de antifraude-afdeling van de Europese Commissie (OLAF) en de verantwoordelijke autoriteiten in Cambodja. Aangaande de GSP Form A’s welke zien op rechtspersoon 3 te Cambodja is het volgende gebleken. Dit bedrijf is reeds in 1998 opgeheven. Daarbij zijn de desbetreffende GSP Form A’s door de Cambodjaanse autoriteiten vals verklaard, terwijl rechtspersoon 7 voor ruim € 761.000,- aan schoeisel gekocht zou hebben van deze onderneming.

In relatie tot rechtspersoon 4 te Cambodja bleek het volgende. rechtspersoon 4 stelde dat zij de GSP Form A’s ten behoeve van rechtspersoon 1 niet heeft laten opmaken. Er is zonder toestemming van de bedrijfsnaam gebruik gemaakt in de GSP Form A’s. De desbetreffende GSP Form A’s zijn door de Cambodjaanse autoriteiten vals verklaard. rechtspersoon 7 zou voor ruim € 1.529.000 aan schoeisel gekocht hebben van rechtspersoon 4.

Ook in Maleisië vond een missie van administratieve samenwerking plaats tussen OLAF en de verantwoordelijke Maleisische autoriteiten. Op het adres van rechtspersoon 5 te Maleisië werd een afgesloten winkelpand aangetroffen. Door de Maleisische autoriteiten zijn diverse GSP Form A’s op naam van rechtspersoon 5 vals verklaard. Deze onderneming stond niet geregistreerd om Form A’s te mogen laten opmaken. rechtspersoon 7 zou in totaal voor ruim €494.000,- aan schoeisel gekocht hebben van rechtspersoon 5.

Uit de bewijsmiddelen concludeert de rechtbank dat de desbetreffende GSP Form A formulieren vals zijn. Door de Belastingdienst is het totale nadeel ten gevolge van te weinig geheven rechten bij invoer als gevolg van het onjuist/onvolledig doen van aangifte namens rechtspersoon 7 berekend op € 371.262.04.

Betrokkenheid van verdachten medeverdachte 1 en verdachte

Verdachte verdachte was de directeur van de rechtspersoon 1-groep, bepaalde de inkoop voor alle schoenen en was tevens verantwoordelijk voor de prijsafspraken met het ‘Verre Oosten’.

Medeverdachte medeverdachte 1 gaf leiding aan de afdeling logistiek van rechtspersoon 1 en was verantwoordelijk voor de inklaring van goederen. rechtspersoon 1 kreeg de originele documenten per koerier binnen. Dit betroffen: factuur, bill of lading, paklijst en een GSP Form A of certificaat van oorsprong. Deze werden samen met de inklaringsinstructies naar expediteur (de douane-expediteur) verzonden. 

In het dossier van onderhavige strafzaak bevinden zich verschillende e-mailberichten, welke betrekking hebben op het overladen van goederen in Singapore. Op 10 juni 2002 mailt getuige 1 aan medeverdachte medeverdachte 1. In deze e-mail wordt verwezen naar het in een bijlage meegezonden tekstbestand waarin de zogenoemde ‘Singapore’-route wordt geïllustreerd, een en ander met het oog op de Europese douane en waarbij de te importeren vracht uiteindelijk in Rotterdam zal aankomen (‘Shipment from Singapore to Rotterdam/Antwerp’).

De rechtbank wijst met name op het volgende citaat uit die bijlage: ‘Step two: Transloading arrangement & application of relevant documents Before your cargoes arrival Singapore from China, we had pick up the empty container from the country of origin (e.g. Malaysia or Cambodia) then truck to Singapore for transloading your cargoes from the original loaded container from China. Therefore, the EU custom will found that the container is came from the origin country instead of Singapore. At the same time, we will apply the relevant documents at the country of origin such as C/O or “Form A”, factories’invoices, packing lists & contract…etc.’

De firma rechtspersoon 9 draagt zorg voor de ‘Form A’ documenten. In dit verband is er nog een e-mailwisseling met betrekking tot de betaling van $ 83.352 aan rechtspersoon 9. Het bedrag is door rechtspersoon 1 apart betaald (tot schrik van rechtspersoon 10, één van de handelsagenten uit China).

In de e-mailwisseling van december 2001 tussen verdachte medeverdachte 1 en getuige 2 van rechtspersoon 11 schrijft eerstgenoemde het volgende:

‘DO NOT SEND SUCH INFO TO OTHER PEOPLE THAN ME OR medeverdachte 2! The Hanky Panky business is not for everybody to know!’

getuige 2 antwoordt:

‘Noted your concerns about this matter in confidential.’

Ook vraagt medeverdachte medeverdachte 1 op 4 januari 2002 aan getuige 2 of er ‘andere landen’ aangeboden kunnen worden. Hij schrijft in dat verband het volgende aan getuige 2:

‘The EEG is checking all Cambodian origins at the moment. A Group of specialists will fly to Cambodia to check all factories!’

Tenslotte wordt gewezen op een e-mailwisseling tussen medeverdachte medeverdachte 1 en getuige 3 van rechtspersoon 11. Laatstgenoemde geeft daarin aan te hebben gesproken met ‘verdachte’ over de verscheping uit China op 20 juni 2001 en dat daar een bepaalde periode bij op geteld moet worden (‘so you can add the leading time from Xiamen China to Singapore via Cambodia’). Over deze opmerking zegt medeverdachte 1 vervolgens dat getuige 3 deze constructie nooit op papier mag noemen (‘Do not mention such construction on paper’). Destijds was bij rechtspersoon 1 maar één verdachte werkzaam en dit was verdachte verdachte.

De rechtbank is van oordeel dat gelet op het bovengenoemde, in onderling verband en samenhang bezien, wettig en overtuigend kan worden bewezen dat verdachte als medepleger betrokken is geweest bij voornoemde frauduleuze handelingen. Bij de valse douaneaangiften bestond de voor het medeplegen vereiste nauwe en bewuste samenwerking tussen verdachte, medeverdachte medeverdachte 1 en de bij de fraude betrokken ondernemingen. Gelet op de functie van verdachte verdachte als algemeen directeur met bijbehorende zeggenschap en bevoegdheden, het feit dat er e-mails in kopie aan hem verzonden werden, alsmede dat hij in e-mailberichten met naam genoemd werd, acht de rechtbank het onaannemelijk dat deze van voornoemde handelingen geen weet heeft gehad. Tevens acht de rechtbank, gelet op het beschikkings- en aanvaardingscriterium, en gelet op de functie van verdachte verdachte binnen de onderneming rechtspersoon 7, bewezen dat verdachte als medepleger feitelijk leiding heeft gegeven aan de onder 1. en 2. tenlastegelegde feiten.

Geldigheid van de dagvaarding

Verweer: dagvaarding nietig

Door de verdediging is betoogd dat de dagvaarding nietig verklaard dient te worden aangezien deze niet voldoet aan de eisen van artikel 261 van het Wetboek van Strafvordering (Sv). In dat verband heeft de verdediging aangevoerd dat de dagvaarding innerlijk tegenstrijdig is. Ter onderbouwing van deze verweren is – zakelijk weergegeven – het volgende naar voren gebracht.

Innerlijke tegenstrijdigheid: deelnemingsvarianten

Voor de feiten met betrekking tot de opzettelijk onjuiste aangiften geldt dat de tenlastelegging niet alleen onduidelijk, maar ook innerlijk tegenstrijdig is. Aan verdachte wordt in het normatieve deel van de tenlastelegging verweten dat hij, verdachte persoonlijk, opzettelijk onjuiste aangiften zou hebben gedaan als pleger en/of medepleger of heeft laten doen. De feitelijke omschrijving (vanaf "immers") noemt rechtspersoon 1 en/of rechtspersoon 2 echter als pleger, waarbij voorts ook een niet nader gespecificeerde mededader wordt vermeld. Daarnaast moet worden geconcludeerd dat het normatieve (hij.., worden geheven) en het feitelijke deel (immers...werd geheven) van de tenlastelegging niet met elkaar in overeenstemming zijn. In het eerste deel wordt de deelnemingsvariant 'doen plegen' opgenomen, waaruit moet worden geconcludeerd dat degene die de aangifte feitelijk heeft verricht, de expediteur, als willoos werktuig is gebruikt door de (mede)pleger, terwijl in het tweede deel wordt toegelicht dat de aangifte is gedaan door de vennootschap en haar mededader. Nu de feitelijke handeling van het doen van aangifte niet is verricht door verdachte kan met de mededader uitsluitend de expediteur bedoeld worden. Beide delen van de tenlastelegging zijn derhalve tegenstrijdig, zodat de dagvaarding op dit punt nietig dient te worden verklaard. Hetzelfde geldt overigens indien ervan wordt uitgegaan dat verdachte (uitsluitend) wordt verweten dat hij feitelijk leiding c.q. opdracht heeft gegeven aan de verboden gedragingen van de vennootschap, terwijl de vennootschap het feit zou hebben gepleegd dan wel zou hebben doen plegen. Ook dan is het normatieve deel tegenstrijdig met het feitelijke deel van de tenlastelegging, hetgeen tot nietigheid van de tenlastelegging dient te leiden.

Innerlijke tegenstrijdigheid: opzetbestanddeel

Voor alle feiten geldt dat de tenlastelegging innerlijk tegenstrijdig is ten aanzien van het opzetbestanddeel. Aan cliënt en/of rechtspersoon 1 wordt in het normatieve gedeelte van de tenlastelegging verweten dat opzettelijk is gehandeld. In de feitelijke omschrijving staat dit bestanddeel evenwel niet. Beide delen van de tenlastelegging zijn derhalve tegenstrijdig, zodat de dagvaarding ook op dit punt nietig dient te worden verklaard.

Onbegrijpelijke tenlastelegging ten aanzien van valse certificaten

Voor feiten 1.b. en 2.b. geldt dat de tenlastelegging ook onbegrijpelijk is. Bij de vermelding van de omstandigheden (wederom vanaf 'immers') staat vermeld dat rechtspersoon 1 als land van oorsprong Cambodja of Maleisië op de oorsprongscertificaten – die vals zouden zijn – heeft aangegeven of doen aangeven. Die toelichting impliceert dat aan rechtspersoon 1 (en daarmee ook aan de feitelijke leidinggevers) betrokkenheid wordt verweten bij het plegen van valsheid in geschrift. Eerder heeft de officier van justitie het standpunt ingenomen dat verdachte juist niet wordt verweten dat hij zelf de oorsprongscertificaten heeft vervalst. Daarvoor ontbreekt ook overigens ieder bewijs. Met het opstellen van de oorsprongscertificaten hebben cliënt en rechtspersoon 1 geen enkele bemoeienis gehad. Bovendien is artikel 48 lid 3 van de Douanewet (Dw) ten laste gelegd en is de omschrijving 'immers heeft rechtspersoon 1 Cambodja/Maleisië op de oorsprongscertificaten aangegeven of doen aangeven' in dat kader volstrekt onbegrijpelijk. Onduidelijk is wat moet worden verstaan onder 'aangegeven of doen aangeven' in relatie tot het 'overgeven of het voor raadpleging ter beschikking stellen' en derhalve wat nu precies het verwijt is op grond van de feitelijke handeling, die rechtspersoon 1 heeft verricht. Deze feitelijke uitwerking van de feiten 1.b. en 2.b. is zodanig onduidelijk dat de tenlastelegging op die onderdelen nietig dient te worden verklaard.

