Onlangs zijn prejudiciële vragen gesteld in een zaak die samenhangt met het "dieselschandaal". De Duitse rechter vraag zich af of hij wel "onafhankelijk" genoeg is. Organisatie en bestuur van de rechterlijke instanties in Thüringen zijn volgens hem namelijk in handen van de uitvoerende macht. Daarnaast zijn er talrijke formele en informele overlappingen en personele verstrengelingen tussen de rechterlijke en uitvoerende macht. De verwijzende rechter is bijvoorbeeld al drie keer gedetacheerd, waarbij het inruilen van status van rechter voor die van ambtenaar niet ongebruikelijk is. Dit biedt de uitvoerende macht de mogelijkheid om op ongeoorloofde wijze invloed uit te oefenen op de rechterlijke macht, aldus de verwijzende rechter zelf.

Begin mei heeft Eurojust een geüpdate versie gepubliceerd met een overzicht van rechtspraak van het Hof van Justitie EU over het ne bis in idem beginsel. Het overzicht bevat zo’n 20 zaken en uitspraken uit de periode 2003-2020.

Conclusie advocaat-generaal Campos Sánchez-Bordona, 25 juni 2020, C-510/19 (AZ)

Het openbaar ministerie van een lidstaat dat het risico loopt om in een individueel geval rechtstreeks of indirect te worden aangestuurd door of instructies te ontvangen van de uitvoerende macht is onvoldoende onafhankelijk om als rechterlijke autoriteit op te treden in het kader van de uitvoering van een Europees aanhoudingsbevel. Dat is het advies van advocaat-generaal Campos in een Belgische zaak.

Hof van Justitie EU 11 juni 2020, C-634/18 (JI)

Het legaliteitsbeginsel inzake delicten en straffen verbiedt niet dat strafrechtelijke regels geleidelijk langs de weg van rechterlijke uitlegging worden verduidelijkt. Nationale rechters mogen een EU-rechtelijk begrip als "grote hoeveelheden drugs" dus per geval uitleggen. Voorwaarde is echter wel dat deze uitlegging redelijkerwijs door de justitiabele kan worden voorzien. Dat is het antwoord van het EU-Hof op vragen van een Poolse rechter.