Betrokkenheid bij het doen van een onjuiste aangifte vennootschapsbelasting door de opname van een herinvesteringsreserve

Rechtbank Amsterdam 30 januari 2013, LJN BZ0057 Verdenking

Verdachte wordt verweten dat hij tezamen en in vereniging met een of meer anderen feitelijke leiding heeft gegeven aan het doen van onjuiste aangifte vennootschapsbelasting over de jaren 2002, 2003 en 2004 door Interstate International N.V., waardoor een te laag bedrag aan belastbare winst is aangegeven met als gevolg dat te weinig belasting is geheven.

Inleiding

Uit het dossier leidt de rechtbank af dat Interstate International N.V. op 28 augustus 2002 voor € 6.025.000,- van Marshal Sarl een pand aan het Janskerkhof in Utrecht heeft gekocht. Marshal Sarl verhuurde dit pand aan een onderneming die er een hotel en een horecabedrijf in exploiteerde. Op 2 september 2002 heeft Interstate het pand voor een bedrag van € 6.675.000,- doorverkocht aan Monumentenvennootschap De Koopman van Utrecht N.V. De transportakten voor beide transacties zijn op een en dezelfde dag gepasseerd. In de aangifte vennootschapsbelasting over 2002 heeft Interstate een herbestedingsreserve van € 645.266 voor dit pand opgenomen. Daarmee beoogde zij een herinvesteringsreserve (HIR) te creëren. In 2003 en 2004 heeft Interstate een herinvesteringsreserve voor hetzelfde bedrag in haar jaarcijfers opgenomen.

In deze zaak gaat het in essentie om de vraag of Interstate opzettelijk onjuiste aangiften Vpb over de jaren 2002, 2003 en 2004 heeft gedaan en zo ja, of verdachte daaraan (mede) feitelijke leiding heeft gegeven.

Standpunt Openbaar Ministerie 

De officier van justitie heeft overeenkomstig zijn overgelegde schriftelijk requisitoir en onder verwijzing naar een bewijsmiddelenoverzicht gerekwireerd tot bewezenverklaring van het ten laste gelegde feit voor het belastingjaar 2002. Wat de belastingaangiften over de jaren 2003 en 2004 betreft heeft hij vrijspraak gevorderd vanwege onvoldoende bewijs van betrokkenheid van verdachte bij het doen van deze belastingaangiften.

Standpunt verdediging 

De belastingaangiften zijn correct, omdat terecht een HIR is opgenomen. Ten tijde van de aankoop van het pand in 2002 bestond het voornemen in het pand voor eigen risico te beleggen. Het pand vormde daarom een bedrijfsmiddel voor Interstate. Daar veranderde niets aan door de verkoop van het pand in hetzelfde jaar.

Voor zover onjuiste belastingaangiften zijn ingediend, heeft Interstate dat niet opzettelijk gedaan. De belastingaangiften waren in dat geval gebaseerd op een onjuist advies van haar belastingadviseurs, waarop zij mocht vertrouwen.

Verder heeft verdachte geen feitelijk leiding gegeven aan het doen van de onjuiste belastingaangiften. Vanaf 2003 bemoeide verdachte zich nauwelijks meer met Interstate vanwege zijn vertrek naar Japan. Hij had ook geen bevoegdheid beslissingen te nemen over het indienen van belastingaangiften. Verdachte had bovendien onvoldoende fiscale kennis om te beoordelen of de belastingaangiften juist of onjuist waren.

Ten slotte is als gevolg van de onjuiste belastingaangifte niet te weinig belasting is geheven. Interstate beschikte over compensabele verliezen, waardoor de te betalen belasting nihil was.

Oordeel van de rechtbank 

Onjuiste belastingaangifte 

De belastingdienst heeft terecht vastgesteld dat Interstate als gevolg van het opnemen van de HIR in de belastingaangifte Vpb 2002 een onjuiste belastingaangifte heeft ingediend. Uit het dossier blijkt niet dat Interstate ten tijde van de aankoop het voornemen had zelf in het pand een hotel en horeca te exploiteren. Nu het pand voorts in zeer korte tijd is doorgeleverd, moet worden vastgesteld het pand geen bedrijfsmiddel in de zin van artikel 3.54 van de Wet inkomstenbelasting 2001 was. Dat Interstate voornemens was het pand als belegging aan te houden, doet, wat daarvan ook zij, daaraan niet af. Overigens blijkt dat ook niet uit het dossier. Evenmin is gebleken dat op het moment van verkoop van het pand het voornemen bestond binnen drie jaar in een bedrijfsmiddel in de zin van artikel 3.54 wet IB 2001 te herinvesteren.

Opzet

De vraag is vervolgens of Interstate deze onjuiste belastingaangifte opzettelijk heeft gedaan.

Op 8 april 2004 heeft de belastingdienst de aangifte Vpb 2002 van Interstate ontvangen. A van Brada Kuttner Advocaten & Belastingadviseurs heeft de conceptbelastingaangifte Vpb 2002 onder begeleidend schrijven aan Interstate t.a.v. de directie gestuurd. In deze conceptaangifte Vpb 2002 was geen HIR opgenomen. De belastingadviseur schrijft in deze brief onder meer: “Omdat de vennootschap zelf geen onroerende zaken exploiteert, is voor de behaalde boekwinst op verkoop van onroerende zaken geen herinvesteringsreserve gevormd. Indien er echter een aantoonbaar herinvesteringsvoornemen aanwezig is, dan kunnen wij dit alsnog verwerken.”

Uit verklaringen van B en C blijkt dat vervolgens een bespreking op kantoor van accountant THW, de accountant van Interstate, heeft plaatsgevonden, waar de concept aangifte Vpb 2002 is besproken. Bij deze bespreking waren in ieder geval B en C aanwezig.