Innerlijke tegenstrijdigheid aangiften/gegevensdragers

De verdediging heeft tenslotte bepleit dat een cumulatieve en/of alternatieve tenlastelegging van enerzijds opzettelijk doen van onjuiste aangiften en anderzijds het ter beschikking stellen van valse gegevensdragers, naar de verdediging aanneemt -als bijlage bij de aangiften- innerlijk tegenstrijdig is. De tenlastelegging over het opzettelijk doen van onjuiste aangiften verwijst immers niet naar de opgestelde overzichten van aangiften (D 0/49 en D 0/50), maar uitsluitend naar de D-nummers van de oorsprongscertificaten. Diezelfde D-nummers worden genoemd in de tenlastelegging bij het ter beschikking stellen van valse gegevensdragers. Het is hierdoor onduidelijk of de oorsprongscertificaten worden aangemerkt als aangiften of als valse gegevensdragers. De verdediging meent dat de officier van justitie hierin een keuze had moeten maken. Door dit niet te doen is de tenlastelegging innerlijk tegenstrijdig.

Oordeel van de rechtbank

Dit verweer faalt op alle punten. Naar het oordeel van de rechtbank bevat het ten laste gelegde geen onjuiste of verwarringwekkende onderdelen en voldoet de omschrijving van de aan verdachte verweten feiten ook overigens aan de eisen van artikel 261 Sv.

Aan dit oordeel heeft de rechtbank de volgende overwegingen ten grondslag gelegd. Allereerst geldt dat de genoemde ‘D-nummers’ enkel in de tenlasteleggingen (onder ‘1A en 2A’) zijn opgenomen, om te verwijzen naar het bijbehorende GSP Form A. Deze vermeldingen, bedoeld om het zoeken van documenten te faciliteren en om die reden tussen haakjes neergezet, kunnen dan ook niet leiden tot de bepleite nietigheid van de dagvaarding. Voor wat betreft het onderdeel van het verweer dat de dagvaarding innerlijk tegenstrijdig zou zijn door de vermelde deelnemingsvarianten, overweegt de rechtbank dat de ‘cumulatief/alternatieve tenlasteleggingen’ op dit punt voldoende feitelijk zijn uitgewerkt en dat van enige tegenstrijdigheid geen sprake is. Gelet op de gehele context – het dossier, de behandeling ter terechtzitting en de door de verdediging gevoerde verweren – is de rechtbank ook in meer algemene zin van oordeel dat het de verdediging voldoende duidelijk is geweest welke gedragingen in de ten laste gelegde feiten aan verdachte worden verweten en ook anderszins is van enig misverstand omtrent de strekking en reikwijdte van het ten laste gelegde niet gebleken.

De rechtbank heeft aldus vastgesteld dat de dagvaarding geldig is, alsmede dat zijzelf bevoegd is tot kennisneming van de zaak.

Ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie in de vervolging

Verweer: Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk

In het kader van de ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie heeft de verdediging – zakelijk weergegeven – het volgende aangevoerd. De verdediging betoogt dat het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk dient te worden verklaard op basis van een schending van de algemene beginselen van een goede procesorde, waaronder het verdedigingsbeginsel, het vertrouwensbeginsel, het gelijkheidsbeginsel, alsmede van het verbod van willekeur en het ontbreken van een redelijk vermoeden van schuld aan het plegen van een strafbaar feit. Daartoe is het volgende aangevoerd.

Schending van het verdedigingsbeginsel

Allereerst doet de verdediging daarbij een beroep op een schending van het verdedigingsbeginsel, zoals vastgelegd in artikel 41 en 48 van het Handvest van de Europese Unie. Gelet op het feit dat deze strafzaak is gebaseerd op Unierechtelijke douanewetgeving is dit Handvest van toepassing in de onderhavige strafzaak. Het Handvest schrijft voor dat de rechten van de verdediging dienen te worden geëerbiedigd (artikel 48) en dat eenieder dient te worden gehoord voordat jegens hem een voor hem nadelige individuele maatregel wordt genomen (artikel 41). De uitwerking van het verdedigingsbeginsel is (eerder) uitgewerkt in het Sopropé-arrest (HvJ 18 december 2008, C-349/07). De verdediging stelt zich op het standpunt dat een vervolgingsbeslissing dient te worden aangemerkt als een bezwarend besluit. Niet kan worden betwist dat de beslissing om de strafzaak jegens verdachte op een openbare zitting aanhangig te maken de belangen van verdachte aanmerkelijk raakt. Verdachte is niet in de gelegenheid gesteld om te reageren dan wel gehoord voordat de officier van justitie een vervolgingsbeslissing heeft genomen op basis van het eindproces-verbaal van de FIOD. In dit verband handhaaft de verdediging het standpunt, zoals ingenomen in het kader van het bezwaarschrift tegen de dagvaarding, dat op basis van de gevoerde correspondentie mocht worden vertrouwd op een (hoor)gesprek omtrent de afdoening van het strafrechtelijk onderzoek. In zijn brief van 9 oktober 2006 sloot de officier van justitie een gedachtewisseling daarover niet uit. Een brief van de verdediging in reactie hierop werd niet weersproken en vervolgens is lange tijd niets vernomen, zodat het eerder gewekte vertrouwen post heeft gevat. Verdachte alsnog en na vele jaren van radiostilte te vervolgen, zonder hem voorafgaand te horen, is niet alleen in strijd met het vertrouwensbeginsel, maar ook met het verdedigingsbeginsel. rechtspersoon 1 is pas op een zeer laat moment op de hoogte geraakt van de bevindingen uit het OLAF-rapport. Uit dit rapport blijkt dat de Nederlandse autoriteiten al sinds 1999 zijn geïnformeerd over onregelmatigheden bij de import van schoenen uit Cambodja. rechtspersoon 1 is daarover nimmer geïnformeerd, niet in de periode dat zij schoenen importeerde uit Cambodja, niet in de periode tijdens of vlak na het onderzoek van OLAF en niet in de periode, waarin de UTB's door de Nederlandse douane of de strafzaak door de FIOD zijn voorbereid. Gelet op de ruime periode, die tussen 1999 (eerste informatie), april 2002 (OLAF-onderzoek), dan wel maart 2003 en maart 2004 (opleggen UTB's) en februari 2005 (FIOD-onderzoek) is verstreken, is zij onherstelbaar in haar verdedigingsbelangen geschaad. Het is voor een onderneming na een dergelijke periode onmogelijk om via haar opdrachtgevers en diens Aziatische leveranciers (aanvullend) bewijs aan te leveren van de oorsprong van de goederen.

In de douanezaak hechtte het Hof waarde aan de constatering dat zelfs tot één week voor de uitspraak op bezwaar van 24 mei 2006 in de fiscale procedure onduidelijkheid is blijven bestaan over de vermeende valse dan vervalste oorsprongscertificaten. De verdediging stelt zich op het standpunt dat de conclusie van de Douanekamer van het Gerechtshof Amsterdam eveneens dient te worden getrokken in de strafzaak.

Ook in de strafzaak is nader feitelijk onderzoek naar de oorsprong van de geïmporteerde schoenen en de vermeende onjuistheid van de oorsprongscertificaten niet meer mogelijk, waarbij moet worden opgemerkt dat het in de strafzaak, anders dan in de fiscale zaak, aan het Openbaar Ministerie is om voldoende wettig en overtuigend bewijs te leveren omtrent de herkomst van de schoenen. Het Openbaar Ministerie heeft nader onderzoek evenwel niet nodig geacht. Hoewel in het rapport zelf al wordt geconcludeerd dat nader onderzoek nodig is naar de herkomst van de schoenen, is dit onderzoek door de FIOD niet verricht.

De verdediging meent dat het OLAF-rapport niet als een wettig en overtuigend bewijsmiddel kan worden aangemerkt. Aan de betrouwbaarheid van inhoud moet ernstig worden getwijfeld. Deze twijfel sloeg om in ontsteltenis toen bleek dat niet de definitieve versie, maar een conceptversie van het rapport is gebruikt om een strafrechtelijk onderzoek te starten. Bovendien is slechts deze conceptversie bij het eindproces-verbaal van de FIOD gevoegd. Er is nog wel een poging gedaan om de feiten te achterhalen omtrent de gewijzigde voetnoot 13 in het OLAF-rapport, maar niet kan worden achterhaald hoe dit concept bij de heer verbalisant 1 van de Belastingdienst/FIOD-ECD terecht is gekomen en waarom hij niet het definitieve rapport heeft overhandigd aan de FIOD. Hoewel de verdediging zich realiseert dat met het onderzoek dat is verricht na de zitting van 25 januari 2011 niet onomstotelijk is komen vast te staan dat doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van cliënt is gehandeld, meent de verdediging dat van een ervaren OLAF-missionaris toch meer mag worden verwacht.

Deze gang van zaken in de douaneprocedure en het strafrechtelijk onderzoek kan tot geen andere conclusie leiden dan de niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie. Over de vermeende onjuistheid van de oorsprongscertificaten zijn zoveel twijfels ontstaan dat nader onderzoek noodzakelijk was geweest. Verdachte is echter pas op een dusdanig laat moment van het OLAF-rapport op de hoogte gesteld dat nader onderzoek geen uitsluitsel meer kon en kan bieden. Zijn verdedigingsrechten zijn hierdoor onherstelbaar geschaad. Hoezeer de rechtbank aan verdachte ook alle gelegenheid heeft geboden om de feiten te achterhalen, toch is daarvoor teveel tijd verstreken. Bij gebrek aan adequaat feitenonderzoek is een eerlijk proces in de zin van artikel 6 EVRM niet meer mogelijk.

Schending van het verbod op willekeur

Door de heer verbalisant 1, aanwezig bij de missies van OLAF naar Cambodja en Maleisië, wordt geconcludeerd dat 214 oorsprongscertificaten valselijk zouden zijn opgemaakt. Slechts 24 daarvan hebben betrekking op de import van schoenen door of ten behoeve van rechtspersoon 1. Er moeten derhalve meerdere importeurs in dit onderzoek betrokken zijn. Dit wordt ook bevestigd door de heer P. Vrijenhoek tijdens zijn verhoor door de rechter-commissaris (proces-verbaal van verhoor van 23 oktober 2008). Noch de expediteur, noch de andere importeurs worden c.q. zijn strafrechtelijk vervolgd. Ook uit de stukken uit het ATV-traject

blijkt niet waarom rechtspersoon 1 strafrechtelijk is vervolgd en de exporteur en andere importeurs niet. Een verklaring om rechtspersoon 1 wel en anderen niet te vervolgen ontbreekt, terwijl moet worden vastgesteld dat sprake is van gelijke gevallen. Deze ongelijke behandeling is in strijd met het verbod op willekeur en dient te leiden tot niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie.

