Hoge Raad laat veroordeling voor dood door schuld van een vrachtwagenchauffeur met diabetes in stand en vernietigt de toewijzing van schokschade aan de ouders van het slachtoffer

Hoge Raad 3 november 2026, ECLI:NL:HR:2026:1762

De Hoge Raad laat de veroordeling van een vrachtwagenchauffeur wegens dood door schuld in het verkeer, artikel 6 WVW 1994, in stand. De verdachte heeft al lange tijd diabetes en heeft eerder hypo’s gehad. Op 11 maart 2019 rijdt hij in Rotterdam tijdens een ernstige hypoglykemie met 89 km/u door een rood verkeerslicht en botst op een personenauto, waarvan de bestuurder overlijdt. Het hof acht aanmerkelijke onvoorzichtigheid bewezen: de verdachte heeft nagelaten passende maatregelen te nemen en is toch aan het verkeer blijven deelnemen, waarmee hij het risico op een plotselinge black-out heeft aanvaard. De Hoge Raad laat dat oordeel en de toewijzing van schokschade aan de broer van het slachtoffer in stand. De toewijzing van schokschade aan de ouders is echter ontoereikend gemotiveerd, waarna de Hoge Raad de zaak op dat punt terugwijst naar het gerechtshof Den Haag.

Achtergrond

De verdachte is een natuurlijk persoon, geboren in 1966, en is van beroep vrachtwagenchauffeur. Het gerechtshof Den Haag veroordeelt hem op 11 maart 2024 wegens overtreding van artikel 6 in samenhang met artikel 175 lid 1 WVW 1994. Uit het arrest van de Hoge Raad blijkt dat het hof een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van drie maanden oplegt. Het arrest vermeldt geen bijkomende straf. Volgens het persbericht van de Hoge Raad legt het hof daarnaast een ontzegging van de rijbevoegdheid op voor de duur van drie jaren en negen maanden.

Bewezenverklaard is dat de verdachte op 11 maart 2019 omstreeks 21.45 uur in Rotterdam als bestuurder van een vrachtwagen aanmerkelijk onvoorzichtig en met aanmerkelijke verwaarlozing van de geboden zorgvuldigheid rijdt. De bewezenverklaring noemt daarbij een aantal omstandigheden. De verdachte is al lange tijd bekend met diabetes. Op 8 februari 2019 heeft hij een hypoglykemie gehad. In de periode daarvoor maakt hij lange werkdagen, en op 11 maart 2019 moet hij zichzelf meermaals insuline toedienen. Ondanks die omstandigheden gaat hij rijden en blijft hij rijden. Op de afrit 26 van de A16 rijdt hij 89 km/u terwijl daar een maximumsnelheid van 50 km/u geldt, en zonder te remmen rijdt hij door rood licht de kruising met de Jacques Dutilhweg op. Daar botst hij met ongeveer 75 km/u op een van rechts komende personenauto, die onder de vrachtwagen terechtkomt. De bestuurder van die auto komt daarbij om het leven. Op het moment van de botsing heeft de verdachte een zeer lage suikerspiegel.

Het hof stelt onder meer vast dat de verdachte sinds 2010 last heeft van hypo’s. Na het incident op 8 februari 2019, waarvoor ambulancehulp nodig was, neemt hij geen contact op met zijn behandelend artsen. In de negentig dagen vóór 11 maart 2019 heeft hij 256 keer een hypo, waarvan 27 keer onder werktijd en 10 keer tijdens het rijden. Een onafhankelijk arts van het CBR verklaart dat de verdachte last heeft van hypo-unawareness. Op de laatste rit van die dag vervoert hij gevaarlijke stoffen. Getuigen zien de vrachtwagen zonder verlichting stilstaan, door de verboden tunnelbuis van de Drechttunnel rijden en slingerend over de A16 gaan, waarbij de vangrails worden geschampt. Na het ongeval is de verdachte niet aanspreekbaar en bedraagt zijn bloedsuikerspiegel 2,2 mmol/l.