De belastingadviseur van Interstate heeft vervolgens onder begeleidend schrijven een herziene aangifte Vpb 2002 met daarin een HIR opgesteld en verstuurd naar de directie van Interstate. Ter toelichting schrijft de belastingadviseur in zijn begeleidende brief: “Hoewel de vennootschap thans geen onroerende zaken exploiteert, is voor de behaalde boekwinst op uw verzoek toch een herinvesteringsreserve gevormd. De directie dient er daarom voor zorg te dragen dat er een aantoonbaar herinvesteringsvoornemen aanwezig is. Ook specificatie 3 (aandeelhouders) is naar aanleiding van onze laatste bespreking aangepast.”

Uit deze brief volgt dat de HIR op verzoek van Interstate in de belastingaangifte Vpb 2002 is opgenomen. De belastingadviseur wijst Interstate in de brief van 2 april 2004 erop dat er een aantoonbaar herinvesteringsvoornemen moet zijn. Het verweer dat Interstate zich niet bewust was dat de HIR ten onrechte werd opgenomen in de belastingaangifte, slaagt daarom niet.

C was als fiscalist juist specifiek met het oog op fiscale onderwerpen aangesteld als (middellijk) directeur van Interstate . Hij wist, of had op zijn minst moeten weten, dat de HIR ten onrechte in de belastingaangifte werd opgenomen, te meer na de opmerkingen daarover van belastingadviseurs B en A. Dat B en A door het tuchtorgaan van de NOB een waarschuwing hebben gekregen, omdat zij de HIR niet zonder feitelijke onderbouwing in de aangifte Vpb 2002 hadden mogen opnemen, doet aan het voorgaande niet af. Uit het voorgaande volgt dat Interstate opzettelijk een onjuiste aangifte Vpb 2002 heeft gedaan door een HIR op te nemen van € 645.266. Dat geldt dus ook voor de aangiften Vpb 2003 en 2004.

Feitelijke leiding

De rechtbank is voorts van mening dat verdachte en C bewust en nauw hebben samengewerkt. Deze bewuste en nauwe samenwerking heeft er in geresulteerd dat Interstate bewust een onjuiste aangifte Vpb 2002 heeft ingediend.

Strekkingsvereiste

Toen Interstate in 2004 de belastingaangifte Vpb 2002 indiende, betwistte de belastingdienst de compensabele verliezen uit eerdere jaren. Interstate kon als gevolg daarvan op dat moment haar winst niet met eerdere verliezen compenseren. Over de behaalde winst zou zij in 2002 € 221.368 vennootschapsbelasting zijn verschuldigd. De opname van de HIR strekte ertoe dat € 645.266 minder winst werd behaald, waardoor €221.368 minder belasting zou worden geheven. Het is niet voorstelbaar dat verdachte en Interstate zich niet hebben gerealiseerd dat hun handelen de gerede mogelijkheid meebracht dat te weinig belasting zou worden geheven. Dat de belastingdienst in een situatie waarbij de compensabele verliezen ter discussie worden gesteld, mogelijk uitstel van betaling van de verschuldigde belasting zou hebben verleend, doet aan het voorgaande niet af. Evenmin doet daaraan af dat de bestuursrechter uiteindelijk heeft geoordeeld dat Interstate over compensabele verliezen beschikte, waardoor alsnog over het jaar 2002 geen belasting was verschuldigd. Daarnaast zou acceptatie van de HIR ertoe hebben geleid dat de compensabele verliezen niet in 2002 werden aangewend, maar mogelijk later, waardoor dan te weinig belasting zou zijn betaald, indien winst werd behaald.

Vrijspraak voor 2003 en 2004 

De rechtbank is met de officier van justitie en de raadsman van oordeel dat uit het dossier niet blijkt dat verdachte bemoeienis had met de aangiften Vpb 2003 en 2004. Verdachte zal hiervan worden vrijgesproken.

Conclusie

De conclusie luidt dat verdachte tezamen en in vereniging feitelijk leiding aan het doen van een onjuiste aangifte Vpb 2002 door Interstate heeft gegeven.

Bewezenverklaring

De rechtbank acht bewezen dat Interstate International N.V. in de periode van 1 maart 2004 t/m 15 mei 2006 in Nederland opzettelijk een bij de Belastingwet voorziene aangifte als bedoeld in de AWR, te weten een aangifte voor de vennootschapsbelasting over het jaar 2002, onjuist heeft gedaan, immers heeft Interstate International N.V. opzettelijk op het bij de Belastingdienst te Amsterdam ingeleverde aangiftebiljet vennootschapsbelasting over genoemd jaar een te lage belastbare winst opgegeven, door een herinvesteringsreserve van € 645.266 op te nemen, terwijl dat feit ertoe strekte dat te weinig belasting werd geheven, aan welke verboden gedraging verdachte tezamen en in vereniging met een ander, feitelijke leiding heeft gegeven.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een geldboete van € 47.500.

Lees hier de volledige uitspraak.

Rechtbank past EHRM-uitspraak Vidgen toe en honoreert beroep op art. 6 EVRM

Rechtbank Utrecht 29 januari 2013, LJN BY9808 De raardsman heeft aangevoerd dat, ten aanzien van de onder 1, 2 en 3 ten laste gelegde woninginbraken, verklaringen van de medeverdachten 1 en 2 van het bewijs dienen te worden uitgesloten.

Het bewijs dat verdachte bij de woninginbraken betrokken is geweest, zijn hoofdzakelijk gebaseerd op deze belastende verklaringen. De verdediging heeft getracht de medeverdachten hierover te ondervragen, maar beide verdachten hebben te kennen gegeven zich op hun verschoningrecht te beroepen en geen vragen te willen beantwoorden. Hierdoor heeft de verdediging niet de gelegenheid gehad deze getuigen effectief te ondervragen. Daarnaast is de verdediging op geen enkel wijze gecompenseerd voor dit nadeel.