Ontbreken van een redelijk vermoeden van schuld

Het strafrechtelijk onderzoek jegens rechtspersoon 1 is aangevangen op basis van een OLAF-onderzoek, waarin de conclusie wordt getrokken dat oorsprongscertificaten zijn vervalst en dat deze in diverse Europese landen zijn overhandigd bij de aangiften ten invoer. In het rapport zijn geen concrete feiten en omstandigheden genoemd over strafbare betrokkenheid van rechtspersoon 1 en/of haar medewerkers. Integendeel, herhaaldelijk wordt opgemerkt dat vraagtekens kunnen worden gesteld bij de kwaliteit van de controle door de lokale autoriteiten in het Verre Oosten. Er wordt zelfs gesproken over corruptie aldaar. Daarmee staat de betrouwbaarheid van het OLAF-rapport en de informatie die door de Cambodjaanse autoriteiten ter beschikking is gesteld ernstig ter discussie. Het enkele feit – voor zover al kan worden gesproken van een feit – dat valse oorsprongscertificaten zijn gebruikt bij de aangiften ten invoer rechtvaardigt derhalve geen strafrechtelijk onderzoek jegens rechtspersoon 1 en/of haar medewerkers. Mochten deze feiten wel voldoende zijn, dan is eens te meer onbegrijpelijk dat niet ook andere importeurs en/of de douane-expediteur met een strafrechtelijk onderzoek zijn geconfronteerd. De dwangmiddelen jegens rechtspersoon 1 en haar medewerkers zijn derhalve zonder rechtsgrondslag ingezet en derhalve onrechtmatig. Derhalve is in strijd gehandeld met artikel 27 Sv. Dat betekent dat de fundamentele rechten van cliënt op grove wijze zijn veronachtzaamd, hetgeen moet leiden tot een niet-ontvankelijkverklaring van het Openbaar Ministerie.

Oordeel van de rechtbank

De rechtbank stelt voorop dat – gelet op het opportuniteitsbeginsel – de officier van justitie ‘dominus litis’ is. Het is dan ook de officier van justitie die de beslissing over een vervolging neemt, een beslissing die niet aan directe toetsing door de rechtbank voorligt. In hetgeen de raadsman heeft aangevoerd en gelet op de inhoud van het dossier is de rechtbank van oordeel dat niet gesteld kan worden dat het Openbaar Ministerie niet in redelijkheid tot de vervolging van verdachte heeft kunnen beslissen, of dat sprake zou zijn van een willekeurige vervolging.

Tevens heeft te gelden dat de niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie slechts kan volgen, indien sprake is van ernstige inbreuken op de beginselen van een behoorlijke procesorde, dan wel andere grondrechten, waardoor doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van de verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekort gedaan. Van dergelijke omstandigheden is de rechtbank niet gebleken. In dit verband is de rechtbank van oordeel dat aan de zijde van het Openbaar Ministerie geen concrete toezeggingen zijn gedaan aan de verdediging, op basis waarvan zij het vertrouwen kon ontlenen dat (zonder voorafgaand overleg) geen vervolging zou worden ingesteld; enkel de mogelijkheid van een gesprek is geopperd.

Aangaande het beroep op het Sopropé-arrest (HvJ 18 december 2008, C-349/07) overweegt de rechtbank dat dit geen toepassing heeft binnen de context van het strafprocesrecht. De vervolging en bestraffing van strafbare feiten is een interne aangelegenheid van de lidstaten die niet wordt geregeld door het Unierecht. Het Handvest, waarop de verdediging eveneens een beroep doet, maakt dit niet anders. De bepalingen van het Handvest, krachtens artikel 51, lid 1, ervan, zijn enkel tot de lidstaten gericht wanneer zij het recht van de Unie ten uitvoer brengen. Krachtens lid 2 van diezelfde bepaling breidt het Handvest de werkingssfeer van het recht van de Unie niet verder uit dan de bevoegdheden van de Unie reiken, schept het geen nieuwe bevoegdheden voor de Unie, noch wijzigt het de in de Verdragen omschreven bevoegdheden en taken. De rechtbank verwerpt het beroep van de verdediging op het Sopropé-arrest en het Handvest.

Ten aanzien van de benoemde verschillen in het OLAF-rapport merkt de rechtbank het volgende op. Met uitzondering van het verschil in voetnoot 13, is er geen inhoudelijk, zelfs geen enkel tekstueel verschil, tussen de respectieve exemplaren van het OLAF-rapport. Het terzijde stellen van de bevindingen van een onderzoeksmissie ingesteld door OLAF is een dusdanig ingrijpende handeling, dat dit in het algemeen slechts gerechtvaardigd zou zijn, indien de door de verdediging aangevoerde bezwaren tegen de bevindingen van de onderzoeksmissie van OLAF zodanig ernstig zijn, dat geen geloofwaardigheid aan de bevindingen van OLAF (meer) kan worden toegekend. De enkele constatering dat de tekst van voetnoot 13 in de definitieve versie van het rapport afwijkt van die in de concept-versie, is niet zodanig ernstig dat aan de inhoud van het rapport moet worden getwijfeld. De afwijking heeft volgens getuige verbalisant 2 een politieke achtergrond. De rechtbank stelt vast dat de afwijking geen enkel verband heeft met de feiten die aan verdachte ten laste zijn gelegd. Van enig concreet verdedigingsbelang dat in dit verband is geschonden, is derhalve niet gebleken.

In het kader van de betrouwbaarheid van het OLAF-rapport, in relatie tot de verdenking, stelt de rechtbank het volgende.

Anders dan de door de verdediging benoemde corruptie in bijvoorbeeld Cambodja (en hetgeen over ‘noot 13’ aan de orde is gekomen), is niet geconcretiseerd waarom het rapport onbetrouwbare informatie zou bevatten. Integendeel, het OLAF-rapport wordt juist ondersteund door verschillende omstandigheden. Zo is ter plaatse waargenomen dat bij rechtspersoon 3 te Cambodja geen bedrijfsactiviteiten plaatsvonden (en op het adres überhaupt nooit schoenen zijn geproduceerd, AH 13, p. 14 en 40 t/m 42). Tevens is door rechtspersoon 4 te Cambodja gesteld dat zij geen GSP Form A’s ten behoeve van rechtspersoon 1 heeft laten opmaken (AH 13, p.29).

Ook bleek na onderzoek in Maleisië de onderneming rechtspersoon 5 niet te bestaan (AH-12G). Naar het oordeel van de rechtbank heeft het OLAF-rapport aldus ten grondslag kunnen liggen aan de verdenking jegens verdachte en de op grond daarvan toegepaste dwangmiddelen.

Tenslotte overweegt de rechtbank dat uit het arrest van de Hoge Raad van 17 juni 2008, NJ 2008, 358 volgt dat overschrijding van de redelijke termijn niet kan leiden tot niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie, ook niet als er sprake is van uitzonderlijke gevallen.

Uit het voorgaande volgt dat de rechtbank alle verweren strekkende tot niet-ontvankelijkverklaring van het Openbaar Ministerie verwerpt. Het Openbaar Ministerie is aldus ontvankelijk in zijn vervolging en er zijn geen redenen voor schorsing van de vervolging.

Bespreking bewijsverweren

Betrouwbaarheid OLAF rapport

De verdediging heeft – bij wijze van subsidiaire stellingname – bepleit dat het OLAF-rapport niet tot het bewijs mag worden gebezigd, gelet op de onbetrouwbaarheid daarvan. De rechtbank verwerpt dit verweer onder verwijzing naar hetgeen zij in het kader van de ontvankelijkheid heeft overwogen.

Verweer: Ontbreken aangiften

De verdediging heeft bepleit dat de desbetreffende (douane)aangiften zelf niet aan het procesdossier zijn toegevoegd. De FIOD volstaat met een overzicht van de aangiften.

Rb: Bij gebreke van die aangiften zelf kan niet worden geverifieerd of de informatie uit deze overzichten overeenkomt met de daadwerkelijke aangiften. Anders dan de verdediging, acht de rechtbank de genoemde overzichten wel voldoende om als wettig bewijsmiddel bij te dragen aan het bewijs dat de in de tenlastelegging genoemde douane aangiften ook daadwerkelijk en conform dit overzicht zijn gedaan.

Geen uitnodiging tot het doen van aangiften/ kwaliteitsdelict (subsidiair verweer)

In artikel 48 Dw is als bestanddeel ‘een ingevolge wettelijke bepalingen vereiste aangifte’ genoemd. Dit kan uitsluitend bewezen worden verklaard indien expediteur is uitgenodigd tot het doen van aangifte. Er bestaat immers slechts een verplichting tot het doen van aangifte indien daartoe een uitnodiging van de inspecteur wordt ontvangen. De verdediging concludeert dat het strafdossier geen wettig bewijs bevat dat een uitnodiging aan expediteur en/of rechtspersoon 1 is toegezonden. Derhalve concludeert de verdediging dat er geen uitnodigingen zijn uitgereikt aan expediteur en/of rechtspersoon 1 en verdachte in de zin van artikelen 6, 7 en 8 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR), zodat niet bewezen kan worden dat ‘ingevolge wettelijke bepalingen vereiste aangiften’ zijn gedaan, waardoor vrijspraak dient te volgen.

Als subsidiair verweer stelt de verdediging zich voorts op het standpunt dat de aangiften feitelijk zijn gedaan door de expediteur. Bovendien was niet verdachte zelf, maar de expediteur in dat geval verplicht tot het doen van de bedoelde aangifte. Er kan derhalve geen sprake zijn van het doen van een opzettelijk onjuiste aangifte door verdachte als pleger. expediteur is als aangever de douanerechten verschuldigd. expediteur had derhalve als enige de kwaliteit van aangifteplichtige. Onder deze omstandigheden kan rechtspersoon 1 en/of verdachte niet als pleger worden aangemerkt en kan het ten last gelegde op dit punt niet bewezen worden verklaard.

De rechtbank volgt de verdediging niet in dit verweer en overweegt als volgt. Rechtspersoon 2 wenste in aanmerking te komen voor de preferentiële douanetarieven. Het begrip douaneaangifte wordt gedefinieerd in artikel 4 onder 17 van het Communautair Douanewetboek (CDW): ‘de handeling waarbij een persoon, in de voorgeschreven vorm en op de voorgeschreven wijze het voornemen kenbaar maakt de goederen onder een bepaalde douaneregeling te plaatsen’.

Douanerechten zijn geen belastingen die ingevolge de belastingwet bij wege van aanslag worden geheven, dan wel op aangifte worden voldaan of afgedragen. De verplichting tot het doen van aangifte vloeit rechtstreeks voort uit de douanewetgeving (artikel 59 CDW). Artikel 6 AWR heeft, anders dan de verdediging betoogt, geen betrekking op de douaneaangifte. Of de inspecteur een uitnodiging tot het doen van de onderhavige douaneaangiften heeft uitgereikt, is niet van belang. Derhalve faalt het verweer.

