Veroordeling van zus van veehouder voor medeplegen van opzettelijk handelen in strijd met stillegging van de veehouderij en voorlopige maatregel via schijnconstructie (artikel 33 WED)

Rechtbank Oost-Brabant 27 augustus 2026, ECLI:NL:RBOBR:2026:6053

De rechtbank Oost-Brabant veroordeelt een vrouw voor het medeplegen van opzettelijk handelen in strijd met een door het gerechtshof opgelegde gedeeltelijke stillegging van een veehouderij en met een voorlopige maatregel van de economische raadkamer. Na die rechterlijke bevelen worden de runderen en schapen via koop- en huurovereenkomsten op papier overgeschreven op haar naam en op die van een tweede broer, terwijl haar broer die de onderneming als eenmanszaak voortzet de dieren blijft houden. Bij een controle van de NVWA op 19 maart 2025 staan 47 runderen, 90 volwassen schapen en 35 lammeren nog in dezelfde stallen en weilanden. De rechtbank merkt de overeenkomsten aan als schijnconstructie en overweegt dat de WED een onderneming stillegt, zodat de bedrijfsvoering niet door anderen mag worden voortgezet. Het verweer dat het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk is omdat de onderliggende strafzaken tegen de maatschap zijn geseponeerd, verwerpt de rechtbank. De verdachte krijgt een geldboete van € 10.000 en een dadelijk uitvoerbaar houdverbod van tien jaar dat haar toestaat ten hoogste vijf productiedieren te houden.

Inleiding en context

De verdachte is een natuurlijk persoon, geboren in 1974. Zij is de zus van een veehouder die samen met een andere broer een maatschap vormde met een bedrijfslocatie in Elsloo, gemeente Stein. Het onderzoek Marron van de NVWA richt zich op de maatschap en op die broer. Op 7 januari 2025 beveelt de meervoudige economische raadkamer van de rechtbank Oost-Brabant als voorlopige maatregel ex artikel 29 WED de gedeeltelijke stillegging van de onderneming wat betreft de bedrijfsmatige veehouderij en het onthouden van het houden van koeien en schapen, uitdrukkelijk voor de maatschap en haar maten gezamenlijk. Bij arrest van 7 februari 2025, onherroepelijk op 22 februari 2025, legt het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch de maatschap als bijkomende straf ex artikel 7, onder c, WED een gedeeltelijke stillegging van de onderneming voor één jaar op, naast een voorwaardelijke geldboete met bijzondere voorwaarden. Na het overlijden van de tweede maat in 2025 zet de broer de onderneming als eenmanszaak voort.

De rechtbank behandelt de zaken tegen de maatschap, de verdachte en haar twee broers op de zitting van 13 augustus 2026. Het vonnis is in eerste aanleg op tegenspraak gewezen.

Tenlastelegging en wettelijk kader

De verdachte wordt bij feit 1 verweten dat zij op 19 maart 2025 te Elsloo tezamen en in vereniging met anderen opzettelijk heeft gehandeld in strijd met de door het gerechtshof opgelegde bijkomende straf, door 47 runderen, 90 volwassen schapen en 35 lammeren te houden. Feit 2 betreft hetzelfde handelen in strijd met de voorlopige maatregel van 7 januari 2025. Subsidiair is telkens medeplichtigheid ten laste gelegd, door de dieren over te schrijven op UBN-nummers op haar naam terwijl zij feitelijk door de maatschap of haar broer werden gehouden. De tenlastelegging noemt artikel 33, 7 onder c, 1 onder 5, 2 en 6 WED, in verbinding met de artikelen 47 en 91 Sr. Artikel 33 WED stelt het opzettelijk handelen of nalaten in strijd met een krachtens de WED opgelegde bijkomende straf of voorlopige maatregel strafbaar.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De officier van justitie acht beide feiten wettig en overtuigend bewezen. Het overschrijven van de runderen op de verdachte en van de schapen op de andere broer is volgens hem een schijnconstructie: de dieren zijn steeds door de eenmanszaak van de broer, als rechtsopvolger van de maatschap, op dezelfde locatie gehouden. Artikel 7 WED legt een onderneming stil en geen rechtspersoon, juist om zulke constructies te voorkomen. De officier van justitie vordert een geldboete van € 10.000 en een dadelijk uitvoerbaar houdverbod ex artikel 8.11a Wet dieren voor tien jaar voor het middellijk en onmiddellijk houden van productiedieren.