Onder verwijzing naar onder meer de uitspraak van het EHRM in de zaak Vidgen tegen Nederland, stelt de raadsman zich op het standpunt dat onder deze omstandigheden de verklaringen van medeverdachten 1 en 2 dienen te worden uitgesloten van het bewijs. Omdat er geen verder bewijs van betrokkenheid van verdachte bij deze inbraken overblijft, zal vrijspraak moeten volgen, aldus de raadsman.

Oordeel rechtbank

De rechtbank overweegt als volgt: De verklaringen van medeverdachten, zoals afgelegd bij de politie, komen in het geheel niet overeen met de verklaringen van verdachte. De verdediging heeft beide genoemde medeverdachten daarom willen ondervragen. Bij het verhoor van deze medeverdachten bij de rechter-commissaris hebben zij zich beiden op hun verschoningsrecht beroepen en hebben zij geen vragen beantwoord.

De rechtbank is van oordeel dat de verklaringen van beide medeverdachten “decisive” zijn. Zonder die verklaringen is er geen bewijs.

Voldoende compenserende factoren?

De rechtbank heeft zich de vraag gesteld of er sprake is van voldoende compenserende factoren waardoor het proces als geheel eerlijk is als bedoeld in art. 6 EVRM. De enkele procedurele gelegenheid om de medeverdachten bij de rechter-commissaris te ondervragen acht de rechtbank in dit geval niet voldoende. Inhoudelijke compensatie in de zin van voldoende ondersteunend bewijs is er evenmin. Mogelijke andere aanwijzingen in het dossier, zoals de gestelde trendbreuk van woninginbraken na het arresteren van de vijf verdachten, de verhouding tussen de plaats van de woninginbraken en de woning van (mede)verdachte(n) of het aantreffen van gestolen ipods bij één van de mede-verdachten, zijn enerzijds te vaag en anderzijds onvoldoende onderzocht door de politie.

Nu de verklaringen van de medeverdachten flink van elkaar verschillen, er onvoldoende ander bewijs is en de verdediging hun betrouwbaarheid feitelijk niet heeft kunnen toetsen, kan de rechtbank de stelling van de officier van justitie dat de rechtbank de betrouwbaarheid van de getuigen in voldoende mate kan vaststellen, niet onderschrijven.

De rechtbank is van mening – gelet op de jurisprudentie van het EHRM – dat het ondervragingsrecht van de verdediging is geschonden nu de verdediging beide genoemde medeverdachten niet effectief heeft kunnen ondervragen en er onvoldoende compenserende factoren zijn waardoor het proces als geheel toch als eerlijk kan worden beschouwd en de verdediging een beroep heeft gedaan op die schending.

Conclusie: uitsluiting van bewijs

De rechtbank zal daarom de verklaringen van de medeverdachten zoals afgelegd bij de politie uitsluiten van het bewijs.

De rechtbank zal daarom verdachte van de als feiten 1,2 en 3 ten laste gelegde woninginbraken vrijspreken.

Samenhangende zaken

De rechtbank merkt ten overvloede op dat naar aanleiding van het onderhavige dossier naast verdachte nog aan vier andere verdachten (onder wie de medeverdachten die een bekennende verklaring bij de politie hebben afgelegd en zich bij de rechter-commissaris op hun verschoningsrecht hebben beroepen) feiten worden tenlastegelegd onder andere een of meer dezelfde en soortgelijke woninginbraken in een bepaalde periode zoals de aan verdachte ten laste gelegde feiten.

Van één van de bekennende verdachten is de eigen verklaring in samenhang met andere bewijsmiddelen op zich toereikend voor een bewezenverklaring. Van de andere deels bekennende medeverdachte is dit niet zo, maar hier heeft de verdediging geen beroep gedaan op schending van art. 6 EVRM en is de hem belastende verklaring van de medeverdachte niet van het bewijs uitgesloten. De drie overige – ontkennende – verdachten, onder wie verdachte, zullen grotendeels van de tegen hen geuite beschuldigingen worden vrijgesproken omdat de verklaringen van de bekennende verdachten wegens schending van art. 6 EVRM niet aan het bewijs kunnen bijdragen.

De rechtbank merkt overigens nog op dat zij deze uitkomst onbevredigend vindt.

Lees hier de volledige uitspraak.

Zie ook

• Rechtbank Utrecht 29 januari 2013, LJN BY9810
• Rechtbank Utrecht 29 januari 2013, LJN BY9773

Uitspraak aansprakelijkheid Shell olielekkages Nigeria

De rechtbank Den Haag heeft vandaag uitspraak gedaan in vijf zaken over de aansprakelijkheid van Shell voor olielekkages in Nigeria. In één van de zaken is Shell Nigeria veroordeeld tot betaling van een schadevergoeding. In de andere vier zaken zijn alle vorderingen afgewezen. Vier Nigeriaanse boeren en vissers zijn de rechtszaken samen met Milieudefensie in Nederland begonnen, omdat zij vier vennootschappen van het Shell-concern met haar hoofdkantoor in Den Haag verantwoordelijk houden voor de schade door vier specifieke olielekkages in de buurt van hun dorpen in Nigeria. De rechtbank heeft vastgesteld dat de vier olielekkages niet het gevolg zijn van gebrekkig onderhoud door Shell, maar van sabotage door derden. Op grond van het toepasselijke Nigeriaans recht is een oliemaatschappij in beginsel niet aansprakelijk voor olielekkages door sabotage. Om die hoofdreden zijn alle vorderingen in vier van de vijf rechtszaken afgewezen.

