Gerechtshof Amsterdam 4 december 2025, ECLI:NL:GHAMS:2025:3703

In deze ontnemingszaak stelt het hof vast dat de betrokkene door opzettelijke overtredingen van de Geneesmiddelenwet, de Opiumwet en witwassen in de periode van 1 januari 2014 tot en met 18 juni 2018 wederrechtelijk voordeel heeft verkregen uit de productie en groothandel in illegale anabolen, erectie bevorderende middelen en Somatropine. Het openbaar ministerie baseert de berekening op een FIOD-rapport waarin zeventien onderschepte postpakketten met grondstoffen representatief worden geacht voor in totaal 217 vergelijkbare zendingen, hetgeen na extrapolatie leidt tot een geschat voordeel van 1.285.831 en een gevorderde betalingsverplichting. De verdediging betwist de extrapolatiemethode en presenteert een alternatieve herberekening met aanzienlijk lagere productieaantallen, kosten en een verdeelsleutel waarbij de betrokkene slechts 30 procent van de winst zou ontvangen. Het hof verwerpt deze verweren wegens gebrek aan onderbouwing, acht de FIOD-berekening representatief en volgt een pondspondsgewijze verdeling van 50 procent tussen de betrokkene en de laborant. Het wederrechtelijk verkregen voordeel wordt vastgesteld op 1.285.831 en de betrokkene wordt verplicht 642.915 aan de Staat te betalen, waarbij de overschrijding van de redelijke termijn wordt geconstateerd maar niet leidt tot verdere matiging.

Context van de zaak

In deze ontnemingszaak staat een natuurlijke persoon centraal, geboren in 1983, die zich gedurende meerdere jaren bezighoudt met de productie en distributie van illegale geneesmiddelen. De procedure betreft een vordering van het openbaar ministerie ex artikel 36e Wetboek van Strafrecht strekkende tot ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel.

De betrokkene is bij vonnis van de rechtbank Noord-Holland van 8 december 2022 veroordeeld voor verschillende overtredingen van de Geneesmiddelenwet, overtreding van de Opiumwet en voor witwassen. Daarnaast legt de rechtbank hem een betalingsverplichting op van 642.915 ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel. Tegen zowel de strafzaak als de ontnemingsbeslissing wordt hoger beroep ingesteld.

Bij arrest van het gerechtshof Amsterdam van 4 december 2025 wordt de betrokkene opnieuw veroordeeld voor – kort gezegd – opzettelijke overtredingen van de Geneesmiddelenwet en de Opiumwet alsmede voor witwassen. In het onderhavige arrest beoordeelt het hof de omvang van het wederrechtelijk verkregen voordeel opnieuw.

Het feitencomplex ziet op de invoer van grondstoffen uit China voor de productie van anabole steroïden, erectie bevorderende middelen en Somatropine, die vervolgens onder de merknaam Euro Pharmaceuticals op de markt worden gebracht. De productie vindt plaats met behulp van industriële machines en geschiedt in opslagruimten en woningen die aan de betrokkene gelieerd zijn.

Tenlastelegging

Aan de betrokkene wordt in de hoofdzaak verweten dat hij zich in de periode van 1 januari 2014 tot en met 18 juni 2018 respectievelijk 31 januari 2019 schuldig maakt aan opzettelijke overtredingen van de Geneesmiddelenwet, overtreding van de Opiumwet en witwassen. In de ontnemingsprocedure staat de vraag centraal welk financieel voordeel hij uit deze strafbare feiten heeft verkregen.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De advocaat-generaal baseert zich op het door de FIOD opgestelde Rapport inzake berekening wederrechtelijk verkregen voordeel van 1 april 2019. De berekening is gebaseerd op een transactiemethode, waarbij zeventien in beslag genomen postpakketten met grondstoffen als referentiepunt dienen.

De FIOD stelt vast dat in de periode van 4 december 2015 tot en met 30 oktober 2017 zeventien pakketten uit China worden onderschept, bestemd voor de betrokkene of aan hem gelieerde personen. In totaal blijken in de periode van 1 januari 2014 tot en met 18 juni 2018 217 vergelijkbare pakketten uit China te zijn verzonden. De pakketten vertonen sterke overeenkomsten qua herkomst, afzender en verhullende omschrijving van de inhoud.

Op basis van de inhoud van de zeventien onderschepte pakketten wordt de potentiële productieomvang berekend op 3.050 vials à 10 ml anabolen, 4.491 potjes met in totaal 96.080 tabletten en 1.751 doosjes Somatropine. De groothandelsprijs bedraagt 15 per vial of potje en 125 per doosje Somatropine.