Standpunt van de verdediging

De verdediging voert aan dat het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk moet worden verklaard in de vervolging van feit 2. Het seponeren van drie strafzaken tegen de maatschap, die de aanleiding vormden voor de voorlopige maatregel, zou het gerechtvaardigd vertrouwen hebben gewekt dat die maatregel niet meer zou worden gehandhaafd. Daarnaast acht de verdediging de vervolging in strijd met het verbod van willekeur, omdat de officier van justitie de sepots, die deel uitmaakten van de onderhandelingen over de door het hof bekrachtigde procesafspraken, pas in september 2025 heeft geformaliseerd.

Inhoudelijk voert de verdediging aan dat de maatschap na het overlijden van de tweede maat geen rechtshandelingen meer kon verrichten en geen strafbare feiten kon plegen, zodat de verdachte geen medepleger of medeplichtige kan zijn. Opzet ontbreekt: door de verkoop van de dieren en de verhuur van de stallen is juist uitvoering gegeven aan de rechterlijke beslissingen, en een vergissing of onzorgvuldige uitvoering is hooguit culpa.

Ten aanzien van de straf verzoekt de verdediging de geldboete gelet op de draagkracht te matigen of voorwaardelijk op te leggen, en af te zien van een houdverbod omdat de verdachte geen voorgeschiedenis heeft op het gebied van dierverzorging.

Oordeel gerecht

De rechtbank stelt voorop dat het Openbaar Ministerie op grond van artikel 167, eerste lid, Sv zelfstandig over vervolging beslist en dat niet-ontvankelijkheid wegens strijd met de beginselen van een goede procesorde alleen in uitzonderlijke gevallen aan de orde is (vgl. HR 6 november 2012, ECLI:NL:HR:2012:BX4280, NJ 2013/109; HR 3 maart 2015, ECLI:NL:HR:2015:513, NJ 2015/200). Aan het sepot van de zaken tegen de maatschap kan de verdachte geen vertrouwen ontlenen dat zij niet wordt vervolgd voor een geheel ander feit, het opzettelijk overtreden van de voorlopige maatregel. Dat het sepot deel uitmaakte van procesafspraken in een andere strafzaak maakt dat niet anders, evenmin als het al dan niet tijdig formaliseren ervan. Het Openbaar Ministerie is ontvankelijk.

De maatschap is door het overlijden van een maat ontbonden (artikel 7A:1683 BW); in de zaak tegen de maatschap verklaart de rechtbank het Openbaar Ministerie bij afzonderlijke beslissing niet-ontvankelijk. De broer heeft de onderneming feitelijk als eenmanszaak voortgezet, zoals ook bij de Kamer van Koophandel is geregistreerd. Gelet op de systematiek van de artikelen 7 en 29 WED wordt een onderneming stilgelegd en geen rechtspersoon, zodat de bedrijfsvoering niet door anderen mag worden voortgezet.

De rechtbank acht een schijnconstructie bewezen. De broer heeft met de verdachte en met zijn andere broer telkens een koopovereenkomst voor de dieren en een huurovereenkomst voor de stallen gesloten, met uitstel van betaling tot verrekening bij de afwikkeling van de erfenis van hun moeder, terwijl over en weer niets wordt gevorderd. Aan de feitelijke situatie op de bedrijfslocatie is niets veranderd, er zijn geen financiële consequenties gebleken en verantwoordelijkheid en zeggenschap over de dieren zijn niet overgegaan. De maatschappelijke realiteit is beslissend (vgl. HR 28 oktober 1980, NJ 1981/123). De rechtbank baseert zich op het relaasproces-verbaal van de NVWA: 43 runderen zijn op 27 februari 2025 overgeschreven op een op 24 februari 2025 aangevraagd UBN-nummer van de verdachte, 92 schapen op het UBN-nummer van de andere broer; op 19 maart 2025 verplaatst de broer de schapen, staan de dieren in dezelfde stallen en weilanden en worden runderen onder onvoldoende hygiënische omstandigheden gehouden. Dat de verdachte zelf de runderen hield, acht de rechtbank niet geloofwaardig: zij was bij de controle niet aanwezig, werkt 32 uur per week bij een horecagroothandel, is slecht ter been en houdt zelf vijf runderen op een andere locatie.