In de vier rechtszaken over een olielekkage in 2004 bij het dorp Goi en over een olielekkage in 2005 bij het dorp Oruma had Shell Nigeria naar het oordeel van de rechtbank voldoende preventieve maatregelen genomen om sabotage aan haar ondergrondse oliepijpleidingen te voorkomen. Daarom heeft de Haagse rechtbank, volgens de hoofdregel van het Nigeriaans recht, de vorderingen in die vier zaken van de eisers Oguru, Efanga en Dooh afgewezen.

In de zaak met betrekking tot twee olielekkages bij het dorp Ikot Ada Udo heeft de rechtbank geoordeeld dat Shell Nigeria volgens het toepasselijke Nigeriaans recht een zorgplicht (‘duty of care’) heeft geschonden en bijzondere nalatigheid (’tort of negligence’) moet worden verweten. Bij dat dorp was op zeer eenvoudige wijze sabotage gepleegd in 2006 en 2007, door met een Engelse sleutel bovengrondse afsluiters van een, door Shell Nigeria verlaten olieput open te draaien. Shell Nigeria had die sabotage eenvoudig kunnen en moeten voorkomen door vóór 2006 al de betonplug te plaatsen, die zij pas in 2010 tijdens de lopende rechtszaak heeft geplaatst. Daarom heeft de rechtbank Shell Nigeria (dat is Shell Petroleum Development Company of Nigeria Ltd, de Nigeriaanse kleindochtervennootschap van het Shell-concern) in die zaak veroordeeld tot betaling van een schadevergoeding aan de Nigeriaanse eiser, de heer Akpan. De hoogte van die schadevergoeding moet worden vastgesteld in een aparte procedure (een zogenoemde schadestaatprocedure), omdat de procespartijen tot nu toe alleen over de aansprakelijkheid hebben geprocedeerd en niet over de omvang van de schade.

De rechtszaken zijn mede aangespannen door Milieudefensie. Naar het oordeel van de rechtbank is Milieudefensie bevoegd om in Nederland op deze manier op te komen voor milieubelangen in Nigeria. Volgens het Nigeriaans recht zijn de olielekkages in Nigeria echter niet onrechtmatig jegens Milieudefensie en dus zijn de vorderingen van Milieudefensie afgewezen.

Nederlandse rechter en de moedervennootschappen van Shell

In de eindvonnissen van 30 januari 2013 wijst de rechtbank alle vorderingen tegen de moedermaatschappijen af, omdat een moedervennootschap volgens het Nigeriaans recht in beginsel niet verplicht is te voorkomen dat haar (klein)dochtervennootschappen schade toebrengen aan derden in het buitenland en omdat er in dit geval geen bijzondere redenen waren om van die hoofdregel af te wijken.

Alle procespartijen die in het ongelijk zijn gesteld, hebben drie maanden de tijd om desgewenst hoger beroep in te stellen bij het gerechtshof in Den Haag. Voor het overige verwijst de rechtbank Den Haag naar de inhoud van haar uitgebreid gemotiveerde schriftelijke vonnissen in deze vijf tegelijkertijd behandelde civiele procedures. Wegens de samenhang heeft de rechtbank de (formeel) vijf vonnissen gevoegd opgeschreven in drie schriftelijke documenten.

De eerdere tussenvonnissen van de rechtbank Den Haag zijn gepubliceerd onder de volgende LJN nummers:

• BK8616
• BM1469
• BM1470
• BU3521
• BU3529
• BU3535
• BU3538

Bron: de Rechtspraak

Veroordeling wegens bijstandsfraude

Rechtbank Almelo 25 januari 2013, LJN BY9646 Verdachte heeft zich samen met zijn echtgenote (BY9647) gedurende een lange periode schuldig gemaakt aan socialezekerheidsfraude door niet de benodigde gegevens aan de afdeling Sociale Zaken van de gemeente Hengelo te verstrekken, te weten het bezit van diverse onroerende goederen in Turkije. De Staat is hierdoor benadeeld voor een bedrag tussen de € 125.000,- en € 250.000,-.

Verdachte en zijn echtgenote worden beiden veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van tien maanden, waarvan vijf maanden voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaren.

Lees hier de volledige uitspraak.

Veroordeling wegens belediging van een rechter

Rechtbank Zwolle 17 december 2012, LJN BY9289 Verdachte is zich enkele jaren geleden gaan interesseren in de misstanden bij de overheid en heeft zich hier via internet in verdiept. Op een gegeven moment is hij zelf in een geschil terecht gekomen waarvoor hij uiteindelijk voor de kantonrechter moest verschijnen en na wraking van een rechter heeft het slachtoffer, de (kanton)rechter, de zaak van verdachte behandeld. Verdachte heeft nadien die slachtoffer meermalen verzocht aangifte tegen de staat te doen, maar deze heeft dat niet willen doen. Vervolgens heeft verdachte het filmpje opgenomen en op YouTube geplaatst. De rechtbank rekent het de verdachte zwaar aan dat hij op deze manier zijn kwaadheid tot uiting heeft gebracht, te meer omdat het slachtoffer van de belediging een rechter betreft, die belast is met een publieke taak.

De rechtbank veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van twee weken.

Lees hier de volledige uitspraak.

Belastingambtenaar veroordeeld wegens valsheid in geschrifte, oplichting en poging tot oplichting

Rechtbank Leeuwarden 21 januari 2013, LJN BY9110 Verdachte heeft zich samen met zijn mededader (verdachte 2) schuldig gemaakt aan valsheid in geschrifte, oplichting en poging tot oplichting, witwassen en deelname aan een criminele organisatie. Als belastingambtenaar heeft verdachte de belastingdienst benadeeld door aan ondernemers toebehorende teruggaven Omzetbelasting via zogenaamd door de ondernemers ingediende wijzigingen bankrekeningnummers te laten storten op tevoren door hem aangevraagde bankrekeningnummers bij de ING bank en SNS bank ten name van verdachte 3.