Het subsidiaire verweer vindt zijn weerlegging in het volgende. rechtspersoon 7 heeft als importeur niet-communautaire goederen Nederland binnengebracht met het oogmerk om deze in het vrije verkeer te brengen. Om dit te bewerkstelligen dienden deze goederen bij de douane ten invoer te worden aangegeven. Uit 64, lid 1, CDW volgt dat (met in achtneming van de voorwaarden uit het tweede lid) douaneaangiften gedaan kunnen worden door elke persoon die in staat is de goederen bij de douane aan te brengen of te doen aanbrengen en die alle bescheiden kan overleggen die noodzakelijk zijn voor de toepassing van de bepalingen die gelden voor de douaneregeling waarvoor deze goederen zijn aangegeven. In casu heeft rechtspersoon 7 de aangiften ten invoer laten verrichten door haar douane-expediteur expediteur. Dit laat onverlet dat eerstgenoemde onderneming aansprakelijk gesteld kan worden voor de aldus door haar gedane aangiften. Dat expediteur de aangiften feitelijk heeft gedaan, laat onverlet de mogelijkheid dat rechtspersoon 1 expediteur als willoos werktuig heeft gebruikt en dat verdachte, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, daaraan feitelijk leiding heeft gegeven.

Bewezenverklaring

Het bewezenverklaarde levert op

Ten aanzien van feit 1:

• opzettelijk een ingevolge wettelijke bepalingen vereiste aangifte onjuist doen, terwijl het feit er toe strekt dat te weinig rechten bij invoer worden geheven, begaan door een rechtspersoon, terwijl hij tezamen en in vereniging met een ander feitelijk leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging, meermalen gepleegd
• opzettelijk overgeven, of voor raadpleging beschikbaar stellen van bepaalde gegevensdragers, en valse of vervalste gegevensdragers overgeven of voor raadpleging beschikbaar stellen, terwijl het feit er toe strekt dat te weinig rechten bij invoer worden geheven, begaan door een rechtspersoon, terwijl hij tezamen en in vereniging met een ander feitelijk leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging, meermalen gepleegd.

Ten aanzien van feit 2:

• opzettelijk een ingevolge wettelijke bepalingen vereiste aangifte onjuist doen, terwijl het feit er toe strekt dat te weinig rechten bij invoer worden geheven, begaan door een rechtspersoon, terwijl hij tezamen en in vereniging met een ander feitelijk leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging, meermalen gepleegd
• opzettelijk overgeven, of voor raadpleging beschikbaar stellen van bepaalde gegevensdragers, en valse of vervalste gegevensdragers overgeven of voor raadpleging beschikbaar stellen, terwijl het feit er toe strekt dat te weinig rechten bij invoer worden geheven, begaan door een rechtspersoon, terwijl hij tezamen en in vereniging met een ander feitelijk leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging, meermalen gepleegd.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot het verrichten van 200 uren taakstraf en tot het betalen van een geldboete van € 10.000.

Lees hier de volledige uitspraak.

Veroordeling voor deelname aan een criminele organisatie en gewoontewitwassen

Rechtbank Midden-Nederland 3 oktober 2013, ECLI:NL:RBMNE:2013:4845

De rechtbank is op grond van de bovengenoemde bewijsmiddelen van oordeel dat verdachte heeft deelgenomen aan een criminele organisatie en overweegt daartoe het volgende.

Verdachte, medeverdachte 1 enmedeverdachte 2 hebben samen met anderen documenten vervalst, zoals facturen en rekeningoverzichten met daarop betalingsherinneringen of een brief. De originele documenten zijn onderschept en vervolgens voorzien van een vals bankrekeningnummer van een andere B.V. Deze documenten met daarop het valse rekeningnummer zijn ingediend bij een onderneming en de onderneming heeft daarbij een begeleidende brief met een toelichting over de wijziging van het rekeningnummer. De onderneming is op deze manier bewogen tot het overmaken van betalingen naar het bankrekeningnummer van de betreffende BV.

Om te voorkomen dat een betaling van de onderneming niet door de naam-nummercontrole van de bank heen komt, hebben de verdachten de tenaamstelling van de bankrekening van de B.V. aangepast. De naam van de bankrekening wordt steeds (deels) gewijzigd in de naam van de onderneming die de betaling eigenlijk hoort te ontvangen.

Als er vervolgens geld is overgemaakt naar het rekeningnummer van de B.V., wordt het geld via een vertakt netwerk doorgesluisd naar een tweede, derde of vierde B.V. en uiteindelijk (deels) contant opgenomen. Deze contante opnamen vinden langs de weg en in een casino plaats. Ook zijn er bedragen overgeboekt naar bankrekeningen in het buitenland.

Het contant opnemen van gelden gebeurt op een gestructureerde wijze en houdt steeds verband met het maximale bedrag dat dagelijks kan worden opgenomen. Ook blijkt uit de bankafschriften dat het saldo van de bankrekeningen vóór de overboekingen niet hoog genoeg was om de overgeboekte bedragen over te maken. Hieruit leidt de rechtbank af dat het de gestorte bedragen betreft die zijn overgeboekt en doorgesluisd naar andere B.V.’s en vervolgens contant zijn opgenomen.

Uit voornoemde bewijsmiddelen komen voorts pogingen tot benadeling van een particulier en tot benadeling van de overheid naar voren (zie OPV-4 en OPV-6). Daarnaast hebben verdachten op naam van verschillende B.V.’s opzettelijk onjuiste aangiften omzet- loon- of vennootschapsbelasting ingediend met een verzoek om teruggave (zie OPV-8). Uit de bovengenoemde bewijsmiddelen blijkt dat deze bedragen in meerdere gevallen ook daadwerkelijk zijn uitbetaald.

Voor een veroordeling voor deelname aan een criminele organisatie dient te worden vastgesteld dat er sprake is geweest van een organisatie, dat die organisatie tot oogmerk had het plegen van misdrijven en dat de verdachte aan die organisatie heeft deelgenomen.

Voor een criminele organisatie moet er sprake zijn van een gestructureerd en duurzaam samenwerkingsverband tussen twee of meer personen.

Uit de bewijsmiddelen en de hiervoor beschreven modus operandi blijkt het volgende. Er is gedurende een langere periode gebruik gemaakt van dezelfde modus operandi. De rechtbank is daarom van oordeel dat er een duurzaam karakter is. Daarbij is er steeds gebruik gemaakt van veelal dezelfde rechtspersonen en bankrekeningen en blijken iedere keer dezelfde personen (soms in wisselende samenstelling) betrokken te zijn. Verdachte, medeverdachte 1 en medeverdachte 2 vormen naar het oordeel van de rechtbank de kern van deze organisatie. De rechtbank is ook van oordeel dat er een duidelijk gestructureerd samenwerkingsverband is geweest, op te splitsen in vier fasen te weten de selectie van een slachtoffer, de voorbereiding van de strafbare feiten, het plegen van de strafbare feiten en het witwassen van de verkregen gelden. Voor deze handelwijze is naar het oordeel van de rechtbank een planmatige aanpak, intensieve samenwerking en duidelijke afstemming vereist. De rechtbank is gelet op vorenstaande van oordeel dat er sprake is geweest van een criminele organisatie.

De rechtbank stelt op basis van de bewijsmiddelen tevens vast dat het doel van deze organisatie het plegen van misdrijven was, namelijk misdrijven die gericht waren op het genereren van geld, te weten oplichting, valsheid in geschrifte, diefstal met een valse sleutel, belastingfraude en witwassen, en dat verdachte heeft deelgenomen aan deze organisatie.

Witwassen

De rechtbank is op grond van de bewijsmiddelen van oordeel dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan gewoontewitwassen en overweegt daartoe het volgende.

De rechtbank stelt op basis van de bewijsmiddelen vast dat verdachte en zijn mededaders geldbedragen hebben verkregen door het plegen van misdrijven, te weten valsheid in geschrifte, oplichting, diefstal en het opzettelijk doen van onjuiste belastingaangiften. Verdachte en zijn mededaders wisten dan ook dat de gelden van misdrijf afkomstig waren.

De rechtbank stelt voorop dat op zichzelf noch de tekst noch de geschiedenis van de totstandkoming van de artikelen 420bis en 420quater van het Wetboek van Strafrecht eraan in de weg staat dat iemand die een in die bepalingen omschreven gedraging verricht ten aanzien van een voorwerp dat afkomstig is uit enig door hemzelf begaan misdrijf, wordt veroordeeld wegens - kort gezegd - witwassen.

Om tot een bewezenverklaring van witwassen te komen, moet de verdachte het voorwerp niet slechts voorhanden hebben gehad, maar zijn gedragingen moeten ook (kennelijk) gericht zijn geweest op het daadwerkelijk verbergen of verhullen van de criminele herkomst van het voorwerp. De rechtbank overweegt daartoe het volgende. Verdachte en zijn mededaders hebben de herkomst van het geld proberen te verhullen door de gelden door te sluizen naar verschillende B.V.’s en vervolgens geldbedragen contant op te nemen. Dit alles is gebeurd binnen zeer korte tijd na het storten van de geldbedragen. Hierdoor was het voor de bedrijven onmogelijk om het gestorte geld terug te krijgen en was er geen zicht op de geldstromen. Tot op heden is het ook onduidelijk waar al het geld gebleven is. De rechtbank is dan ook van oordeel dat er sprake is van witwassen.

De rechtbank is tevens van oordeel, gelet op de lange periode en de hoeveelheid witgewassen geldbedragen, dat verdachte en zijn mededaders van witwassen een gewoonte hebben gemaakt.

Gelet op bovengenoemde bewijsmiddelen is de rechtbank van oordeel dat verdachte de in de tenlastelegging onder feit 2 genoemde bedragen heeft witgewassen.

Bewezenverklaring

Parketnummer 16/990302-12

Feit 1: deelneming aan een organisatie die tot oogmerk heeft het plegen van misdrijven;

Feit 2: gewoontewitwassen.

Parketnummer 16/992002-13

Feit 1 en feit 2: telkens: handelen in strijd met artikel 26, eerste lid, van de Wet Wapens en Munitie.

Strafoplegging

Verdachte heeft zich samen met anderen meerdere jaren lang schuldig gemaakt aan deelname aan een criminele organisatie en gewoontewitwassen.

Verdachte en zijn mededaders hebben verschillende misdrijven gepleegd om aan geld te komen. Dit geld hebben zij vervolgens op een zeer geraffineerde wijze weggesluisd, door het geld door te boeken naar verschillende zogenoemde plof BV’s en dit geld vervolgens contant op te nemen. Nog steeds is het niet duidelijk waar het geld is gebleven en in de meeste gevallen zullen de benadeelde partijen hun geld nooit meer terug krijgen. De rechtbank neemt dit verdachte en zijn mededaders zeer kwalijk.