De totale verkoopopbrengst van de zeventien pakketten wordt berekend op 134.990. Na aftrek van directe en indirecte kosten resteert een brutomarge van 107.719. Deze marge wordt geëxtrapoleerd naar 217 pakketten, hetgeen leidt tot een brutomarge van afgerond 1.375.001.

Na aftrek van niet gerealiseerde brutomarge op inbeslaggenomen goederen, kosten van verpakkingsmateriaal en indirecte kosten van opslag en afschrijving resteert een wederrechtelijk verkregen voordeel van 1.285.831.

De advocaat-generaal vordert aanvankelijk oplegging van een betalingsverplichting van 964.373, zijnde 75 procent van het voordeel. Volgens het openbaar ministerie houdt de betrokkene ten minste 50 procent van de winst zelf en is niet aannemelijk dat meer dan 25 procent aan derden wordt uitgekeerd.

Standpunt van de verdediging

De verdediging bekritiseert de door de FIOD gehanteerde extrapolatiemethode en verwijst naar een door de betrokkene opgestelde herberekening. In deze herberekening wordt uitgegaan van aanzienlijk minder pakketten, te weten 23 pakketten voor tabletten en 42 voor vials, alsmede 175 eenheden Somatropine.

Volgens deze alternatieve berekening bedraagt de totale netto winst over de jaren 2014 tot en met 2018 111.296,25. De verdediging stelt voorts dat de winst over drie personen wordt verdeeld, waarbij de betrokkene slechts 30 procent ontvangt.

Daarnaast wordt aangevoerd dat diverse kostenposten onvoldoende in de FIOD-berekening zijn meegenomen en dat de productieomvang aanzienlijk lager ligt dan waarvan in het ontnemingsrapport wordt uitgegaan.

Oordeel van het hof

Het hof verwerpt het verweer tegen de extrapolatiemethode. Onder verwijzing naar vaste jurisprudentie van de Hoge Raad overweegt het hof dat extrapolatie is toegestaan indien deze is gebaseerd op representatieve gegevens. De zeventien onderschepte pakketten zijn naar het oordeel van het hof voldoende representatief voor de overige 200 pakketten, nu zij dezelfde herkomst, afzenders en verhullende omschrijvingen vertonen.

Het hof acht het aantal van 217 pakketten, zoals vastgesteld op basis van het dossier, aannemelijk. De door de betrokkene gehanteerde lagere aantallen zijn niet onderbouwd en vinden geen steun in de processtukken.

Ook de door de FIOD berekende productieomvang wordt door het hof gevolgd. De alternatieve productieaantallen in de herberekening zijn niet nader gestaafd en wijken bovendien aanzienlijk af van de gegevens uit de in beslag genomen grondstoffen.

Ten aanzien van de kosten overweegt het hof dat in het ontnemingsrapport reeds rekening is gehouden met substantiële directe en indirecte kosten. De aanvullende kostenposten uit de herberekening zijn niet consistent en niet onderbouwd. Het hof passeert deze dan ook.

Wat betreft de verdeelsleutel stelt het hof vast dat de betrokkene in eerste aanleg verklaart dat hij de winst pondspondsgewijs met een laborant deelt. De stelling in hoger beroep dat de winst over drie personen wordt verdeeld, wordt niet onderbouwd. Het hof gaat daarom uit van een 50/50-verdeling tussen de betrokkene en de laborant.

Het hof stelt vast dat de betrokkene wederrechtelijk voordeel heeft verkregen uit de bewezenverklaarde opzettelijke overtredingen van de Geneesmiddelenwet, overtredingen van de Opiumwet en witwassen. Dit voordeel wordt geschat op 1.285.831. Aan de betrokkene wordt 50 procent daarvan toegerekend.

Het hof vernietigt het vonnis waarvan beroep voor zover het de hoogte van het voordeel betreft en stelt het wederrechtelijk verkregen voordeel vast op 1.285.831. Aan de betrokkene wordt de verplichting opgelegd tot betaling aan de Staat van 642.915.

De duur van de gijzeling die ten hoogste kan worden gevorderd wordt bepaald op 1080 dagen.

Hoewel de redelijke termijn in hoger beroep is overschreden, acht het hof deze overschrijding voldoende gecompenseerd door strafvermindering in de hoofdzaak en volstaat het met de enkele constatering daarvan.

Lees hier de volledige uitspraak.