Nadat de gelden met betrekking tot de teruggaven Omzetbelasting op de bankrekeningen van verdachte 3 waren gestort, heeft verdachte 2 in opdracht van verdachte in zeer korte tijd al dan niet vermomd, de gelden van de bankrekeningen opgenomen en met een deel van de gelden gouden sieraden en gouden munten gekocht. Deze gelden, sieraden en munten werden door verdachte 2 aan verdachte afgedragen en op diverse plaatsen opgeslagen. Naar het oordeel van de rechtbank heeft verdachte als oprichter en leider deel uitgemaakt van een criminele organisatie.

De rechtbank neemt verdachte met name kwalijk dat hij de aan hem ten laste gelegde feiten heeft gepleegd als belastingambtenaar waarbij hij gebruik heeft gemaakt van de gelegenheid en middelen die aan hem door de belastingdienst ten behoeve van zijn ambt waren geschonken.

De rechtbank zal aan de verdachte dan ook de door de officier van justitie gevorderde gevangenisstraf van 36 maanden opleggen, maar dan zonder een voorwaardelijk deel. Voor het daarnaast nog opleggen van een geldboete, zoals door de officier van justitie gevorderd, ziet de rechtbank geen aanleiding.

Lees hier de volledige uitspraak.

Bestuurder wegens bedrieglijke bankbreuk veroordeelt tot deels onvoorwardelijke gevangenisstraf met als bijzondere voorwaarde verplichting tot terugbetaling gedupeerde aandeelhouder conform veroordeling verdachte als prive-persoon in civiel vonnis

Rechtbank Zwolle 16 december 2008, LJN BY8883 (gepubliceerd op 18 januari 2013) Verdachte wordt verdachte van en is veroordeeld terzake

1. Bedrieglijke bankbreuk, terwijl het feit wordt begaan door een rechtspersoon en terwijl hij, verdachte, tot het feit opdracht heeft gegeven en feitelijke leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging, meermalen gepleegd (artikel 341 jo. 51 Sr);
2. Bedrieglijke bankbreuk, gepleegd als bestuurder van een rechtspersoon, meermalen gepleegd (artikel 343 Sr).

De rechtbank is van oordeel dat de onder 1 en 2 bewezen verklaarde feiten dezelfde feiten betreffen die door de omstandigheden waaronder het wordt gepleegd onder meer dan één strafbepaling vallen en dat er sprake is van eendaadse samenloop, als bedoeld in artikel 55 van het Wetboek van Strafrecht. De rechtbank zal derhalve met betrekking tot die feiten slechts één strafbepaling toepassen.

De rechtbank meent dat een langdurige, deels onvoorwaardelijke vrijheidsstraf noodzakelijk is, omdat aard en ernst van het bewezen en strafbaar verklaarde door een lichtere strafrechtelijke afdoening van de zaak miskend zouden worden. De omstandigheid dat verdachte een blanco strafblad heeft doet daaraan onvoldoende af.

De rechtbank rekent het de verdachte zwaar aan dat de bewezen verklaarde gedragingen van de verdachte een ernstige aantasting vormen van de integriteit van het financiële en economische verkeer. Daarbij heeft de rechtbank in het bijzonder rekening gehouden met de omstandigheid dat verdachte binnen korte tijd na zijn aantreden als feitelijk en formeel leidinggevende van bedrijf 1 B.V. op onverantwoorde wijze excessieve geldbedragen heeft onttrokken aan de boedel van voornoemd bedrijf met de ondergang van dat bedrijf als gevolg. Ten gevolge van verdachtes handelwijze is voorts slachtoffer, via bedrijf 3 en bedrijf 4 B.V. voormalig aandeelhouder van bedrijf 1, financieel en daardoor ook sociaal-maatschappelijk geruïneerd, en zijn diverse crediteuren ernstig benadeeld. Verdachte is daarbij voornamelijk uit geweest op zijn eigen gewin. De verdachte heeft aldus zeer laakbaar gehandeld.

De rechtbank veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 24 maanden waarvan 12 voorwaardelijk. Als bijzondere voorwaarde wordt gesteld dat de verdachte binnen 4 maanden na het onherroepelijk worden van dit vonnis de verplichting zal nakomen waartoe hij als privépersoon is veroordeeld in het civiele vonnis van de rechtbank Utrecht d.d. 24 november 2004, rolnummer 172020/HAZA 04-104, te weten:

• betaling aan slachtoffer van een bedrag van € 112.860;
• betaling aan slachtoffer van de kosten van voornoemd geding, tot op de dag van uitspraak begroot op € 3.931,20 aan verschotten en op € 5.000 aan salaris.

Lees hier de volledige uitspraak.

Raadsman beroept zich in het kader van de toetsing inverzekeringstelling op de Wet herziening regels betreffende de processtukken in strafzaken

Rechtbank Rotterdam 8 januari 2013, LJN BY8836 De verdachte in onderhavige zaak heeft zijn invrijheidstelling verzocht.

De raadsman heeft aangevoerd aan dat zijn cliënt op 4 januari 2013 voor een andere zaak is aangehouden en in verzekering is gesteld. Hij legt daarbij het betreffende bevel tot inverzekeringstelling over. Op 5 januari 2013 is zijn cliënt voor die zaak in vrijheid gesteld en aansluitend is hij aangehouden voor de zaak die heden aan de orde is. Voor laatstgemelde zaak is zijn cliënt vervolgens in verzekering gesteld. Aldus handelend heeft het OM de Aanwijzing inverzekeringstelling niet nageleefd, omdat een aansluitende inverzekeringstelling slechts in specifieke gevallen is toegestaan. In dit geval is van een dergelijk specifiek geval geen sprake, zodat de inverzekeringstelling onrechtmatig is.