Alles afwegende is de rechtbank van oordeel dat een gevangenisstraf voor de duur van 28 maanden, waarvan 4 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaren, passend en geboden.

Lees hier de volledige uitspraak.

Vrijspraak oplichting: ontbreken oorzakelijk verband tussen de handelingen van verdachte en het bewogen worden van het slachtoffer

Rechtbank Noord-Nederland 19 februari 2013, ECLI:NL:RBNNE:2013:1447

Rb: Oplichting doet zich voor, wanneer iemand met ‘bedrieglijke middelen’ een ander beweegt tot afgifte van een goed. In de jurisprudentie van de Hoge Raad komt als toetssteen naar voren of sprake is van op bedrieglijke wijze gebruik maken van een in het maatschappelijk verkeer geldend gedragspatroon. Toegespitst op het hotelwezen houdt dit in dat de bezoeker een kamer boekt, (veelal) daags na de overnachting een ontbijt gebruikt en bij vertrek betaalt. De Hoge Raad heeft aangenomen dat het zich voordoen als motelgast die de rekening zou kunnen en willen betalen, valt onder ‘het aannemen van een valse hoedanigheid' zoals bedoeld in art. 326 Sr (HR 22 mei 1990, NJ 1990, 801).

In dit geval is echter niet tenlastegelegd dat verdachte zich heeft voorgedaan als een gast die de rekening zou kunnen en willen betalen. De feitelijke handelingen in de tenlastelegging zijn weliswaar gepleegd (verdachte heeft gezegd dat hij geld ging pinnen om de rekening te voldoen en dat hij alsnog zou betalen zodra hij geld had) maar het zijn niet deze uitspraken geweest die slachtoffer 1 ertoe brachten om verdachte een overnachting met ontbijt te bieden. Deze uitspraken werden pas gedaan nadat verdachte de overnachting en het ontbijt al had genoten. Anders dan de tenlastelegging doet voorkomen, ontbreekt het oorzakelijk verband tussen de handelingen van verdachte en het bewogen worden van slachtoffer 1. Dat betekent dat verdachte van feit 1 moet worden vrijgesproken.

Lees hier de volledige uitspraak.

Duizenden euro’s boete voor overtredingen anti-witwaswet

De rechtbank in Den Haag gisteren heeft aan handelaren in dure goederen boetes van duizenden euro’s opgelegd vanwege het niet melden van ongebruikelijke transacties of het nalaten van een verplichte identiteitscontrole van klanten. Een oud-notaris kreeg een voorwaardelijke boete. De rechtbank neemt het de ondernemers kwalijk dat zij de overheid de mogelijkheid hebben ontnomen om zicht te krijgen op geldstromen die kunnen duiden op criminaliteit en om achterliggende strafbare feiten op te sporen. De Wet ter voorkoming van Witwassen en Financieren Terrorisme (WWFT) verplicht bepaalde beroepsgroepen tot het melden van ongebruikelijke transacties en het controleren van de identiteit van klanten.

Aan een autohandelaar legde de rechtbank geldboetes op van €18.000 en €17.000, waarvan telkens €6.000 voorwaardelijk. Hij verkocht in 2011 in zijn B.V.'s auto's tegen contante betaling van bedragen tussen €35.000 en €88.000. De autohandelaar vond dat niet ongebruikelijk. De rechtbank is van oordeel dat hij de transacties had moeten melden.

De rechtbank legde een geldboete op van €16.000, waarvan de helft voorwaardelijk, aan een verkoper van boten. Hij accepteerde in 2011 negen maal contante betalingen van klanten zonder de identiteit van deze klanten vast te stellen. Bij controle kon hij geen kopieën van hun identiteitsbewijzen laten zien. Het ging om betalingen van €15.000 tot €21.000.

Ook legde de rechtbank een voorwaardelijke geldboete op van €10.000 aan een oud-notaris. Hij had in 2009 zijn medewerking verleend aan de verkoop van alle aandelen van een B.V. voor één euro aan een Luxemburgse vennootschap. Tegelijkertijd droeg de verkochte B.V. een vordering ter waarde van ongeveer €75.000 voor slechts €10.000 over aan een andere B.V. van dezelfde koper. Meteen daarna werd de vordering kwijtgescholden. De notaris had naar het oordeel van de rechtbank voldoende aanwijzingen dat mogelijk sprake was van witwassen. Hij was daarom op grond van de WWFT verplicht deze beide transacties te melden bij het meldpunt in Zoetermeer. Omdat de notaris al uit zijn ambt was gezet vanwege deze kwestie legde de rechtbank alleen een voorwaardelijke boete op.

• Rechtbank Den Haag 21 oktober 2013, ECLI:NL:RBDHA:2013:13969
• Rechtbank Den Haag 21 oktober 2013, ECLI:NL:RBDHA:2013:13981
• Rechtbank Den Haag 21 oktober 2013, ECLI:NL:RBDHA:2013:13982
• Rechtbank Den Haag 21 oktober 2013, ECLI:NL:RBDHA:2013:13983

Oplichting door gebruik te maken van een valse hoedanigheid

Rechtbank Limburg 8 oktober 2013, ECLI:NL:RBLIM:2013:7580

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie acht het tenlastegelegde wettig en overtuigend bewezen en heeft daartoe verwezen naar de aangifte en de verklaring van verdachte dat hij wist dat hij de taxirit niet kon betalen.

Het standpunt van de verdediging

De raadsman heeft verzocht verdachte vrij te spreken, nu er in de ogen van de verdediging geen sprake is geweest van het aannemen van een valse hoedanigheid en derhalve ook niet van oplichting. De raadsman heeft daartoe verwezen naar een aantal arresten van de Hoge Raad.

Het oordeel van de rechtbank

Op 28 mei 2013 heeft benadeelde aangifte gedaan van flessentrekkerij. Hij heeft verklaard dat hij werkzaam is als taxichauffeur voor de firma Besttax te Liempde. Op 28 mei 2013 kreeg hij de opdracht een klant op te halen op de adres 1 te Vught. De klant, zijnde verdachte, stapte in de taxi en zei dat hij naar de adres 2 in Vught moest. Toen aangever met verdachte aankwam op de plaats van bestemming zei verdachte dat hij geen geld had en niet ging betalen.

Verdachte heeft op 28 mei 2013 bij de politie verklaard dat hij die dag een taxi heeft genomen naar de gevangenis in Vught. Toen hij daar aankwam en de rit moest afrekenen kon hij dit niet, omdat hij geen geld bij zich had. Hij wist dat hij geen geld bij zich had en wist ook dat hij hierdoor in de problemen zou komen, maar hij probeerde het gewoon.

Gelet op bovenstaande bewijsmiddelen acht de rechtbank wettig en overtuigend bewezen dat verdachte op 28 mei 2013 taxichauffeur benadeelde heeft opgelicht.

De rechtbank overweegt hieromtrent nog het volgende.

Verdachte heeft ter terechtzitting op 17 september 2013 verklaard dat hij wel voornemens was de taxirit te betalen, maar dat hij er op de plaats van bestemming plots achter kwam dat hij zijn bankpas kwijt was. Deze verklaring acht de rechtbank ongeloofwaardig, nu deze haaks staat op zijn eerdere verklaring die hij aflegde direct nadat het feit zich had voorgedaan.

De verdediging heeft betoogd dat geen sprake is van oplichting, omdat uit de jurisprudentie zou volgen dat het enkele feit dat iemand zich in strijd met de waarheid voordoet als betalende klant niet beschouwd kan worden als het aannemen van een valse hoedanigheid, zoals vereist in artikel 326 Wetboek van Strafrecht. De rechtbank verwerpt dit verweer.

Uit de door de verdediging genoemde jurisprudentie blijkt dat geen sprake is van het aannemen van een valse hoedanigheid indien iemand zich in strijd met de waarheid voordoet als bonafide koper/huurder van een woning of een auto. In deze gevallen gaat het echter om situaties waarbij het gebruikelijk en in het maatschappelijke verkeer geaccepteerd is dat de verkoper/verhuurder vooraf nadere informatie vraagt over de kredietwaardigheid van de beoogde koper/huurder. In dat geval is het enkel zich voordoen als bonafide koper/huurder - zonder daar bijvoorbeeld bij te vermelden dat men ook in staat is aan de betalingsverplichting te voldoen - onvoldoende om te kunnen spreken van het aannemen van een valse hoedanigheid.

In de onderhavige situatie gaat het echter om een situatie waarbij men afgaat op een in het maatschappelijk verkeer geldend gedragspatroon zonder nader onderzoek te doen naar de juistheid van de wijze waarop iemand zich presenteert, zoals dat bijvoorbeeld het geval is bij bezoekers van een restaurant of andere horecagelegenheid. Indien in dergelijke gevallen op bedrieglijke wijze gebruik wordt gemaakt van dat in het maatschappelijke verkeer geldend gedragspatroon, is er wel sprake van het aannemen van een valse hoedanigheid – en daarmee sprake van oplichting. Het verweer van de raadsman gaat dan ook niet op.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf van vier maanden, waarvan een maand voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar.

Lees hier de volledige uitspraak.

Asbestzaak: valsheid in geschrifte

Rechtbank Midden-Nederland 14 mei 2013, ECLI:NL:RBMNE:2013:4775

De verdenking komt er op neer dat:

Feit 1: het aan de schuld van verdachte te wijten is dat in een pand aan de adres te vestigingsplaats asbest(vezels) in de bodem en/of lucht werd(en) gebracht waarvan gevaar voor de openbare gezondheid en/of levensgevaar voor anderen te duchten was;

Feit 2: Verdachte in vereniging geschriften valselijk heeft opgemaakt of vervalst met het oogmerk om deze geschriften als echt en onvervalst te gebruiken of te doen gebruiken door anderen.

Het standpunt van het Openbaar Ministerie

De officieren van justitie achten, gelet op de in het dossier aanwezige bewijsmiddelen, beide feiten wettig en overtuigend bewezen.

Het standpunt van de verdediging

De verdediging heeft voor beide ten laste gelegde feiten vrijspraak bepleit. Met betrekking tot het eerste ten laste gelegde feit heeft de verdediging betoogd dat niet is gebleken dat in de periode dat verdachte in het pand aan de adres werkzaam is geweest, te weten de periode van 7 december 2007 tot 11 januari 2008, asbest(vezels) in de bodem/ lucht zijn gebracht. Alle rapporten waaruit zou kunnen volgen dat asbest(vezels) in de bodem/ lucht zijn gebracht dateren uit februari, maart, april en mei 2008 en zeggen derhalve niets over de ten laste gelegde periode. Bovendien volgt niet uit het dossier dat daadwerkelijk personen zijn blootgesteld aan gezondheidsrisico’s, doordat zij na de vrijgaven door verdachte in door hem vrijgegeven ruimten zijn geweest waarin nog asbestverontreiniging aanwezig was.