De broer, de vader en de moeder van het slachtoffer voegen zich als benadeelde partij. Het hof wijst hun vorderingen tot vergoeding van schokschade toe tot telkens € 15.000 en legt in verband daarmee schadevergoedingsmaatregelen op. Bij de broer stelt het hof vast dat hij kort na het ongeval op de plaats van het ongeval is geweest. Hij heeft zijn broer moeten identificeren, zijn ouders over het overlijden moeten inlichten en filmpjes van het ongeval gezien. Daardoor lijdt hij aan PTSS, hallucinaties en herbelevingen. Bij de ouders overweegt het hof dat de confrontatie met de gevolgen van het ongeval, waaronder de identificatie van hun zoon, een hevige emotionele schok teweegbrengt. Die schok leidt bij de vader tot gecompliceerde rouw en een stemmingsstoornis, en bij de moeder tot gecompliceerde rouw, een stemmingsstoornis en PTSS. De verdediging voert in hoger beroep aan dat aan de ouders al ieder € 17.500 aan affectieschade is toegekend. Volgens het persbericht gebeurt dat buiten de strafzaak, door de aansprakelijkheidsverzekeraar.

Cassatiemiddelen

Namens de verdachte stelt de advocaat Th.J. Kelder twee cassatiemiddelen voor. Het eerste middel komt onder meer op tegen de bewezenverklaarde schuld als bedoeld in artikel 6 WVW 1994. Het bevat daarnaast andere klachten over de uitspraak van het hof.

Het tweede middel klaagt over de toewijzing van de vorderingen tot vergoeding van schokschade en de daarmee verband houdende schadevergoedingsmaatregelen. Het middel klaagt ook dat het hof bij de hoogte van de schokschade voor de ouders geen rekening heeft gehouden met hun aanspraak op affectieschade.

Namens de vader dient de advocaat D.J. Troost een verweerschrift in. De advocaat-generaal M.E. van Wees concludeert tot vernietiging, uitsluitend wat betreft de toewijzing van de vorderingen van de ouders en de daarmee verband houdende schadevergoedingsmaatregel, tot terugwijzing naar het gerechtshof Den Haag en tot verwerping van het beroep voor het overige (ECLI:NL:PHR:2026:563).

Beoordeling Hoge Raad

Eerste middel. De tenlastelegging is toegesneden op artikel 6 in samenhang met artikel 175 lid 1 WVW 1994, zodat het begrip schuld de betekenis heeft die het in die bepaling heeft (r.o. 2.3). De Hoge Raad herhaalt in r.o. 2.5.1 wat hij overwoog in HR 15 oktober 2024, ECLI:NL:HR:2024:1398, r.o. 2.6.1. Schuld als delictsbestanddeel is een grove of aanmerkelijke schuld, die bestaat in verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid. Of daarvan sprake is, hangt af van de concretisering in de tenlastelegging, van het geheel van de gedragingen van de verdachte, van de aard en ernst daarvan en van de overige omstandigheden van het geval. Beslissend is of de verdachte tekortschoot in vergelijking met een gemiddelde andere persoon in vergelijkbare omstandigheden en met een vergelijkbare hoedanigheid. In cassatie kan alleen worden onderzocht of de schuld uit de bewijsmiddelen kan worden afgeleid. Uit de ernst van de gevolgen alleen volgt die schuld niet (r.o. 2.5.2, onder verwijzing naar HR 1 juni 2004, ECLI:NL:HR:2004:AO5822).

Volgens de Hoge Raad houdt de bewezenverklaring in dat bij het ongeval niet alleen de gedragingen direct voorafgaand aan het ongeval een rol spelen. Ook de omstandigheden die samenhangen met de al lang bekende diabetes van de verdachte spelen mee (r.o. 2.6.1). Het hof overweegt dat zowel de hoedanigheid van beroepschauffeur die gevaarlijke stoffen vervoert als die van diabetespatiënt extra oplettendheid vraagt en een grotere verantwoordelijkheid meebrengt. Hypo-awareness is volgens het hof essentieel voor deelname aan het verkeer, en die is bij de verdachte vóór en op 11 maart 2019 onvoldoende, terwijl de eerdere incidenten als duidelijke waarschuwing hadden moeten gelden. Van de verdachte mag daarom worden verlangd dat hij zelf passende maatregelen neemt om te voorkomen dat hij als bestuurder opnieuw in een ernstige hypo belandt (r.o. 2.6.3). Het oordeel dat de verdachte, door dat na te laten en toch te rijden, aanmerkelijk onvoorzichtig heeft gehandeld en het risico op een plotselinge black-out heeft aanvaard, getuigt niet van een onjuiste rechtsopvatting en is toereikend gemotiveerd (r.o. 2.6.4). De overige klachten in het middel verwerpt de Hoge Raad met toepassing van artikel 81 lid 1 RO (r.o. 2.8).