Subsidiair voert de raadsman aan dat zijn cliënt niet binnen 3 dagen en 15 uur na de aanhouding van 4 januari 2013 aan de rechter-commissaris is voorgeleid. De toetsing vindt aldus te laat plaats, waardoor de inverzekeringstelling onrechtmatig is.

Meer subsidiair voert de raadsman aan dat er geen redelijk vermoeden van schuld is dat zijn cliënt zich schuldig heeft gemaakt aan de in het dossier vermelde diefstallen. In dat kader brengt de raadsman onder meer naar voren dat de betreffende aangiften zich niet in het dossier bevinden, terwijl dat gelet op de op 1 januari 2013 in werking getreden Wet herziening regels betreffende de processtukken in strafzaken wel verplicht is. Ook dit leidt tot de conclusie dat de inverzekeringstelling onrechtmatig is.

Naar aanleiding van het primaire verweer van de raadsman heeft de RC de officier van justitie om nadere informatie verzocht. Per e-mail heeft de officier van justitie de RC van aanvullende informatie voorzien. De RC heeft de raadsman de gelegenheid geboden om hierop te reageren, van welke mogelijkheid hij gebruik heeft gemaakt.

Beoordeling

Uit het thans aan hem voorliggende dossier leidt de RC af dat:

• de verdachte op 4 januari 2013 te 17.15 uur is aangehouden en te 23.08 uur in verzekering is gesteld op verdenking van medeplichtigheid aan een poging tot diefstal in vereniging, gepleegd te Dordrecht op 4 januari 2013;
• de verdachte op 5 januari 2013 te 11.00 uur voor die zaak in vrijheid is gesteld;
• de verdachte aansluitend is aangehouden in verband met een of meer openstaande geldboetes;
• de verdachte op 5 januari 2013 te 16.50 uur is aangehouden en te 22.00 uur in verzekering is gesteld op verdenking van diefstallen in vereniging, gepleegd te Zwijndrecht en Hendrik-Ido-Ambacht in november en december 2012;
• laatstgemelde inverzekeringstelling op 7 januari 2013 is verlengd met ingang van 8 januari 2013 te 21.59 uur.

Aldus bezien is er geen sprake van een aansluitende inverzekeringstelling als bedoeld in de Aanwijzing inverzekeringstelling. Het primaire verweer wordt derhalve verworpen.

Nu er geen sprake is van een aansluitende inverzekeringstelling heeft de termijn van 3 dagen en 15 uur ex art. 59a Sv een aanvang genomen op 5 januari 2013 te 16.50 uur. Verdachte is derhalve tijdig voorgeleid aan de RC, zodat ook het subsidiaire verweer wordt verworpen.

Op basis van deze artikelen neemt de RC als uitgangspunt dat ook bij gelegenheid van een toetsing van de rechtmatigheid van de inverzekeringstelling de verdachte kennis moet kunnen nemen van de processtukken. In dit geval betekent dat de verdachte in beginsel kennis had moeten kunnen nemen van de onderliggende aangiften. De aangiften zijn niet toegevoegd aan het toetsingsdossier. Dit leidt echter niet tot onrechtmatigheid van de inverzekeringstelling, reeds omdat in het overzichtsproces-verbaal, opgemaakt op 7 januari 2012 door de verbalisanten Verdoorn en Droogendijk, de aangiften in samengevatte vorm zijn weergegeven. Die samenvatting biedt op dit moment voldoende inzicht in de inhoud van de aangiften. Verdachte is aldus niet in zijn belangen geschaad. Ook het meer subsidiaire verweer wordt derhalve verworpen.

De verdenking is gerezen dat de verdachte zich heeft schuldig gemaakt aan de feiten als bedoeld in het bevel tot verzekeringstelling, waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten.

De inverzekeringstelling van de verdachte is in het belang van het onderzoek. De in de wet neergelegde vormvoorschriften zijn in acht genomen. Ook op andere gronden oordeelt de RC de inverzekeringstelling niet onrechtmatig. Er zijn geen gronden het verzoek van de verdachte om hem in vrijheid te stellen in te willigen.

Lees hier de volledige uitspraak.

Verdenking notaris van valsheid in geschrifte leverde zeer uitzonderlijke omstandigheden op, die met zich brengen dat het belang van de waarheid moet prevaleren boven zijn verschoningsrecht

Rechtbank Amsterdam 28 november 2012, LJN BY8626 Op 10 augustus 2012 heeft klager, een notaris die wordt verdacht van valsheid (in authentieke akten) en het medeplegen van opzettelijk witwassen, een klaagschrift ex artikel 552a Sv ingediend, dat strekt tot teruggave en een verbod tot kennisneming van die stukken die onder klager en A in beslag zijn genomen en waarvan klager en de ringvoorzitter hebben gesteld dat deze onder het verschoningsrecht vallen en geen ‘corpora et instrumenta delicti’ zijn.

Standpunt klager

Ten onrechte heeft de rechter-commissaris “zeer uitzonderlijk omstandigheden” aanwezig geacht. Klager betwist zich schuldig te hebben gemaakt aan de strafbare feiten die hem worden verweten. Hij was te goeder trouw. Het enkele feit dat hij wordt verdacht maakt nog niet dat zijn verschoningsrecht dient te wijken voor de waarheidsvinding. De raadsvrouw wijst in dit verband ook op het oordeel van de ringvoorzitter dat geen sprake was van “zeer uitzonderlijke omstandigheden”.

