Afwijzing van ontnemingsvorderingen na veroordeling voor misbruik van overheidsgelden door een taalschool wegens ontbreken van een betrouwbare schatting van het voordeel
/Rechtbank Rotterdam 10 november 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:15858 en ECLI:NL:RBROT:2026:15857
De rechtbank Rotterdam wijst de vorderingen tot ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel tegen twee vennoten van een taalschool af. De verdachten zijn in de strafzaak veroordeeld voor onder meer feitelijk leidinggeven aan het aanwenden van overheidsgeld voor cadeaubonnen voor cursisten. De officier van justitie begroot het voordeel op het bedrag dat aan cadeaubonnen is uitgegeven, in totaal € 2.180.150, en vordert daarvan € 795.755 van de ene en € 1.384.395 van de andere verdachte. Volgens de rechtbank is de aanschaf van cadeaubonnen de strafbare gedraging zelf en niet het voordeel dat door middel van of uit de baten van het strafbare feit is verkregen. De rechtbank acht aannemelijk dat de verdachten voordeel hebben genoten, bijvoorbeeld door extra cursisten en een verbeterde marktpositie, maar het dossier bevat geen gegevens voor een betrouwbare schatting daarvan. Van aanhouding ziet de rechtbank af omdat in de strafzaak nog hoger beroep loopt.
Inleiding en context
De meervoudige kamer voor strafzaken van de rechtbank Rotterdam beslist in eerste aanleg en op tegenspraak op twee ontnemingsvorderingen tegen natuurlijke personen, geboren in 1986 en 1993. Zij zijn de vennoten van een taalschool die overheidsgeld ontvangt voor het geven van taalcursussen. Bij vonnissen van 18 november 2025 zijn zij veroordeeld voor deelname aan een criminele organisatie, feitelijk leidinggeven aan het opzettelijk gebruikmaken van vervalste geschriften en feitelijk leidinggeven aan het opzettelijk en wederrechtelijk aanwenden van middelen voor andere doeleinden dan waarvoor zij zijn verstrekt, gepleegd in 2018 en 2019. In de strafzaak is overwogen dat de taalschool haar cursisten cadeaubonnen gaf om haar marktpositie te verbeteren, dat de bonnen uit het ontvangen overheidsgeld zijn bekostigd en dat de verdachten vanaf 24 augustus 2018 wisten dat dit niet mocht. De officier van justitie heeft hoger beroep ingesteld, zodat de strafvonnissen niet onherroepelijk zijn.
Op 18 november 2025 wijst de rechtbank een tussenvonnis in de ontnemingszaken, omdat zij in de strafzaak tot een wezenlijk ander oordeel is gekomen dan de officier van justitie had bepleit. Na een schriftelijke ronde met conclusies van eis, antwoord, repliek en dupliek volgt de zitting op 29 september 2026.
Tenlastelegging en wettelijk kader
De vorderingen zijn gebaseerd op artikel 36e, tweede lid, Sr. Volgens de officier van justitie hebben de verdachten voordeel verkregen door middel van of uit de baten van de deelname aan de criminele organisatie en het in vereniging feitelijk leidinggeven aan misbruik van overheidsgelden.
Standpunt van het Openbaar Ministerie
De officier van justitie begroot het voordeel op het bedrag dat de taalschool aan cadeaubonnen heeft uitgegeven. Cursisten ontvingen gemiddeld € 350 aan cadeaukaarten en er zijn 6.229 facturen van € 1.250 door DUO betaald, wat neerkomt op € 2.180.150. Met het aanwenden van het overheidsgeld voor andere doeleinden is volgens de officier van justitie voordeel verkregen in de zin van artikel 36e, tweede lid, Sr, zonder aftrekbare kosten. Op basis van de winstverdeling in het vof-contract vordert zij na wijziging vaststelling en betaling van € 795.755 (36,5 procent) en € 1.384.395 (63,5 procent).
Standpunt van de verdediging
De verdediging voert primair aan dat de vordering niet-ontvankelijk moet worden verklaard dan wel moet worden afgewezen, omdat geen sprake is van gelden verkregen uit een strafbaar feit. Subsidiair bepleit zij een aanzienlijke matiging van het geschatte bedrag. Meer subsidiair moeten uitgaven buiten de pleegperiode buiten beschouwing blijven. Tot slot beroept zij zich op overschrijding van de redelijke termijn, die tot matiging van een toe te wijzen bedrag moet leiden.
Oordeel gerecht
De rechtbank oordeelt dat het voordeel niet kan worden berekend op basis van het bedrag aan onjuist aangewende overheidsgelden. Het aanschaffen van cadeaubonnen is de strafbare gedraging zelf: het aanwenden van rechtmatig verkregen gelden voor een onrechtmatig doel. Dat bedrag is daarom niet het voordeel als bedoeld in artikel 36e, tweede lid, Sr. Dat voordeel ontstaat pas daarna en kan bijvoorbeeld bestaan uit extra cursisten en een verbeterde marktpositie.
Dat de verdachten wederrechtelijk voordeel hebben genoten, acht de rechtbank aannemelijk. Een berekening zou mogelijk kunnen worden gebaseerd op de groei van de taalschool ten opzichte van vergelijkbare taalscholen vanaf het moment van uitgifte van de cadeaubonnen. Die informatie ontbreekt en het dossier biedt onvoldoende andere aanknopingspunten voor een betrouwbare schatting.
De rechtbank overweegt dat zij de zaak zou kunnen aanhouden voor een nieuwe berekening. Omdat de ontnemingszaak nauw verbonden is met de strafzaak en de uitkomst van het hoger beroep mede bepalend is voor de grondslag van de berekening, ziet zij om processuele redenen geen reden voor aanhouding. De verweren van de verdediging bespreekt de rechtbank niet afzonderlijk.