Tweede middel. De Hoge Raad zet het beoordelingskader uiteen aan de hand van HR 28 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:793, HR 28 juni 2022, ECLI:NL:HR:2022:958 en HR 23 april 2024, ECLI:NL:HR:2024:644 (r.o. 3.3). Daartoe behoren de gezichtspunten voor onrechtmatigheid jegens het secundaire slachtoffer. Een van die gezichtspunten is de wijze waarop hij met de daad en de gevolgen daarvan wordt geconfronteerd, en bij een latere confrontatie de vraag in hoeverre die onverhoeds was. Ook de eis van naar objectieve maatstaven vastgesteld geestelijk letsel en de afweging bij samenloop met affectieschade horen bij het kader.

De toewijzing aan de broer houdt stand. Het hof stelt vast dat hij, hoewel hij het ongeval niet zelf heeft waargenomen, direct is geconfronteerd met de ernstige gevolgen ervan en daardoor geestelijk letsel heeft opgelopen waarvoor hij is behandeld. Die toewijzing getuigt niet van een onjuiste rechtsopvatting. Ook in het licht van wat de verdediging heeft aangevoerd is zij toereikend gemotiveerd (r.o. 3.5.1 tot en met 3.5.3).

Voor de ouders slaagt het middel. De toewijzing van hun vorderingen is niet toereikend gemotiveerd. De verdediging heeft aangevoerd dat onduidelijk is hoe de ouders met de gevolgen van het ongeval zijn geconfronteerd en heeft betwist dat sprake was van een onverhoedse confrontatie. Het hof doet geen vaststellingen over de manier waarop de ouders met het strafbare feit en de gevolgen daarvan zijn geconfronteerd (r.o. 3.6.2 en 3.6.3). Het hof betrekt bovendien niet kenbaar of en in hoeverre het bij de hoogte van de schokschade rekening houdt met de aanspraak van de ouders op affectieschade. Daarom is ook het oordeel dat telkens het volledige bedrag van € 15.000 toewijsbaar is, ontoereikend gemotiveerd (r.o. 3.7.3). De Hoge Raad merkt daarbij op dat de vraag of de vergoeding van schokschade geheel of gedeeltelijk samenvalt met die van affectieschade aandacht verdient in de motivering. Dat geldt in het bijzonder wanneer de benadeelde partij niet direct ter plaatse met de gebeurtenis en de gevolgen ervan is geconfronteerd. Het middel slaagt daarmee ook voor de schadevergoedingsmaatregelen ten behoeve van de ouders (r.o. 3.8). Het restant van het middel bespreekt de Hoge Raad niet (r.o. 3.9).

Ambtshalve stelt de Hoge Raad vast dat de redelijke termijn in de cassatiefase is overschreden, omdat hij uitspraak doet meer dan twee jaren na het instellen van het cassatieberoep. Gelet op de geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van drie maanden volstaat hij met die vaststelling (r.o. 4).

Beslissing van de Hoge Raad

De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft de beslissing op de vordering van de vader voor zover het de toewijzing van € 15.000 aan schokschade betreft, de beslissing op de vordering van de moeder, de veroordeling van de verdachte in de kosten van deze beide benadeelde partijen en de oplegging van de schadevergoedingsmaatregelen ten behoeve van hen. De Hoge Raad wijst de zaak terug naar het gerechtshof Den Haag, opdat de zaak in zoverre opnieuw wordt berecht en afgedaan, en verwerpt het beroep voor het overige.

Lees hier de volledige uitspraak.