Voorts heeft de rechter-commissaris zich pas op een zeer laat tijdstip op het standpunt gesteld dat sprake was van deze omstandigheden. De rechter-commissaris had deze afweging reeds moeten maken voordat de doorzoeking plaatsvond. Nu zij dit niet heeft gedaan is het beslag besmet. Verder heeft de rechter-commissaris ten onrechte haar beslissing doen steunen op kennisneming van de stukken die niet waren vrijgegeven door klager en de ringvoorzitter, in plaats van te wachten met kennisneming van deze stukken totdat onherroepelijk zou zijn beslist op het klaagschrift ex artikel 552a Sv.

Standpunt officier van justitie

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat de kwalificatie van zeer uitzonderlijke omstandigheden op juiste gronden en procedureel juist is genomen en dat het klaagschrift ongegrond dient te worden verklaard.

Er is voldoende verdenking dat klager willens en wetens heeft meegewerkt aan het opzet van belanghebbende om ten eigen bate vermogen aan een van zijn ondernemingen te onttrekken buiten het zicht van de fiscus.

Ten aanzien van de procedure heeft de rechter-commissaris op 22 mei en 7 juni 2012 gezegd dat zij ging toetsen of sprake was van zeer uitzonderlijke omstandigheden. Hiermee heeft klager in aanwezigheid van de ringvoorzitter ingestemd. Nergens is voorgeschreven dat deze beslissing reeds voorafgaand aan de doorzoeking moet zijn genomen. De rechter-commissaris is volledig transparant geweest in wat zij deed.

Oordeel rechtbank

De raadsvrouw heeft zich op het standpunt gesteld dat de rechter-commissaris de stukken niet had mogen inzien en inhoudelijk had mogen beoordelen. Enerzijds niet omdat zij de behandeling van het klaagschrift had moeten afwachten en anderzijds niet omdat zij haar oordeel dat sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden niet had mogen doen steunen op stukken die juist onder het verschoningsrecht vallen.

De rechtbank deelt deze opvatting niet.

Nog daargelaten dat de rechtbank in deze zaak geen eerder klaagschrift ex artikel 552a Sv bekend is dan het onderhavige (van 10 augustus 2012, terwijl de beslissing van de rechter-commissaris van 28 juni 2012 dateert), verzet geen rechtsregel zich tegen integrale kennisname door de rechter-commissaris van stukken die onder het verschoningsrecht vallen ter beoordeling van de vraag of sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden. Immers, deze beslissing is bij uitstek voorbehouden aan de rechter-commissaris, bij voorkeur na het horen van de ringvoorzitter, wat in casu ook is gebeurd. Daarbij komt dat partijen hebben ingestemd met deze werkwijze.

De raadsvrouw heeft zich voorts op het standpunt gesteld dat de beslissing van de rechter-commissaris dat sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden te laat is genomen.

De rechtbank deelt dit standpunt niet en overweegt hiertoe als volgt. Uit de wet noch uit de jurisprudentie volgt dat een dergelijke beslissing voorafgaand aan de doorzoeking dient plaats te vinden. Wel is deze beslissing redengevend voor de inbeslagneming. De rechtbank overweegt dat de rechter-commissaris de stukken met toestemming van klager heeft meegenomen van zijn kantoor. De rechtbank is zich bewust van het arrest van de Hoge Raad van 27 januari 2009 (LJN BG6151), maar is van oordeel dat op deze wijze nog geen sprake is van inbeslagneming. Het besluit tot inbeslagname d.d. 28 juni 2012 is de formele beslissing tot inbeslagname. De rechter-commissaris heeft in dit besluit aangeven welke stukken in beslag worden genomen en gemotiveerd op grond waarvan zij van oordeel is dat sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden. De rechtbank acht dit een juiste gang van zaken.

De rechtbank is met de rechter-commissaris van oordeel dat in casu zich uitzonderlijke omstandigheden voordoen, als omschreven in haar beslissing van 28 juni 2012. Klager wordt verdacht van het medeplegen van valsheid in geschrifte in authentieke akten en nota’s van afrekeningen, strafbaar gesteld in de artikelen 225 en 226 juncto artikel 47 van het Wetboek van Strafrecht. Dit betreft zeer ernstige strafbare feiten omdat het de kern van het werk van een notaris raakt. De maatschappelijke functie van de notaris brengt met zich dat in het maatschappelijk verkeer vertrouwd moet kunnen worden op de door hem opgestelde c.q. ondertekende stukken. Zou bewezen worden verklaard dat klager zich in het kader van de uitoefening van zijn ambt schuldig heeft gemakt aan valsheid in geschrifte door opzettelijk mee te werken aan een opzetje van zijn cliënt om een aanzienlijk belastingvoordeel te behalen dan zou dat ook ernstig afbreuk doen aan het ambt van notaris en de maatschappelijke functie van de notaris in het algemeen. Daarom is naar het oordeel van de rechtbank niet alleen sprake van de verdenking van een zeer ernstig misdrijf, maar ook van uitzonderlijke omstandigheden, omdat in dit geval met de waarheidsvinding een groter belang is gediend, namelijk het maatschappelijk belang van de aan de notaris in het tweede lid van artikel 21 van de Wet op het notarisambt opgelegde plicht met het oog op het vertrouwen dat in de werkzaamheden van de notaris moet kunnen worden gesteld.

Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat het belang van de waarheidsvinding wegens zeer uitzonderlijke omstandigheden dient te prevaleren boven het respecteren van de geheimhoudingsplicht van klager.

Naar het oordeel van de rechtbank verzet het belang van strafvordering zich tegen opheffing van het beslag en de teruggave van de stukken aan klager.

Lees hier de volledige uitspraak.