Voor het opzet betrekt de rechtbank de bijzondere voorwaarden uit het arrest en de uitdrukkelijke werking van de voorlopige maatregel voor de maten gezamenlijk. Een verder strekkend opzet op de wederrechtelijkheid is voor artikel 33 WED niet vereist (vgl. ECLI:NL:PHR:2024:231). De verdachte heeft in nauwe en bewuste samenwerking met beide broers willens en wetens in strijd gehandeld met de voorlopige maatregel en de bijkomende straf. De bewijsverweren worden verworpen.

De rechtbank kwalificeert beide feiten als medeplegen van overtreding van een voorschrift gesteld bij artikel 33 WED, “begaan door een rechtspersoon”, hoewel de verdachte een natuurlijk persoon is. Feit 2 wordt in het dictum verbonden met artikel 28 WED, terwijl de tenlastelegging, de bewezenverklaring en de inhoudsindicatie artikel 29 WED noemen.

Bewezenverklaring

  • Feit 1: de verdachte heeft op 19 maart 2025 te Elsloo, nadat het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch bij arrest van 7 februari 2025, onherroepelijk op 22 februari 2025, aan de maatschap als bijkomende straf ex artikel 7, onder c, WED de gedeeltelijke stillegging van de onderneming wat betreft de bedrijfsmatige veehouderij voor één jaar had opgelegd, tezamen en in vereniging met anderen opzettelijk in strijd met die bijkomende straf gehandeld door 47 runderen, 90 volwassen schapen en 35 lammeren te houden.

  • Feit 2: de verdachte heeft op 19 maart 2025 te Elsloo, nadat de meervoudige economische raadkamer op 7 januari 2025 ex artikel 29 WED aan de maatschap en haar afzonderlijke maten had bevolen zich te onthouden van het houden van koeien en schapen en van het bedrijfsmatig houden van dieren, en de onderneming gedeeltelijk had stilgelegd, tezamen en in vereniging met anderen opzettelijk in strijd met die voorlopige maatregel gehandeld door op de bedrijfslocatie koeien en schapen, waaronder 47 runderen, 90 volwassen schapen en 35 lammeren, bedrijfsmatig te houden.

  • De rechtbank spreekt de verdachte vrij van wat meer of anders is ten laste gelegd.

Strafoplegging en maatregelen

De rechtbank rekent het de verdachte zwaar aan dat zij met haar broers via een papieren constructie twee rechterlijke beslissingen heeft genegeerd, die waren ingegeven door het belang van dierenwelzijn, en zo heeft bijgedragen aan het verdere leed van de dieren. Het afvoeren van twee en drie runderen naar twee bedrijven ziet de rechtbank niet als blijk van de intentie de beslissingen na te leven. Op de bedrijfslocatie was op 19 maart 2025 nog altijd sprake van misstanden.

Als hoofdstraf legt de rechtbank conform de eis een geldboete op van € 10.000, subsidiair 75 dagen hechtenis. De rol van de verdachte acht de rechtbank te ernstig voor matiging of een voorwaardelijke geldboete.

Daarnaast legt de rechtbank de maatregel ex artikel 8.11a, tweede lid, Wet dieren op, inhoudende dat de verdachte gedurende tien jaren niet meer dan vijf productiedieren zal houden, en verklaart deze dadelijk uitvoerbaar. De maatregel moet strafbare feiten ten nadele van dierenwelzijn voorkomen en tegengaan dat opnieuw een rechterlijk bevel wordt genegeerd. Voor de dadelijke uitvoerbaarheid wijst de rechtbank erop dat de broer praktisch en economisch niet in staat is een veehouderij verantwoord te runnen en dat de verdachte ter zitting niet heeft willen inzien dat de dieren slecht werden verzorgd. Anders dan gevorderd luidt het houdverbod niet op een volledig verbod: de verdachte houdt al langer runderen op andere locaties, waarvan niet is gebleken van misstanden. Het dictum vermeldt, anders dan de inhoudsindicatie, niet de woorden middellijk en onmiddellijk. Het vonnis bevat geen beslissing over beslag. De rechtbank past de artikelen 23, 24c, 47, 51 en 57 Sr, 2, 6 en 33 WED (het vonnis noemt daarnaast artikel 31 WED) en 8.11a Wet dieren toe.

Lees hier de volledige uitspraak.

Gerelateerde berichten

Gerelateerde cursussen

Print Friendly and PDF ^