Sancties en terrorismefinanciering: tweede FIOD-opsporingsteam in opbouw
/Een van de organisatorisch meest in het oog springende ontwikkelingen in het FIOD-jaarverslag over 2025 betreft het thema terrorismefinanciering en sancties. De FIOD is in 2025 begonnen met de opbouw van een tweede opsporingsteam, vanwege de toenemende werkzaamheden op het terrein van sanctieschendingen en terrorismefinanciering. Het verslag plaatst deze uitbreiding nadrukkelijk in het licht van het wetsvoorstel internationale sanctiemaatregelen (Wis), dat de Sanctiewet 1977 op termijn zal vervangen. Voor de bijzonder-strafrechtpraktijk biedt het verslag inzicht in de juridische context, de capaciteitsinzet en enkele concrete dossiers die in 2025 zichtbaar werden.
De rol van sanctiehandhaving
De FIOD speelt in Nederland een belangrijke rol bij het handhaven van internationale sancties, zoals die tegen Rusland, Iran en andere gesanctioneerde landen, bedrijven of personen. Het verslag beschrijft het doel van internationale sancties als het bevorderen van gedragsverandering bij de gesanctioneerde partij. Sancties moeten voorkomen dat landen, organisaties of personen hun militaire of destabiliserende activiteiten, schendingen van mensenrechten en internationale verdragen voortzetten met hulp van handel of geldstromen. In de praktijk worden deze regels soms omzeild, bijvoorbeeld via derde landen of financiële constructies. Overtreding is strafbaar. Naast sancties richt de FIOD zich op verdachten die met geld, goederen of diensten bijdragen aan terrorisme.
Opbouw tweede opsporingsteam en de Wis
De opbouw van een tweede opsporingsteam is volgens het verslag een direct gevolg van de toenemende werkzaamheden binnen dit thema. Het verslag plaatst de uitbreiding in lijn met de uitvoering van het wetsvoorstel Wet internationale sanctiemaatregelen, waarin nadrukkelijk is voorzien in een versterkte inzet van zowel strafrechtelijke als bestuursrechtelijke handhavingsinstrumenten. De Wis voorziet daarnaast in de oprichting van een Centraal Meldpunt Sanctieovertredingen (CMS). Het CMS moet het voor het bedrijfsleven eenvoudiger maken om te voldoen aan de verschillende meldingsplichten die in Europese sanctieverordeningen zijn vastgelegd. Door deze meldingen te analyseren wordt het volgens het verslag mogelijk om patronen en handelwijzen rond sanctieomzeiling te identificeren. De FIOD werkt hierbij samen met andere overheidspartners en benut relevante informatie uit haar strafrechtelijke taak voor de opsporing van sanctieovertredingen. Daarnaast zijn in 2025 meer beleidsondersteunende adviezen gegeven aan partners, mede in voorbereiding op verwachte Europese sanctiepakketten.
Capaciteitsinzet binnen het thema
De thematische verantwoording in het jaarverslag laat zien dat de capaciteitsinzet voor terrorismefinanciering en sancties in 2025 met 5,4 procent boven de geraamde bandbreedte van 2 tot 6 procent uitkwam. In absolute termen ging het om 51.336 directe opsporingsuren, ten opzichte van een raming van 40.000 uur. Daarmee is dit thema verhoudingsgewijs een van de snelst groeiende binnen het FIOD-portfolio. De opbouw van het tweede team past binnen deze ontwikkeling.
Concrete dossiers in 2025
De achterliggende strafzaken illustreren de breedte van het werkveld. In juli 2025 zijn in een strafrechtelijk onderzoek naar personen die betrokken zouden zijn bij de verboden bevoorrading of ondersteuning van schepen uit de zogenoemde Russische schaduwvloot vier verdachten aangehouden voor strafrechtelijke vervolging. Daarnaast werd in 2025 een ingenieur van een hightechbedrijf aangehouden voor het stelen en met Rusland delen van gevoelige technische informatie over Nederlandse chiptechnologie. Het verslag noemt verder dat het OM en de FIOD in 2025 Nederlandse internetproviders hebben gewaarschuwd voor het doorgeven van Russische mediakanalen. Deze laatste interventie is een voorbeeld van de inzet richting dienstverlenende partijen en kennisdeling die de FIOD naast de strafrechtelijke aanpak verricht.
Plaats binnen de bredere keten
De FIOD positioneert sanctiehandhaving in het verslag als een terrein waarin strafrechtelijke en bestuursrechtelijke handhaving complementair worden ingezet. De verwachting is dat de Wis de mogelijkheden voor die complementaire inzet uitbreidt, onder meer doordat sanctieovertredingen straks ook bestuursrechtelijk gehandhaafd kunnen worden. Voor de bijzonder-strafrechtpraktijk betekent de opbouw van een tweede team dat de capaciteit voor strafrechtelijke onderzoeken naar sanctie-omzeiling en terrorismefinanciering structureel groeit. De wijze waarop de rolverdeling tussen FIOD, OM, toezichthouders en het CMS onder de Wis vorm krijgt, zal in de komende jaren bepalend zijn voor de praktijk.
Afsluiting
De FIOD beschrijft in haar jaarverslag een thema in beweging, met een groeiende capaciteit, nieuwe wetgeving in aantocht en concrete dossiers die in 2025 zichtbaar werden. De combinatie van een tweede opsporingsteam, het toekomstige Centraal Meldpunt Sanctieovertredingen en de bredere bestuursrechtelijke instrumenten onder de Wis vormt een ontwikkeling die de juridische praktijk de komende jaren nauwlettend zal volgen.
