FIU-Nederland over beleggings-, hypotheek-, vastgoed- en btw-fraude

Fraude vormt in het Jaaroverzicht 2025 van FIU-Nederland geen afzonderlijk thematisch cluster, maar een onderwerp dat in vrijwel alle analyses terugkomt. FIU-Nederland verklaarde in 2025 17.000 transacties verdacht waarbij uit de transactie of analyse een link met fraude naar voren kwam. Het overzicht beschrijft fraude als onderdeel van bredere criminele activiteiten, waarbij zorgfraude samenkomt met witwassen, derdenbetalingen worden gecombineerd met btw-fraude en ondergronds bankieren wordt ingezet om geldstromen richting georganiseerde criminaliteit te sturen. FIU-Nederland kijkt daarbij naar de terugkerende modi operandi, de geraakte sectoren en het type rechtspersonen en tussenpersonen dat een rol speelt.

Beleggingsfraude

FIU-Nederland leverde in 2025 een bijdrage aan het AFM-rapport Van piramide tot ijsberg: de onzichtbare omvang van beleggingsfraude in Nederland, in de vorm van een strategische deelanalyse op basis van verdachte transacties met een fraudecomponent. De analyse liet zien hoe opbrengsten van beleggingsfraude via het financiële stelsel worden verplaatst, bijvoorbeeld via buitenlandse rekeningen, cryptotransacties en rekeningen op naam van katvangers. Het AFM-rapport raamt de werkelijke jaarlijkse schade van beleggingsfraude aanzienlijk hoger dan het bij de politie geregistreerde bedrag van circa 75 miljoen euro over 2024. Het overzicht van FIU-Nederland en de minister noemen een raming van ongeveer 750 miljoen euro per jaar; het AFM-rapport zelf hanteert een bandbreedte van 150 tot 750 miljoen euro, gebaseerd op een internationale vergelijking en de lage meldingsbereidheid onder slachtoffers.

Hypotheekfraude

Bij hypotheekfraude ziet FIU-Nederland in de analyses dat deze vaak georganiseerd van aard is en verweven met andere criminele activiteiten. Met valse stukken worden panden gefinancierd die vervolgens worden ingezet voor criminele doeleinden, zoals hennepplantages, prostitutie of de huisvesting van arbeidsmigranten, soms in uitbuitingssituaties. Een terugkerend element zijn zogenoemde onderaanbrengers: tussenpersonen die hypotheekdossiers begeleiden, valse documenten in het dossier laten belanden en sturen op goedkeuring, terwijl hun namen niet in de formele stukken voorkomen. Op basis van deze bevindingen zijn voorstellen gedaan om instellingen dit soort zaken beter te laten melden, onder meer via een nieuwe instructie voor het signaleren van pogingen tot hypotheekfraude. Binnen het Financieel Expertise Centrum is daarnaast een project rond hypotheekfraude uitgevoerd dat tot verschillende aanbevelingen leidde.

Vastgoedfraude

FIU-Nederland beschrijft vastgoed als een van de grootste witwasrisico's in Nederland, een beeld dat ook uit het National Risk Assessment witwassen en het FATF-rapport over Nederland naar voren komt. In 2025 verrichtte FIU-Nederland een strategische verkenning op vastgoedcriminaliteit. Het overzicht onderscheidt malafide speculatie, waarbij vastgoed als witwasvehikel dient, bijvoorbeeld via een ABC-transactie met kunstmatige prijsopdrijving, en malafide exploitatie, waarbij vastgoed wordt ingezet voor criminele activiteiten. Bij de financiering komen ongebruikelijke leenconstructies, georganiseerde hypotheekfraude, schijnconstructies met contant geld en gesplitste eigendomsrechten naar voren, waarbij specifieke rechtspersonen en buitenlandse entiteiten worden ingezet om de werkelijke eigenaar buiten beeld te houden.

Btw-fraude en betaalfraude

Binnenlandse btw-fraude komt FIU-Nederland structureel tegen in de analyses op witwassen en terrorismefinanciering. Het gaat om het bewust indienen van onjuiste omzetbelastingaangiften bij binnenlandse business-to-businesstransacties. Volgens het overzicht maken de huidige verantwoordingsverplichtingen het voor de Belastingdienst nagenoeg onmogelijk om dit soort fraude tijdig te onderkennen, en komen deze fraudes vooral in beeld door de combinatie van analyses van ongebruikelijke transacties en fiscale gegevens. FIU-Nederland vroeg hiervoor in 2025 meer aandacht bij ketenpartners en deelde zorgen met de betrokken ministeries.

Bij betaalfraude constateerde FIU-Nederland dat banken op uiteenlopende wijze meldden. Eind 2024 ontvingen de banken een instructie over het uniform melden van veelvoorkomende fraudetypes. In 2025 lag de nadruk meer op het geven van feedback over de datakwaliteit dan op analyse, wat voor 2026 op de agenda staat. Van de correct ontvangen meldingen was datingfraude de meest gemelde vorm, gevolgd door investeringsfraude en oplichting via verkoopsites en nepwebsites.

Afsluiting

FIU-Nederland presenteert fraude in het Jaaroverzicht 2025 als een breed fenomeen dat in vrijwel alle analyses terugkeert, met 17.000 verdacht verklaarde transacties met een fraudelink. Het overzicht verbindt beleggings-, hypotheek-, vastgoed- en btw-fraude aan witwas- en ondermijningsstructuren en beschrijft de samenwerking met toezichthouders en ketenpartners. Verschillende trajecten, zoals de meldinstructies en de aanpak van binnenlandse btw-fraude, lopen door in 2026.

Het volledige Jaaroverzicht 2025 van FIU-Nederland is online beschikbaar.