Geen vergoeding kosten raadsman voor niet vervolgde politieman nu deze zijn voldaan door het politiekorps

Rechtbank Amsterdam 28 november 2012, LJN BY8627 (gepubliceerd op 16 januari 2013) Standpunt verzoeker

De raadsman is van mening dat de vergoeding ex artikel 591a Sv dient te worden toegekend. Hiervoor heeft hij een viertal argumenten aangegeven.

• Ten eerste kan de vergoeding gezien worden als een voorschot aan de politieambtenaar, gelet op de tekst van bijvoorbeeld artikel 69a, vierde lid van het Besluit algemene rechtspositie politie (Barp) en artikel 5 van RRPAA.
• Ten tweede is de vergoeding van de rechtsbijstand vergelijkbaar met een afgesloten rechtsbijstandverzekering. Kosten die in beginsel voor de verzekerde/politieambtenaar komen worden door een speciale regeling door de werkgever betaald, die zulks voldoet uit de algemene middelen. Dat is een situatie waarin elk rechtssubject een keuze kan maken tussen verzekeren en premie betalen dan wel zelf reserveren en de kosten zelf dragen. Het Regiokorps heeft ervoor gekozen om te reserveren en de kosten te dragen.
• Ten derde wijst verzoeker op de bedoeling van de wetgever, die inhoudt dat de door de staat veroorzaakte schade dient te worden vergoed, waarbij in het midden kan worden gelaten of de gewezen verdachte zelf of een derde voor hem heeft betaald. De raadsman verzoekt om het huidige Amsterdamse beleid voort te zetten omdat op 1 januari 2013 een nieuwe Nationale Politie ontstaat en de regeling uit het Barp waarschijnlijk moet worden herzien.
• Ten slotte heeft de raadsman zich op het standpunt gesteld dat dit de eerste keer is dat de officier van justitie zich verzet tegen toekenning van schadevergoeding en vraagt om die reden de rechtbank om de vergoeding nu toe te wijzen zodat de politie nog ‘overgangsrecht’ heeft om het beleid hierop aan te passen.

Standpunt officier van justitie

De OvJ verzet zich verzet tegen toekenning van de schadevergoeding. Ten aanzien van de genoemde argumenten van de raadsman heeft hij verklaard dat artikel 591a Sv ziet op kosten die verzoeker zelf heeft moeten betalen. Ten aanzien van het overgangsrecht is het zo dat de politie niet de enige werkgever is die de schade op deze manier heeft geregeld. Het gaat te ver om alle bedrijven en de politie de gelegenheid te geven hun beleid aan te passen. Ten slotte is een werkgever niet te vergelijken met een rechtsbijstandverkering.

Oordeel rechtbank

Het korps heeft in de onderhavige zaak de facturen van de raadsman voldaan. De kosten van de raadsman zijn derhalve geen kosten die ten laste van verzoeker zijn gekomen. Artikel 591a Sv biedt slechts ruimte voor vergoeding van de kosten van een raadsman die daadwerkelijk ten laste van verdachte zijn gekomen.

Anders dan de raadsman is de rechtbank van oordeel dat uit de tekst van artikel 69a Barp en artikel 5 RRPAA niet volgt dat sprake is van een voorschot. In die artikelen wordt gewezen op een bevoegdheid tot terugvordering in een aantal limitatief opgesomde gevallen, (opzet, grove nalatigheid of veroordeling van de medewerker) waaronder de onderhavige situatie niet valt. Dat de facturen zijn gericht aan verzoeker, per adres het korps, doet hieraan niet af.

De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat de regeling bij het politiekorps te vergelijken is met een rechtsbijstandsverzekering, onder verwijzing naar het arrest van de Hoge Raad van 1 mei 1973 (NJ 1973, 355). De rechtbank deelt dit standpunt niet. Op grond van artikel 2 RRPAA is toekenning van rechtsbijstand (de rechtbank begrijpt in dit verband: betalen van de kosten de raadsman) inherent aan de arbeidsovereenkomst tussen het korps en de medewerker. De toekenning van rechtsbijstand is niet afhankelijk van een keuze van de medewerker of lidmaatschap van een vakbond. Uit de bewoordingen van de RRPAA is evenmin af te leiden dat de medewerker in geval van een strafrechtelijke vervolging een vordering op het korps krijgt. Het korps voldoet de kosten van rechtsbijstand en maakt geen uitzondering voor het geval de strafzaak eindigt zonder straf of maatregel.

Nu geen sprake is van een met een rechtsbijstandsverzekering te vergelijken situatie is de rechtbank van oordeel dat verzoeker geen vergoeding toekomt ex artikel 591a Sv.

Hetgeen de raadsman heeft aangevoerd omtrent de bedoeling van de wetgever verhoudt zich niet met artikel 591a Sv. Op grond van dit artikel kan geen vergoeding aan verzoeker worden toegekend. Het is aan het korps om te bezien of de kosten op andere wijze op de Staat kunnen worden verhaald.

Ten aanzien van het verzoek van de raadsman om in deze zaak de schadevergoeding toe te wijzen en overgangsrecht te creëren voor het politiekorps overweegt de rechtbank dat zij het niet als haar taak ziet om overgangsrecht te creëren.

De rechtbank ziet, gelet op het voorgaande, alle omstandigheden in aanmerking genomen, geen gronden van billijkheid om aan verzoeker een vergoeding toe te kennen voor de kosten van rechtsbijstand.

De rechtbank zal ook geen kosten voor het opstellen, indienen en behandelen van het verzoekschrift toekennen nu deze ook niet voor rekening van de gewezen verdachte komen, maar voor rekening van het korps.

De rechtbank wijst het verzoek af.

Lees hier de volledige uitspraak.