Met betrekking tot het tweede ten laste gelegde feit heeft de verdediging gesteld dat uit de door Aksys, TNO, BME en Amos opgestelde rapporten niet volgt dat verdachte vrijgaverapporten onjuist heeft ingevuld, nu uit deze rapporten niet volgt dat op plaatsen die verdachte heeft vrijgegeven asbest is aangetroffen. Bovendien, ook al zou uit deze rapporten volgen dat asbest is aangetroffen op plaatsen die verdachte heeft vrijgegeven, dan is, nu die rapporten geruime tijd na de vrijgaven door verdachte zijn opgemaakt, niet uitgesloten dat die stoffen door onbevoegden in de ruimte terecht zijn gekomen.

Het oordeel van de rechtbank

Het kantoorcomplex aan de adres te vestigingsplaats, bestaande uit een zestal geschakelde onderdelen A t/m F, is eigendom van Uni-Invest BV (hierna: Uni-Invest). In het voorjaar van 2007 zijn door Uni-Invest voorbereidingen getroffen voor een renovatie van het pand, waaronder een asbestsanering. Uni-Invest heeft op 10 oktober 2007 aan medeverdachte 1 B.V. (hierna: medeverdachte 1) opdracht gegeven tot verwijdering van asbest in het complex.

Blijkens de overzichtstekening/ foto stond gebouw F vrij geïsoleerd ten opzichte van de andere bouwdelen. Na 17 oktober 2007 was de verbinding tussen A en F afgesloten met een houten schot. Het betrof geen hermetische afsluiting. De bovenzijde van het houten schot was open.

medeverdachte 1 heeft voor de wettelijke eindbeoordelingen na asbestverwijdering in het kantoorpand adres tevestigingsplaats vanaf december 2007 bedrijf (hierna: bedrijf) ingeschakeld. Verdachte was destijds werkzaam als laborant bij bedrijf en heeft een aantal eindbeoordeling na asbestsanering verricht. De werkzaamheden van verdachte als laborant betroffen eindcontrole en vrijgave van een containment (een afgeschermde ruimte of buitenlocatie) waarna -na verwijdering van het containment- op de betreffende vrijgegeven locaties verdere werkzaamheden plaatsvonden.

De eindbeoordeling na asbestsanering in een containment is geregeld in artikel 4.51.a van het Arbeidsomstandighedenbesluit. Hier is beschreven dat een eindbeoordeling bestaat uit een visuele inspectie gevolgd door een eindmeting.

Met betrekking tot feit 2: De door verdachte opgestelde rapporten

Vrijgaverapporten van verdachte in bouwdeel F

Blijkens rapport 07.14971/3 heeft verdachte op 10 december 2007 de eerste verdieping van blok F vrijgegeven. In het rapport is vermeld dat 7 m2 asbesthoudende beplating boven raamkozijnen inclusief rachelwerk zijn verwijderd. Onder het kopje “visuele inspectie” is vermeld dat de ruimte droog en stofvrij was en dat er geen restanten verwijderd materiaal zijn aangetroffen. Verder is vermeld dat de ruimte zonder beschermende middelen betreden mag worden.

Blijkens rapport 07.14971/4, meting 1, heeft verdachte op 11 december 2007 het trappenhuis in blok F vrijgegeven. In het rapport is vermeld dat 1m2 losse asbesthoudende restanten tussen raamkozijn en plafond zijn verwijderd bij kamer 5. Onder het kopje “visuele inspectie” is vermeld dat de ruimte droog en stofvrij was en dat er geen restanten verwijderd materiaal zijn aangetroffen. Verder is vermeld dat de ruimte zonder beschermende middelen betreden mag worden.

Blijkens rapport 07.14971/4, meting 2, heeft verdachte op 11 december 2007 in Blok F het trappenhuis en gang begane grond en eerste etage zijn vrijgegeven. In het rapport is vermeld dat 1m2 losse asbesthoudende restanten tussen raamkozijn en plafond zijn verwijderd. Onder het kopje “visuele inspectie” is vermeld dat de ruimte droog en stofvrij was en dat er geen restanten verwijderd materiaal zijn aangetroffen. Verder is vermeld dat de ruimte zonder beschermende middelen betreden mag worden.

Blijkens rapport 07.14971/5, meting 1, heeft verdachte op 12 december 2007 de CV ruimte in blok F vrijgegeven. In het rapport is vermeld dat 2m2 plafondbeplating bij de cv ruimte uit het huis inclusief rachelwerk is verwijderd. Onder het kopje “visuele inspectie” is vermeld dat de ruimte droog en stofvrij was en dat er geen restanten verwijderd materiaal zijn aangetroffen. Verder is vermeld en dat de ruimte zonder beschermende middelen betreden mag worden.

Blijkens rapport 07.14971/5, meting 2, heeft verdachte op 12 december 2007 de woonkamer in blok F vrijgegeven. In het rapport is vermeld dat 4 m2 asbesthoudende restanten tussen raamkozijn en constructiedelen zijn verwijderd en dat een deel van het verlaagde plafond is weggehaald. Onder het kopje “visuele inspectie” is vermeld dat de ruimte droog en stofvrij was en dat er geen restanten verwijderd materiaal zijn aangetroffen. Vermeld is verder dat de ruimte zonder beschermende middelen betreden mag worden.

Blijkens rapport 07.14971/5, derde meting, heeft verdachte op 12 december 2007 de keuken in blok F vrijgegeven. In het rapport is vermeld dat 3 m2 asbesthoudende restanten tussen raamkozijn en constructiedelen en dat een deel van het verlaagde plafond is weggehaald. Onder het kopje “visuele inspectie” is vermeld dat de ruimte droog en stofvrij was en dat er geen restanten verwijderd materiaal zijn aangetroffen. Vermeld is verder dat de ruimte zonder beschermende middelen betreden mag worden.

Rapporten van derden met betrekking tot gebouw F

Amos Milieutechniek B.V. (hierna Amos) heeft op 29 april 2008 de asbestsaneringen in het complex onderzocht. In het rapport van 29 mei 2008 is vermeld dat op een kleefmonster van het regelwerk in gebouw F diverse asbestvezels zijn aangetroffen, evenals op een kleefmonster van regelwerk in de doorgang van gebouw F.

BME Asbestconsult B.V. (BME) heeft op 5 juni 2008 de concentratie asbestvezels in het Blok F van het complex onderzocht. Blijkens het rapport van 26 juni 2008 zijn op diverse locaties restanten van asbesthoudend materiaal aangetroffen: op de begane grond op de vloer in het toilet, op de vloer bij de pui bij de trap, tussen de kantlatten ter plaatse van de pui bij de trap en op de vloer van de cv ruimte in het woonhuis. Op de verdieping op het systeemplafond van de meterkast en tussen de kantlatten ter plaatse van de pui bij de trap.

Tevens zijn een aantal kleefmonsters genomen. Op de volgende kleefmonsters is amosiet aangetroffen:

• op binnenkozijn van kamer 109, 1e verdieping;
• op kabelgoot in de keuken,1e verdieping;
• op kabelgoot in de hal bij meterkast, 1e verdieping;
• boven kozijn van trap aan de buitengevel, 1e verdieping;
• boven kozijn bij trap en meterkast, 1e verdieping.

Vrijgaverapporten van verdachte in gebouw B

Blijkens rapport 07.14971/8, meting 1, heeft verdachte op 19 december 2007 de 3e verdieping van gebouw B, gang, meterkast en liftschacht vrijgegeven. In het rapport is vermeld dat asbesthoudende beplating aan de buitenkant van de lift en boven de branddeur en asbesthoudende strookjes in de meterkast zijn verwijderd en dat alles achter de afgeplakte delen is uitgesloten van de vrijgave. Onder het kopje “visuele inspectie” is vermeld dat de ruimte droog en stofvrij was en dat er geen restanten verwijderd materiaal zijn aangetroffen. Vermeld is verder dat de ruimte zonder beschermende middelen betreden mag worden.

Blijkens rapport 07.14971/8, meting 3 heeft verdachte op 19 december 2007 de 2e verdieping van gebouw B, gang, meterkast en liftschacht vrijgegeven. In het rapport is vermeld dat asbesthoudende beplating aan de buitenkant van de lift en boven de branddeur en asbesthoudende strookjes in de meterkast zijn verwijderd en dat alles achter de afgeplakte delen is uitgesloten van de vrijgave. Onder het kopje “visuele inspectie” is vermeld dat de ruimte droog en stofvrij was en dat er geen restanten verwijderd materiaal zijn aangetroffen. Vermeld is verder dat de ruimte zonder beschermende middelen betreden mag worden.

Blijkens rapport 07.14971/8, meting 3 heeft verdachte op 19 december 2007 de 1e verdieping van gebouw B, gang, meterkast en liftschacht vrijgegeven. In het rapport is vermeld dat asbesthoudende beplating aan de buitenkant van de lift en boven de branddeur en asbesthoudende strookjes in de meterkast zijn verwijderd en dat alles achter de afgeplakte delen is uitgesloten van de vrijgave. Onder het kopje “visuele inspectie” is vermeld dat de ruimte droog en stofvrij was en dat er geen restanten verwijderd materiaal zijn aangetroffen. Vermeld is verder dat de ruimte zonder beschermende middelen betreden mag worden.

Blijkens rapport 08.15185/4, meting 1, heeft verdachte op 11 januari 2008 het trappenhuis in blok B, begane grond tot en met derde etage, vrijgegeven. In het rapport is vermeld dat asbesthoudende stroken van de muur zijn afgeharkt en de kappen, na saneren van de wandcontactdozen, duurzaam zijn gecoat. Alles achter de afgeplakte delen is uitgesloten van vrijgave. Onder het kopje “visuele inspectie” is vermeld dat de ruimte droog en stofvrij was en dat er geen restanten verwijderd materiaal zijn aangetroffen. Vermeld is verder dat de ruimte zonder beschermende middelen betreden mag worden.

Rapporten en getuigenverklaringen met betrekking tot gebouw B

Aksys B.V. heeft op 2 en 4 februari 2008 een asbestinventarisatie in het gebouw uitgevoerd. In het rapport van 11 februari 2008 is vermeld dat in de drie trappenhuizen en de twee noodtrappenhuizen van de bouwonderdelen A, B, C en D in het verleden amosiet (bruine asbest) bepaling heeft gezeten en dat op nagenoeg alle verdiepingen van alle trappenhuizen visueel restanten van dit materiaal zijn aangetroffen. In enkele gevallen gaat het zelfs om grote brokstukken.

Getuige getuige, als laborant betrokken bij het door Aksys in februari 2008 uitgevoerde onderzoek, heeft verklaard dat hij onderzoek heeft ingesteld in de bouwdelen A, B, C en D en zoveel materiaal rond de kozijnen zag zitten dat hij het vreemd vond dat de ruimten ooit konden zijn vrijgegeven door een laboratorium.

BME Asbestconsult B.V. (BME) heeft in maart/april 2008 een volledige asbestinventarisatie van het gebouw uitgevoerd. In het rapport van 28 april 2008 is vermeld dat op genomen kleefmonsters van stof op de constructie van de liften en stof op het dak van de liftkooi in bouwdeel A/B duidelijk asbestvezels zijn aangetroffen.

In het rapport van Amos van 29 mei 2008 is vermeld dat vrijwel alle moeilijk bereikbare locaties, zoals holten en naden van de trappenhuizen tussen de bouwdelen A/B nog resten asbesthoudend stucwerk bevatten. Verder zijn op meerdere locaties in het trappenhuis A/B resten asbesthoudend stucwerk aangetroffen tussen de kieren van de trap.

TNO Bouw en ondergrond (hierna TNO) heeft op verzoek van de Milieupolitie te Utrecht op 28 maart 2008 een visuele inspectie uitgevoerd op de 2e en 3e verdieping van het complex. In het rapport van 17 april 2008 is vermeld dat tijdens deze inspectie veel asbestverdachte restanten in de directe omgeving van de trappenhuizen zijn aangetroffen en dat restanten asbesthoudende stuclaag zijn aangetroffen op de wanden van de trappenhuizen. Vooral op de moeilijk bereikbare plaatsen en in de dakopbouw is veel van de stuclaag achtergebleven. Daarnaast zijn losse restanten stuclaag aangetroffen op de stalen constructiedelen van de trap. Restanten amosiethoudend board zijn op diverse plaatsen rondom de trappenhuizen aangetroffen, op houten rachelwerk, in kabelgoten, op kozijnen en richels en los op de vloer in het complex.

Bewijsoverwegingen

Gelet op voornoemde bewijsmiddelen in onderlinge samenhang bezien is de rechtbank van oordeel dat verdachte de in de tenlastelegging genoemde rapporten valselijk heeft opgemaakt. Uit voornoemde bewijsmiddelen volgt dat verdachte in deze rapporten heeft vermeld bij de visuele inspectie geen asbesthoudende materialen te hebben aangetroffen, terwijl uit de hiervoor genoemden, later opgemaakte rapporten, volgt dat er nog duidelijk asbest aanwezig was op door verdachte vrijgegeven plaatsen.

De rechtbank overweegt dat uit het genoemde bewijsmiddelen volgt dat het niet om een enkel incident gaat. In dat geval zou immers sprake kunnen zijn van het abusievelijk uitvoeren van een onjuiste of onvolledige controle, maar gezien de aard en de aantallen onvolkomenheden die uit de later opgestelde rapporten naar voren komen, is de rechtbank van oordeel dat van toeval geen sprake kan zijn maar dat verdachte de genoemde rapporten bewust heeft vervalst met het oogmerk om deze geschriften als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te doen gebruiken.

Gezien de plaatsen waar in gebouw F asbest is aangetroffen, in kabelgoten, boven kozijnen, tussen kantlatten en de hoeveelheid asbest is niet voorstelbaar dat onbevoegden met schoeisel de gebieden hebben herbesmet, zoals de verdediging heeft aangevoerd. Daarbij komt dat gebouw F geïsoleerd stond en de verbinding tussen gebouw A en F na 17 oktober 2007 was afgesloten met een houten schot, wat herbesmetting nog moeilijker voorstelbaar maakt. Weliswaar was de doorgang niet hermetisch afgesloten, maar personen konden er geen gebruik van maken en daardoor met hun schoeisel ook geen herbesmetting veroorzaken. Dit verweer kan dan ook niet slagen.

Gezien de plaatsen waar in gebouw B asbest is aangetroffen, op stucwerk tussen de kieren van de trap, op de wanden van de trappenhuizen alsmede op houten rachelwerk, in kabelgoten, op kozijnen en richels en los op de vloer, is evenmin voorstelbaar dat onbevoegden met schoeisel deze gebieden hebben herbesmet, zoals de verdediging heeft aangevoerd. Dit verweer wordt eveneens verworpen.

Met betrekking tot feit 1

De rechtbank acht bewezen dat verdachte de onder feit 2 ten laste gelegde rapporten opzettelijk valselijk heeft opgemaakt door valselijk te vermelden dat hij bij visuele inspectie geen asbesthoudende materialen heeft aangetroffen, terwijl deze nog wel aanwezig waren. Gelet op het feit dat de containments waar deze rapporten op zagen, vervolgens zijn afgebroken en op deze plekken andere renovatie- en sloop- en opruimwerkzaamheden hebben plaatsgevonden acht de rechtbank tevens bewezen dat dat dit achtergebleven asbest op de bodem of de lucht terecht is gekomen. Nu verdachte degene is geweest die de betreffende, nog vervuilde, containments heeft vrijgegeven, is de verdere verspreiding van deze materialen aan verdachtes schuld te wijten. Dit betekent dat de rechtbank verdachte ook voor dit feit zal veroordelen.

Lees hier de volledige uitspraak.

Alcoholslotprogramma: ongeldigverklaring rijbewijs gedurende 5 jaar valt aan te merken als een criminal charge indien die ongeldigverklaring het gevolg is van zwaarwegende onmogelijkheid aan het programma deel te nemen

Rechtbank Den Haag 16 oktober 2013, parketnummer 96/044269-13 (niet gepubliceerd tussenvonnis)

Verdenking

Aan de verdachte is ten laste gelegd dat zij op of omstreeks 22 februari 2013 te ’s-Gravenhage als bestuurder van een voertuig (personenauto), dit voertuig heeft bestuurd, na zodanig gebruik van alcoholhoudende drank dat het alcoholgehalte van haar adem bij een onderzoek, als bedoeld in art. 8 lid 2 aanhef en onder a van de WvW 1994, 805 microgram, in elk geval hoger dan 220 microgram, alcohol per liter uitgeademde lucht bleek te zijn.

De OvJ heeft gevorderd dat verdachte ter zake van het haar ten laste gelegde wordt veroordeeld tot een geldboete van 1.300 euro subsidiair 26 dagen hechtenis, waarvan 700 euro subsidiair 14 dagen hechtenis voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaren, alsmede tot een ontzegging van de bevoegdheid motorrijtuigen te besturen voor de duur van 7 maanden, met aftrek van de tijd dat het rijbewijs reeds ingevorderd is geweest.

Ontvankelijkheid van de officier van justitie

Standpunt raadsman

Mr. P.T. Verweijen (Advocatenkantoor Bezuidenhout) heeft aangevoerd dat de OvJ niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in de vervolging omdat aan verdachte reeds het alcoholslotprogramma is opgelegd. Naar de mening van de verdediging is dit een ‘punitive charge’ in de zin van art. 6 EVRM en zou er sprake zijn van een dubbele bestraffing. Daarom zou de vervolging door de OvJ strijd opleveren met het ne bis in idem beginsel zoals neergelegd in art. 68 Sr.

Standpunt OvJ

De OvJ heeft gesteld wel ontvankelijk te zijn, omdat naar vaste rechtspraak de oplegging van het alcoholslotprogramma niet wordt aangemerkt als een criminal charge, zodat er geen sprake is van dubbele bestraffing.

Beoordeling politierechter

De politierechter overweegt wat betreft de feitelijke achtergrond van het verzoek het volgende. Het alcoholslotprogramma is een programma met een duur van ten minste 2 jaar dat kan worden opgelegd aan bestuurders die in beginsel in aanmerking komen voor een ongeldigverklaring van het rijbewijs (voor alle categorieën waar het voor is afgegeven). De strekking van dit programma is dat de bestuurder een beperkt rijbewijs wordt aangeboden voor categorie B, welk rijbewijs hem de bevoegdheid verleent uitsluitend het voertuig categorie B te besturen waarin een specifiek voor zijn persoon bestemd alcoholslot is ingebouwd. Inbouw in een vrachtwagen of autobus is door de wetgever niet voorzien. Indien de bestuurder niet van dit aanbod gebruik kan maken of wil maken volgt een ongeldigverklaring van het rijbewijs voor tenminste 5 jaar. Voor de houder van het vrachtwagenrijbewijs brengt dit mee dat hij gedurende zijn deelname aan het alcoholslotprogramma wel kan tijden in een personenauto, maar niet in een vrachtwagen. De kosten voor het programma komen voor rekening van de deelnemende bestuurder en bedragen ca. 4.000-5.000 euro. Deze kosten betreffen de inbouw van het alcoholslot, de controles daarop, de controle van de bestuurder en het volgen van een motivatiecursus.

Indien de bestuurder niet beschikt over een voertuig categorie B waar hij het alcoholslot kan laten inbouwen, dan  is er geen mogelijkheid om aan het alcoholslotprogramma deel te nemen.

Die mogelijkheid is er ook niet indien de bestuurder in de onmogelijkheid verkeert de kosten van het programma voor zijn rekening te nemen. Voor deze bestuurders volgt derhalve automatische ongeldigverklaring van het rijbewijs voor tenminste 5 jaar.

Ervaring met het alcoholslotprogramma heeft inmiddels geleerd dat meer dan de helft van de bestuurders geen gebruik van het aanbod tot deelname kan of wil maken.

De regelgeving betreffende het alcoholslotprogramma wordt uitgevoerd door het CBR. Toetsing vindt plaats door de bestuursrechter en in hoogste instantie de Raad van State. Tot voor kort heeft de bestuursrechter als vast uitgangspunt genomen dat de oplegging van het alcoholslotprogramma niet als een criminal charge is aan te merken. De strafrechter heeft dit gevolgd, wat meebrengt dat een beroep op ne bis in idem niet slaagt.

De raadsman heeft, in zijn uitvoerige toelichting op de gestelde niet-ontvankelijkheid wegens ne bis in idem, gewezen op een tweetal uitspraken van de bestuursrechter waarin is geoordeeld dat onder specifieke omstandigheden van die zaken er wel sprake was van een criminal charge. Die twee zaken betroffen de situatie waarin een beroepsvrachtwagenchauffeur als gevolg van deelname aan het alcoholslotprogramma gedurende tenminste twee jaar weliswaar in een personenauto zou mogen rijden, maar niet zijn beroep als vrachtwagenchauffeur zou kunnen uitoefenen omdat het rijbewijs voor de desbetreffende categorieën gedurende tenminste twee jaar ongeldig zou zijn. De raadsman leidt hieruit af dat de rechtspraak om is, in die zin dat in de situatie van een beroepsvrachtwagenchauffeur waar het alcoholslotprogramma leidt tot de onmogelijkheid het beroep uit te oefenen gedurende twee jaar, sprake is van een gevolg dat zo ingrijpend is dat gesproken dient te worden van een criminal charge. In het verlengde daarvan betoogt de raadsman dat in die situatie dat er sprake is van feitelijke onmogelijkheid aan het programma deel te nemen, waar een tenminste vijf jaar durende ongeldigheid van het rijbewijs op volgt, evenzeer, zo al niet nog meer, sprake is van een criminal charge.

Aansluitend heeft hij gesteld dat verdachte, houdster van een rijbewijs categorie B, is aangeboden aan het alcoholslotprogramma deel te nemen. Daarnaast heeft de raadsman aangevoerd dat verdachte in de onmogelijkheid verkeert om aan het alcoholslotprogramma deel te nemen, omdat zij niet over de noodzakelijke financiën beschikt.

Naar het oordeel van de politierechter is een ongeldigverklaring van het rijbewijs gedurende 5 jaar als een criminal charge aan te merken indien die ongeldigverklaring het gevolg is van een zwaar wegende onmogelijkheid aan het alcoholslotprogramma deel te nemen.

Heropening en schorsing van het onderzoek ter terechtzitting

Na sluiting van het onderzoek is onder de beraadslaging gebleken dat het onderzoek niet volledig is geweest.

De politierechter acht zich omtrent het door het CBR gedane aanbod en de modaliteiten daarvan onvoldoende ingelicht en acht het noodzakelijk dat de raadsman alsnog gedocumenteerde inlichtingen verschaft. Voorts dient een afdoende onderbouwing te worden gegeven aan de gestelde financiële onmogelijkheid aan het programma deel te nemen. Ten slotte wil de politierechter geïnformeerd worden omtrent de feitelijke keuze die verdachte heeft gemaakt met betrekking tot de voorgestelde deelname.

Daarom zal het onderzoek worden heropend en geschorst.

Lees hier de volledige uitspraak.

Vrijspraak: OvJ mocht zich niet baseren op alléén dossier van de milieuinspecteur

Rechtbank Limburg 15 oktober 2013, ECLI:NL:RBLIM:2013:7760

Verdenking

De verdachte staat terecht ter zake dat zij in de periode van 15 oktober 2010 tot en met 7 februari 2011 in de gemeente Maastricht, meermalen, althans eenmaal, al dan niet opzettelijk, heeft gehandeld in strijd met een of meer voorschriften, verbonden aan een omgevingsvergunning, welke betrekking heeft op activiteiten als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder e van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht.

Standpunt officier van justitie

De officier van justitie acht de feiten wettig en overtuigend bewezen op grond van de rapporten van de milieu-inspecteur en de landmeter in combinatie met de foto’s. Volgens de officier van justitie vormen de foto’s een onafhankelijke bron op grond waarvan de rechter zelf kan waarnemen dat er sprake is van overtredingen.

Standpunt verdediging

De verdediging heeft als bewijsverweer gevoerd dat de in het dossier aanwezige bewijsmiddelen slechts te herleiden zijn tot één bron en dat daarmee niet is voldaan aan het noodzakelijke bewijsminimum. De verdediging verbindt daaraan de conclusie dat verdachte dient te worden vrijgesproken.

Oordeel economische politierechter

Het aan de tenlastegelegde feiten ten grondslag liggende dossier bestaat uit een proces-verbaal d.d. 25 mei 2011 dat op ambtsbelofte is opgemaakt door de verbalisant verbalisant 1, werkzaam bij het Regionaal milieu team van de Divisie regionale recherche van de Politie Limburg Zuid. De verbalisant heeft zelf geen waarnemingen gedaan. Wel heeft hij samen met een andere verbalisant, verbalisant 2, een aantal getuigen gehoord, waaronder de heer getuige 1 op 24 mei 2011.

De heer getuige 1 is als milieu-inspecteur werkzaam bij de provincie Limburg en houdt in die hoedanigheid toezicht op milieuvergunningen. Hij heeft in dat verband op zeven dagen in de periode van 15 oktober 2010 tot en met 7 februari 2011 controles uitgevoerd bij verdachte. De aan de verdachte tenlastegelegde feiten zijn gefixeerd op deze zeven dagen. Een deel van deze controles heeft hij uitgevoerd in aanwezigheid van andere provinciale ambtenaren en wel op 15 oktober 2010 de heer naam 2 (bouwinspecteur), op 1 december 2010 de heren naam 3 (milieu-inspecteur) en naam 4 (landmeter), op 6 december 2010 de heer naam 4 voornoemd, vergezeld van de landelijk coördinator asbest. Drie controles, op 14 december 2010 en op 6 en op 21 januari 2011, heeft hij alleen uitgevoerd. Op 7 februari 2011 heeft hij het bedrijf van verdachte bezocht in aanwezigheid van de heer naam 5 van de Regionale Brandweer en mevrouw naam 6 alsmede de heren naam 7 en naam 3 van de provincie Limburg. Hetgeen de heer getuige 1 heeft waargenomen, is neergelegd in diverse, aan het dossier toegevoegde controlerapporten. Deze rapporten zijn enkel voorzien van een paraaf van de heer getuige 1 voornoemd. Deze rapporten bestaan uit een schriftelijke weergave van hetgeen de heer getuige 1 heeft waargenomen en - kennelijk - door hem gemaakte situatietekeningen en -foto's.

De heer naam 5 voornoemd is door de verbalisanten gehoord op 2 mei 2011, doch verklaart niet over eigen waarnemingen op de tenlastegelegde data. De andere, tijdens de controles wel aanwezige ambtenaren hebben de controlerapporten niet mede ondertekend en zijn evenmin als getuigen gehoord. Evenmin als getuigen zijn gehoord de werknemers of adviseurs van verdachte die tijdens de controles aanwezig zijn geweest.

De verbalisant heeft ook nog een aantal aanvullende processen-verbaal ingediend, doch deze zien op de situatie in het bedrijf van verdachte in de periode voorafgaand aan het eerste tenlastegelegde feit of volgend op het laatste tenlastegelegde feit, of zien op de verheldering van de relevante wet- en regelgeving en de daarin gebruikte termen. Deze processen-verbaal en de daarbij gevoegde nadere stukken kunnen niet bijdragen tot het bewijs dat verdachte de overtredingen heeft begaan op de tenlastegelegde data. Zij zouden hoogstens een rol kunnen vervullen bij het bepalen van de strafmaat.

Wel is op 13 april 2011 door de verbalisanten gehoord de heer naam 9, bestuurder en enig aandeelhouder van verdachte, welke rechtspersoon bestuurder en enig aandeelhouder is van verdachte, verdachte. naam 9 heeft verklaard de dagelijkse leiding te hebben over het bedrijf. In zijn verhoor ontkent naam 9 de controlebevindingen van de heer getuige 1, stelt zich op het standpunt dat hij deze niet kan bevestigen of stelt dat de aangetroffen situatie van tijdelijke aard is in het kader van de op een bepaalde dag te verzorgen overslag van materiaal.

Gelet op al het vorenstaande bevat het dossier belastende bewijsmiddelen die allen zijn te kwalificeren als andere geschriften als bedoeld in artikel 344, eerste lid, onder 5, van het wetboek van Strafvordering. Deze geschriften zijn alle afkomstig van of te herleiden tot één bron, de heer getuige 1 voornoemd. Desondanks is de economische politierechter van oordeel dat deze geschriften in hun onderlinge samenhang in beginsel boven het vereiste bewijsminimum kunnen uitstijgen en een bewezenverklaring zouden kunnen dragen. De economische politierechter overweegt daartoe dat de bij de controlerapporten gevoegde situatietekeningen en -foto's een zekere objectiverende rol vervullen en in die zin als zelfstandige geschriften kunnen functioneren.

Ten aanzien van de controlerapporten zelf stelt de economische politierechter vast dat deze niet zijn opgemaakt in het kader van een strafvorderlijke procedure, maar in het kader van een bestuursrechtelijk handhavingstraject. Niet blijkt dat de heer getuige 1 beschikt over enige opsporingsbevoegdheid. De rapporten zijn uiterst summier en bevatten slechts beperkte beschrijvingen van het door de heer getuige 1 verrichte onderzoek. Zo is onder andere niet beschreven op welke wijze bepaalde afstanden zijn gemeten.

Ten aanzien van de situatietekeningen stelt de economische politierechter vast dat deze niet vermelden door wie zij zijn gemaakt en op basis van welke gegevens, zodat het ervoor moet worden gehouden dat zij een visuele weergave bevatten van hetgeen de heer getuige 1 in zijn rapporten heeft verwoord. Daarbij komt dat zij op meer bijzondere aspecten onduidelijkheden bevatten. Zo zijn de situatietekeningen die betrekking hebben op 1 december 2010 respectievelijk op 6 december 2010 gedateerd "dienst j. 2010" en "12-10" en zien een tweetal andere tekeningen op de situatie gemeten op 8 februari 2011. Aan verdachte is geen overtreding tenlastegelegd op deze laatste datum.

Ten aanzien van de - kennelijk door de heer getuige 1 gemaakte - situatiefoto's stelt de economische politierechter vast dat deze weliswaar een bepaalde situatie suggereren, maar tevens dat deze door het gehanteerde fotoperspectief onvoldoende betrouwbaar zijn om als zelfstandig bewijsmiddel te kunnen dienen. Zij kunnen immers slechts worden begrepen vanuit de bewoordingen van de heer getuige 1 in zijn rapportages.

Gelet op al hetgeen hiervoor is overwogen, is de economische politierechter van oordeel dat de aan verdachte tenlastegelegde overtredingen op elke bepaalde dag en per overtreding telkens slechts op één bron berusten, te weten de waarneming van de milieu-inspecteur getuige 1, of slechts vanuit die bron kunnen worden begrepen.

De economische politierechter heeft nog overwogen of de frequentie in de bevindingen van de heer getuige 1, welke frequentie in de tenlastelegging is gefixeerd op bepaalde, hiervoor genoemde data, tot een andere zienswijze zou moeten leiden. De economische politierechter is van oordeel dat een dergelijke, verstrekkende conclusie niet kan worden getrokken nu de heer naam 9 heeft aangegeven dat de situatie op het bedrijf door de aard van de werkzaamheden een sterk wisselend karakter heeft.

De economische politierechter is daarmee van oordeel dat niet is voldaan aan het wettelijk bewijsminimum en dat verdachte dient te worden vrijgesproken van de hem tenlastegelegde feiten. Hierdoor behoeven de overige door de officier van justitie en raadsman aangevoerde standpunten geen nadere bespreking.

Verhouding Bestuursrecht & Strafrecht

De economische politierechter heeft verder gezien de volgende uitspraken van de bestuursrechter:

• de uitspraak van de voorzieningenrechter d.d. 13 juni 2012 met kenmerk AWB 12/929;
• de uitspraak van de meervoudige kamer d.d. 18 juni 2012 met kenmerk AWB 11/864 en AWB 12/277;
• de uitspraak van de Raad van State d.d. 24 juli 2013 (hoger beroep van de zaken met kenmerk AWB 11/864 en AWB 12/277).

De economische politierechter overweegt hieromtrent als volgt.

Het bestuursrecht en het strafrecht vormen twee afzonderlijke procedures. De economische politierechter dient hetgeen aan hem is voorgelegd dan ook te beoordelen conform de regels van het Wetboek van Strafvordering, hetgeen tot bovengenoemde conclusie leidt dat vrijspraak dient te volgen nu niet is voldaan aan het in het Wetboek van Strafvordering genoemde wettelijk bewijsminimum.

Conclusie

De economische politierechter spreekt verdachte vrij van het ten laste gelegde.

Lees hier de volledige uitspraak.